देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, राक्षसाः, गुह्यकाः च सर्वे जम्बुवृक्षस्य फलं यत्र रसः प्रवहत्, तं अमृतसदृशं रसं सन्तुष्टाः पिबन्ति स्म। स जम्बुवृक्षः दक्षिणदिशायाम् ध्वजः इव प्रसिद्धः, लोकेषु विख्यातः; तस्य नाम्ना मानवाः भूमिं ‘जम्बुद्वीप’ इति आहुः। महद्विपुलस्य दक्षिणभागे श्रिङ्गनाम्ना महती च उत्तमा च उदुम्बरवृक्षः जातः। स वृक्षः उन्नतः, स्थूलकाण्डः, विविधजीवानां निवासस्थानम्, सर्वकालेषु रम्यफलः, शुभः, मनोरमः, घटसमः फलः च धारयति। स वृक्षः केतुमालानां ध्वजः, देवगन्धर्वैः सेवितः, तत्र केतुमाल इत्येव प्रसिद्धः। तस्य नाम्नः व्युत्पत्तिं ब्राह्मणश्रेष्ठ, शृणु। क्षीरसागरमन्थनसमाप्तौ तस्य वृक्षस्य काण्डे मालाः विन्यस्ताः; इन्द्रः चैत्यध्वजं मालया अलङ्कृतवान्। अतः स वृक्षः ‘केतुमाल’ इति प्रसिद्धः अभवत्। तस्मात् सा प्रदेशः तेन चिह्नेन केतुमाला इति विख्यातः। सुपार्श्वस्य उत्तरशिखरे वटवृक्षः स्थितः, विस्तीर्णकाण्डः, त्रियोजनपरिमाणमण्डले व्याप्नन्। स वृक्षः सर्वतः माल्यैः, गुच्छैः, विविधपुष्पैः अलङ्कृतः, शाखाः सुन्दरं लम्बमानाः, सिद्धैः सेवितः। सदा सुवर्णफलानि घटसदृशानि लम्बमानानि धारयति। अयं उत्तरकुरूणां ध्वजवृक्षः। तत्र ब्रह्मणः सप्त प्रसिद्धाः कुरवः, मनसः उत्पन्नाः, सनत्कुमारात् अनुजाः, विख्याताः। तत्र जगत् अनादि, कालान्तपर्यन्तं स्थितम्, ज्ञाननिष्ठैः, वैराग्ययुक्तैः महात्मभिः आवासितम्। तेषां सप्तमहात्मनां नाम्ना सा प्रदेशः ‘उत्तरकुरवः’ इति दिवि भूमौ च प्रसिद्धा। रुद्रः उवाच—अधुना अहं चारः प्रमुखाः पर्वतान् वर्णयिष्यामि, रम्यः, पक्षिस्वरैः पूर्णः। तेषां शिखराणि बहूनि, विविधपक्षिभिः अलङ्कृतानि, देवैः दिव्यस्त्रीभिः सह क्रीडास्थानानि। किन्नरगीतैः गुञ्जमानाः, शीतलसुगन्धितमन्दवातैः सेविताः, अधिकं शोभन्ते। अशुद्धरहिताः शृणुत, तेषां नामानि सर्वदिक् शोभमानानि—पूर्वे चैत्तरथः, दक्षिणे गन्धमादनः, उभौ निर्मलवारिणौ, शक्त्या नवभागैः विभक्तौ। तेषु भागेषु वनानि देव्या भरितानि, यत्र विविधस्थलेषु प्रमुदिताः क्रीडन्ति। ते भागाः रम्याः, पक्षिस्वरैः पूर्णाः, तीर्थैः रत्नैः छिन्नैः अलङ्कृताः, पुण्यवारिणा सम्पन्नाः। बहुवारियन्त्रैः महान् शब्दः उत्पद्यते; शाखाः लम्बमानाः, पक्षीभिः मधुकरीभिः च गुञ्जमानाः। तत्र सरांसि, कमलैः, नीलोत्पलैः, काह्लारैः अलङ्कृतानि, चतुर्भिः पर्वतेषु, प्रत्येकं विविधगुणयुक्तम्। अरुणोदा पूर्वे स्थितम्, मानसः दक्षिणे स्मृतः, असितोदा पश्चिमे, महाभद्रा उत्तरदिशि; सर्वे कुमुदैः, शुक्लोत्पलैः, काह्लारैः अलङ्कृताः। अरुणोदस्य पर्वतानि पूर्वीयानि नाम्ना स्मृतानि; तानि यथार्थं शृणु। विकङ्कः, मणिश्रिङ्गः, सुपात्रः, महोपलः, महानिलः, कुम्भः, सुभिन्दुः, मदनः इति नामानि। वेणुनद्धः, सुमेदः, निषधः, देवपर्वतः—एते प्रमुखाः पावनाः पर्वताः; अन्ये उत्तमशिखराः अपि सन्ति। मन्दारात् पूर्वे सिद्धपर्वताः, हर्षपूर्णाः; मानसस्य दक्षिणे महान् गिरयः। ये नामानि उक्तानि, तानि शृणु—शैलस्त्रिः, शिशिरः, उत्तमपर्वतः। कपिः, शतमक्षः, तुरगः, सानुमान्, ताम्राहः, विषः, श्वेतोदनपर्वतः इति नामानि। सामूलः, सरलः, रत्नकेतुः, एकमूलः, महाश्रिङ्गः, गजमूलः, शवकः पर्वताः। पञ्चशैलः, कैलासः, हिमवान् परमपर्वतः; अधुना उत्तरपर्वतानां वर्णनं शृणु। कपिलः, पिङ्गलः, भद्रः, सरसः महापर्वतः, कुमुदः, मधुमान्, गर्जनः, मर्कटः इति नामानि। कृष्णः, पाण्डवः, सहस्रशिरसः, परियात्रः, शैलेन्द्रः, श्रङ्गवान्—पश्चिमे प्रमुखाः पर्वताः स्मृताः। महाभद्रस्य उत्तरतः, द्विजश्रेष्ठ, तत्र स्थितान् पर्वतान् शृणु, ऋषयः। हंसकूटः महापर्वतः, वृषहंसः, कपिञ्जलः, शैलेन्द्रः, इन्द्रशैलः शृङ्गयुक्तः। नीलः, कनकश्रिङ्गः, शतश्रिङ्गः, पुष्करः, मेघशैलः, विराजः, जरुचिः, शैलेन्द्रः—एते उत्तरपर्वताः स्मृताः। एवं तत्र प्रमुखेषु उत्तरपर्वतेषु, यथाक्रमं स्थलं, अन्तःकान्ताराणि, सरांसि च शृणु। रुद्रः उवाच—महापर्वतस्य कुमुदस्य च सीमयोः मध्ये, पक्षिभिः पुष्टे कान्तारे, विविधजीवानां निवासे। तत्र रम्यं सरः अस्ति, त्रिशतयोजनदीर्घं, शतयोजनविस्तीर्णं, दिव्यं निर्मलवारि, दर्शनाय रमणीयम्। तत्र सुरभिकमलैः द्रोणसमैः, महाकमलैः शतसहस्रदलैः च अलङ्कृतम्। तत् पुण्यसरः ‘श्रीसरः’ इति विख्यातम्, इदं तत्र तत्र दीप्तिमान्, देवैः, दानवैः, गन्धर्वैः, महोरगैः च सेवितम्। सदा निर्मलवारि, सर्वजीवानां शरणम्; तत्र कमलवनमध्ये एकं महाकमलं स्थितम्।