मन्दरस्य शिखरे दिव्यः कदम्बवृक्षः प्रतिष्ठितः, दीर्घशाखाभिः लम्बमानाभिः शोभितः, पावनः स कदम्बः। स वृक्षः महाकुम्भसमानैः पुष्पैः सुशोभितः, पूर्णताम्रगुणैः विभूषितः, सुरभिगन्धयुक्तः, सर्वकाले विकसन्नास्ति। तस्य सुगन्धिः सहस्रयोजनपर्यन्तं दिशः पूरयति, सर्वतः लोकैः प्राणिभिश्च परिवृतः। स एव कदम्बवृक्षो भद्राश्वनाम्ना प्रसिद्धः, वर्षपर्वतसम्भूतः, कीर्तिमान्, शोभनः, महावृक्षेषु श्रेष्ठः, यत्र हृषीकेशः स्वयम् सिद्धगणैः पूज्यते। तस्मिन्न् शुभे कदम्बे विष्णुः हयशिरा रूपेण आगत्य, उत्तमं चामरं प्राप्तवान्, पुनः पुनः तस्य शिखरं आरुह्य। तं देशं द्विपदां पतिः स्वयम् अपश्यत्, तस्यैव नाम्ना भद्राश्व इति स देशः विख्यातः, अत्र न संशयः। दक्षिणस्य पर्वतस्य शिखरे, देवैः पूजिते, जम्बुवृक्षः तिष्ठति, यः सदा पुष्पफलदः, महान् शाखाभिः अलङ्कृतः। तस्य फलानि अतीव महान्ति, मधुराणि, स्निग्धानि, अमृतसदृशानि, शिखरे पतन्ति। तस्मात् श्रेष्ठात् पर्वतात् दिव्या जाम्बूनदी नाम नदी प्रवहति, या फलेभ्यः स्रुतरसयुक्ता। तत्रैव जाम्बूनदं सुवर्णं जायते, यत् वह्निसमप्रभं, देवानां अनुपमं भूषणं, पापनाशनं च। तस्य जम्बुफलस्य स्रवणात् देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, यक्षराक्षसगुह्यकाः अपि तं रसं पिबन्ति, अमृतवत्। स जम्बुवृक्षः दक्षिणदिग्विजयी ध्वजः, लोकेषु प्रसिद्धः, तस्यैव नाम्ना मानुषाः जम्बूद्वीप इति तां भूमिं प्रचक्षते। महापर्वतस्य विपुलस्य दक्षिणे पार्श्वे, अतीव महान् पुण्यः शृङ्ग इति नामाङ्कितः उडुम्बरवृक्षः अभवत्। स वृक्षः उच्चः, स्थूलकाण्डः, नानाप्राणिवासः, शोभनफलयुक्तः, सर्वकाले रमणीयः, कुम्भसदृशफलः। स वृक्षः केतुमालानां ध्वजः, देवगन्धर्वसंसेवितः, केतुमाल इति तत्र प्रसिद्धः। तस्य नाम्नः व्युत्पत्तिं शृणु। क्षीरसागरमन्थनसमाप्तौ तस्य काण्डे मालाः निवेशिताः; इन्द्रेण चैत्यध्वजमाला भूषिता, तेन केतुमाल इति नाम प्राप्तम्। अतः स देशः केतुमाललक्षणः सर्वत्र प्रसिद्धः। सुपार्श्वस्य उत्तरशिखरे महान् वटवृक्षः तिष्ठति, यः विस्तीर्णकाण्डः, त्रियोजनपरिधिव्याप्तः। स सर्वतः माल्यगुच्छैः, पत्रपुष्पगुच्छैः भूषितः, लम्बमानशाखः, सिद्धैः सेवितः। तत्र सदा सुवर्णफलानि विकसन्ति, यानि लम्बमानकुम्भसमानि; अयं वटवृक्षः उत्तरकुरूणां ध्वजः। तत्रैव सप्त प्रसिद्धाः कुरवः, ब्रह्मणः मानसपुत्राः, सनत्कुमारात् कनिष्ठभ्रातरः, विख्याताः। तस्मिन्नेव देशे जगत् अनाद्यन्तं स्थितम्, महात्मभिः ज्ञाननिष्ठैः विरागिभिः आसीनम्। तेषां सप्तमहात्मनाम्ना स देशः सर्वत्र, स्वर्गे च मृत्युलोके च, उत्तरकुरु इति प्रसिद्धः। अथ रुद्र उवाच—अद्य अहं ते क्रमशः चत्वारः मुख्याः पर्वताः वर्णयामि, ये रम्याः, विहङ्गगीतनिनादिताः। तेषां शिखरिणां नानाविहङ्गसंकीर्णानि, यत्र देवाः दिव्यस्त्रीभिः सह क्रीडन्ति। तेषु किन्नरगीतैः प्रतिनादितानि, शीतलमन्दसुगन्धवातैः सेव्यमानानि, तानि सुन्दराणि। तेषां नामानि सर्वदिक्प्रकाशमानानि शृणु—पूर्वे चैत्तरथः, दक्षिणे गन्धमादनः, उभौ विमलजलसम्पन्नौ, नवधा शक्त्या विभागितौ। तत्र तेषु प्रदेशेषु वनानि देविकासंकीर्णानि, नानादेशेषु क्रीडायुक्तानि। रम्याणि तानि प्रदेशाः विहङ्गगीतनिनादिताः, तीर्थरत्नविक्षिप्तानि, पुण्यजलसम्पन्नानि। तत्र नानाप्रकारजलयानि, महानिनादाः, लम्बमानशाखाः, पक्षिमधुपसमाकीर्णाः। तेषु पर्वतेषु पद्मोत्पलनीलोत्पलैः शोभिताः, चत्वारः सरांसि दृश्यन्ते, विविधगुणयुक्तानि। तत्र पूर्वे अरुणोदा, दक्षिणे मानस, पश्चिमे असितोदा, उत्तरस्यां महाभद्रा; सर्वे कुमुदपद्मकहलारैः शोभिताः। अरुणोदयस्य पर्वतानां नामानि पूर्वदिग्गतानि शृणु—विकङ्कः, मणिशृङ्गः, सुपात्रः, महौपलः, महानीलः, कुम्भः, सुभिन्दुः, मदनः। वेणुनद्धः, सुमेधः, निषधः, देवपर्वतः—एते मुख्याः पुण्यपर्वताः; अन्येऽपि श्रेष्ठशिखरिणः सन्ति। मन्दरस्य पूर्वे सिद्धपर्वताः रम्याः, मानसस्य दक्षिणे महान् गिरयः। येषां नामानि उक्तानि, तान् शृणु—शैलस्त्री, शिशिर, श्रेष्ठः शैलः, कपी, शतमक्ष, तुरग, सानुमान्, ताम्राह, विष, श्वेतोदन पर्वतः। समूल, सरल, रत्नकेतु, एकमूल, महाशृङ्ग, गजमूल, शावक—एते पर्वताः। पञ्चशैल, कैलास, हिमवान्—एषः सर्वोत्तमः पर्वतः; अधुना उत्तरस्यां दिशि महान् पर्वतान् शृणु। कपिलः, पिङ्गलः, भद्रः, सरसः, कुमारः, मधुमान्, गर्जन, मर्कट—एते पर्वतानाम् नामानि। एवं संक्षेपेण दिव्यवृक्षपर्वतसरितां महिमानं प्रवर्णयन्, सनातनधर्मस्य ऐश्वर्यं प्रदर्शयामि।