शक्रः सहस्रनेत्रः श्रीमान् शचीपतिः सिद्धसिद्धगणैः सर्वदैवजातिभिः च परिवृतः तत्र निवसति। तत्रैव महात्मा भास्करस्य कुलं पुण्यं वर्तते, यत्र स्वयमेव देवाधिपः सर्वैः सुरैः पूजितः तिष्ठति। तस्यां पुरीं विशालां गुणसम्पन्नां दिशः प्राप्य, महात्मनः हुताशनः तेजोवती नाम नगरं स्थितम्। एवं च स्वगुणैः युक्ता रम्या पुरी वैवस्वतस्य सञ्ज्ञया संयमनीति त्रिलोक्यां विश्रुता। तथैव चतुर्थायां दिशि पावनं नगरं दक्षिणपश्चिमस्याधिपतेः कृष्णावती नाम, प्राज्ञस्य विरूपाक्षस्य। पञ्चम्यां तु उत्तरदिशि शुद्धवती नाम पुरी प्रसिद्धा, या महात्मनः वरुणस्य जलाधिपतेः नगरीति ख्यातम्। एवं चोत्तरेषु दिशिषु देवाधिपतेः वायोः पुरी गन्धवती नाम, या सर्वगुणैः अतीव विशिष्टा। उत्तरे तु परे रम्या गुह्यकाधिपतेः महोदयानामा पुरी, शुभा वैडूर्यपीठिका। एवं च अन्तर्दिश्यष्टमे ईशानस्य महात्मनः मनोहरा नाम पुरी, विविधजनसमाकीर्णा, नानापुष्पधान्यशोभिता, वनाश्रमसमलङ्कृता। एषा देवलोकः काम्यः स्वर्ग इति प्रसिद्धः। एतानि श्रुत्वा, श्रीरुद्रः उवाच— यत् मेरुना मूले कर्णिकायाः मूलं कथ्यते, तद् सहस्रयोजनपरिमितं मम मध्यं मन्यन्ते। तत्र मेरुशैले आधारः अष्टचत्वारिंशद्योजनपरिधिः इति प्रसिद्धम्। तत्र तु अनन्तशैलमध्ये बहवः ऊर्ध्वशिरसः शैलाः सन्ति, अष्टसु दिशासु पुनः पुण्याः सीमाशिलाः। जठरः देवकूटश्च पूर्वदिशि स्थितौ, पूर्वपश्चिमयोः विस्तारौ; एते अष्टदिक्पालशैलाः पण्डितैः कथ्यन्ते। स मेरुः सुवर्णशैलः इति विख्यातः, तस्य चत्वारः महाधाराः चतुर्दिशं स्थिताः, येन सप्तद्वीपवती पृथ्वी स्थिरा न कम्पते। तेषां प्रतियेकं दशसहस्रयोजनविस्तारः, ऊर्ध्वाधः च प्रसारितः, हरितालरेखाभिः शोभितः। रसलोहहेमविचित्रैः रत्नैः भूषिताः, सिद्धालयैः रम्यवाटिकाभिश्च दीप्तिमन्तः। मेरोः पूर्वे मन्दरः, दक्षिणे गन्धमादनः, पश्चिमे विपुलः, उत्तरस्यां सुपार्श्वः स्थितः। एतेषु चतुर्षु शिखरेषु चत्वारि महावृक्षाः संस्थिताः, ये देवदानवाप्सरसां सेविताः, सर्वगुणसम्पन्नाः। मन्दरशिखरे कदम्बवृक्षः विराजते, दीर्घशाखासम्पन्नः, पुण्यः कदम्बः। स पुष्करसमद्भिः पुष्पैः, पूर्णकेसरैः, सुरभिगन्धयुक्तः, सर्वकाले विकसन् शोभते। स सर्वतः लोकैः प्राणिभिश्च परिवृतः, तस्य गन्धः सहस्रयोजनपर्यन्तं व्याप्तः। स वृक्षः भद्राश्वः इति प्रसिद्धः, वर्षगिरिप्रसूतः, शोभनः, महावृक्षेषु श्रेष्ठः, यत्र हृषीकेशः स्वयम् सिद्धगणैः पूज्यते। तस्मिन्नेव कदम्बे, विष्णुः हयशीर्षरूपधारी, उत्तमं चामरं प्राप्तवान्, पुनः पुनः तस्य शिखरं समारुह्य। तं देशं द्विपदां नाथः दृष्टवान्, तस्मात् तस्य नाम्ना भद्राश्व इति प्रसिद्धम्। दक्षिणस्यां गन्धमादनशिखरे, सुरैः पूजिते, जम्बुवृक्षः स्थितः, स हि त्वरितं पुष्पफलप्रदः, विशालशाखाभूषितः। तस्य फलं महत्, मधुरं, स्निग्धं, अमृतसदृशं, शिखरस्य पतति। तस्मात् श्रेष्ठशैलात् दिव्या जाम्बूनदी नाम नदी प्रवहति, या फलरसपूरिता। तत्र जायते जाम्बूनदं हेम, अग्निसमप्रभं, देवानां भूषणं, पापहरं च। देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यकाः तं जम्बुफलरसं पिबन्ति, अमृतवत्। स जम्बुः दक्षिणदिक्प्रतीकः, लोकेषु प्रसिद्धः; तेन नाम्ना मनुष्याः जम्बूद्वीपम् इति देशं कथयन्ति। पश्चिमस्यां विपुलशैले दक्षिणे शृङ्गनाम्ना महदुदुम्बरवृक्षः जातः, स दीर्घः, स्थूलकाण्डः, नानाप्राणिसंवासः, शोभनफलसम्पन्नः, सर्वकाले रमणीयः, घटसमप्रमाणफली। स वृक्षः केतुमालानां ध्वजः, देवगन्धर्वसंसेवितः; केतुमाल इति तत्र प्रसिद्धः। तस्य नाम्नः व्युत्पत्तिः—अनन्तरं क्षीरसागरमन्थनात्, तस्य काण्डे मालाः निवेशिताः; इन्द्रेण चैत्यध्वजमालाभूषणे कृते, केतुमाल इति नाम जातम्। तस्मात् चिन्हेन स देशः केतुमाल इति विश्रुतः। उत्तरस्यां सुपार्श्वशिखरे महावटवृक्षः स्थितः, स वट इति प्रसिद्धः, विस्तीर्णकाण्डः, त्रियोजनवृत्तिपर्याप्तः। स सर्वतः माल्यगुच्छमालाभिः शोभितः, शोभनपताग्रशाखायुक्तः, सिद्धगणसेवितः। सदा सुवर्णफलसम्पन्नः, लम्बमानघटाकृतिः; एष उत्तरीयकुरूणां ध्वजवृक्षः। तत्र सप्त प्रसिद्धाः कुरवः, ब्रह्मणः मानसपुत्राः, सनत्कुमारस्य अनुजाः, विश्रुताः। एवं स्वर्गलोकस्य पुण्यनगर्यः, मेरोः केन्द्रं, तस्य महत् विस्तारः, चतुर्दिक्कृतशैलः, महावृक्षसम्पन्नः, पुण्यनदीगिरिसमायुक्तः, सर्वलोकविश्रुतः, पुण्यजनसमाकीर्णः, स्वर्ग इति प्रसिद्धः।