यदा देवाः सह इन्द्रे स्वस्वस्थानेषु स्थिताः तदा तत्रैव वृषध्वजः प्रभुः आगच्छत्। तत्र त्रिनेत्रः नीलरक्तवर्णः महादेवः विरूपाक्षः परमेश्वरः भीष्मरूपेण स्थितः। समागतान् सर्वान् देवान् ऋषीन् महाग्राहांश्च दृष्ट्वा, पद्मसम्भवः पुण्यः सनत्कुमारः आगच्छत्। स योगी महात्मा, भूतभव्यभावविद्, सूर्यसमानप्रभः, अणुमात्ररथस्थः तत्र स्थितः। आगत्य स महर्षिः रुद्रं नमस्कृत्य शिरसा प्रणम्य स्थितः; अहं अपि त्रिशूलधारिणं नमस्कृत्य समीपे स्थितः। तत्र देवान् तथा नारदादीन् ऋषीन् सनत्कुमारं रुद्रं च समागतं दृष्ट्वा मम चित्ते चिन्ता उत्पन्ना। हे राजश्रेष्ठ, एतेषु कः तव यज्ञे पूज्यः, कः श्रेष्ठतमः? कस्य तुष्ट्या सर्वे, रुद्रं सहिताः, तुष्टाः स्युः? एवं विचार्य अहं रुद्रं पप्रच्छं—"हे निष्पाप, एषु श्रेष्ठेषु देवेषु कः यज्ञे पूजनीयः?" मम उक्ते रुद्रः देवसमवाये मां सम्बोधितवान्। रुद्रः उवाच—"सर्वे देवाः, विशुद्धाः देवरर्षयः, प्रसिद्धाः ब्रह्मर्षयः, मम वचनं शृण्वन्तु; त्वं अपि महाबुद्धे अगस्त्य, यद् वक्ष्यामि तत् शृणु। यः देवः यज्ञैः पूज्यते, यस्मात् इदं विश्वं उत्पद्यते, यत्र देवैः सह सर्वदा लीयते—सः नारायणः परमेश्वरः, जनार्दनः, सत्त्वस्वरूपः, सः परमात्मा त्रिधा आत्मानं सृजति। रजस्तमसयुक्तः सत्त्वातिरिक्तरजसा ब्रह्माणं पद्मस्थं नाभिपद्मात् सृजति। रजस्तमसयुक्तः मम अपि सृष्टिं कृतवान्; सत्त्वं हरिः देवः, सः परमधाम। सत्त्वराजसयुक्तः ब्रह्मा पद्मसम्भवः; ब्रह्मा देवः, सः चतुर्मुखः; रजस्तमसयुक्तः अहं, अत्र नास्ति संशयः। सत्त्वं रजस्तमः इति त्रयं प्रसिद्धम्; सत्त्वेन मुक्तिः, सत्त्वं नारायणस्वरूपम्। रजस्सत्त्वसंयुक्तेन सृष्टिः, रजसा प्रमुखत्वे; एष पितृपरम्परा, सर्वशास्त्रेषु कथिता। यद् वेदबाह्यं कर्म शास्त्रानुगतम्, तद् तीक्ष्णं, अधमं मानवेषु। यद् रजस्संन्यूनं, यद् केवलं तामसम्, तद् दुःखावहं लोके परत्र च। सत्त्वेन मुक्तिः, सत्त्वं नारायणस्वरूपम्; नारायणः यज्ञरूपेण प्रकटितः। कृतयुगे नारायणः विशुद्धसूक्ष्मरूपेण पूज्यते; त्रेतायां यज्ञरूपेण; द्वापरे पाञ्चरात्रविधिना। कलियुगे मया स्थापितमार्गे, नानारूपैः, तामसविधिभिः, जनार्दनः परमात्मा द्वेषभावेन पूज्यते। तस्मात् परं देवः नास्ति, न भविष्यति; विष्णुः एव ब्रह्मा, ब्रह्मा एव अहम्। त्रिषु वेदेषु, अस्मिन्यज्ञे, वेदेषु हविः स्थापितम्; ब्राह्मणश्रेष्ठ, यः अस्माकं मध्ये भेदं करोति, सः पापकृद्, दुष्टबुद्धिः, दुःखं प्राप्नोति। शृणु अगस्त्य, यथा कलौ मनुष्या हरौ भक्तिं न कुर्वन्ति। सर्वे भूमिवासिनः पूर्वं जनार्दनं पूज्य भूवर्लोकं प्राप्नुवन्ति; तत्र वासिनः केशवं पूज्य स्वर्गं गच्छन्ति, क्रमशः मुक्तिं लभन्ति। यदा मुक्तिस्थितिः सर्वेषु लोकेषु अभवत्, तदा मुक्तियोग्याः देवाः हरिं भक्त्या पूजितवन्तः। सः सर्वव्यापी शाश्वतः प्रकट्य उवाच—"योगिनां देवानां श्रेष्ठ, किं कर्तव्यम्?" ते देवानां नाथं नमस्कृत्य परमेश्वरं ऊचुः—"देवदेव, सर्वे जनाः मुक्तिपथे स्थिताः; सृष्टिः कथं भविष्यति, नरकवासिनः के?" इत्युक्तः जनार्दनः प्रत्युवाच—"त्रिषु युगेषु बहुषु च, जनाः मां उपेयुः। अन्त्ये युगे, मम भक्ताः दुर्लभाः; शीघ्रं मोहं सृजामि, येन जनाः विमूढाः स्युः।" "त्वं च, महाबाहो रुद्र, मोहशास्त्राणि रचय; अल्पप्रयत्नेन महाफलवाक्यानि दर्शय। मायां, विपरीताचार्यं, मोहप्रदर्शनं कुरु; एतान् दर्शयित्वा शीघ्रं सर्वान् जनान् मोहय।" एवं उक्त्वा तदा परमेश्वरेण मम यथार्थरूपं त्वरितं गुप्तं पुनः प्रकटितम्। ततः प्रभृति, श्रेष्ठ, मया रचितानि शास्त्राणि जनाः सामान्यतः पूज्यन्ते। ये वेदानुगतमार्गं पश्यन्ति, नारायणं एकत्वेन, ते मुक्तिं यान्ति। ये मां वा ब्रह्माणं विष्णोः पृथक् पूजयन्ति, द्विजश्रेष्ठ, पापकर्मणः नरकं गच्छन्ति। वेदमार्गं त्यक्त्वा, मया मोहाय शास्त्रं दर्शितम्, सिद्धान्तैः केवलं मोहनाय। एष पशुभावः बन्धनम्; यदा तद् नश्यति, तदा पाशुपतशास्त्रं वेदविख्यातम् उद्भवति। अहं वेदार्थस्वरूपः, ऋषे; अन्यैः शास्त्रैः वा तेषां भाष्यैः मम यथार्थरूपं न ज्ञायते, अनादिवेदेन एव। वेदेन एव ज्ञेयः, ब्राह्मणैः विशेषतः, मुनीश्रेष्ठ।