पुराकाले त्वया सप्तजन्मसु मां यथावत् उपासितवानसि, तस्मात् त्रैलोक्यविनाशेऽपि त्वमेव मया वरितः। इति मया उक्त्वा स भगवान्, अहं निद्रालुनेत्रः भूमौ पतितः, किन्तु तस्मिन्नेव क्षणे पुनरुत्थितवान्। हे राजन्, पश्यन् तं मुनिं तां पुरीं च दृष्टवान्, ततः स्वयमेव मेरुशिखरे आत्मानं साक्षात् अपश्यम्। सप्तसागरान्, प्रधानपर्वतान्, सप्तद्वीपसमन्वितां पृथ्वीं च अपश्यं, नराधिप। अद्यापि अहं तं परं लोकं चिन्तयन् ध्याननिष्ठः स्थितवान्—"कदा तं लोकं प्राप्स्यामि?" इत्येव मनसि सन्दधामि। एवं हे राजन्, परमेश्वरसंबद्धं मम शरीरस्य च अद्भुतं चरित्रं ते कथितम्; किं अन्यत् श्रोतुमिच्छसि? भद्राश्व उवाच—भगवन्, तं लोकं अदृष्ट्वा त्वया किमाचरितम्? किम् व्रतम्, किम् तपः, किम् धर्मः वा तस्य प्राप्त्यर्थम् आचरितम्? भक्त्या विना हरिं कः पण्डितः लोकान् इच्छेत्? हरिः पूजिते सर्वे लोका इव हस्ते तिष्ठन्ति। एवं चिन्तयन्, हे राजन्, अहं शतवर्षाणि दानबहुलैः यज्ञैः शाश्वतं विष्णुं सम्यगुपासितवान्। ततः चिरात्, हे नरपुङ्गव, यज्ञं समारभमाणे मयि, यज्ञमूर्तेः जनार्दनस्य पूजायां, इन्द्रसहिताः सर्वे देवाः समाहूताः समागताः। यावत् इन्द्रादयः देवाः स्वस्थानानि स्थिताः, तावत् एव वृषध्वजधारी भगवान् तत्र समुपस्थितः। त्रिनेत्रः नीललोहितः महादेवः विरूपाक्षः परमेश्वररूपेण तत्र स्थातुम् आरब्धवान्। सर्वान् देवगणान्, मुनीन्, महोरगांश्च दृष्ट्वा पुण्यात्मा पद्मसम्भवः सनत्कुमारः तत्र समुपजातः। स महान्योगी त्रिकालज्ञः सूर्यसङ्काशधूम्ररथः रथांशुकदर्शनीयः तत्र स्थितः। आगत्य स महर्षिः रुद्रं प्रणम्य, अहम् अपि त्रिशूलधारिणं प्रणम्य समीपस्थः स्थितवान्। तत्र समागतान् देवान्, नारदादीन् मुनीन्, सनत्कुमारं, रुद्रं च दृष्ट्वा, मम मनसि चिन्ता जाता—"एतेषु यज्ञे कः पूज्योऽपि श्रेष्ठः? कस्य तुष्ट्या सर्वेऽपि, रुद्रसहिताः, तृप्येयुः?" इति। एवं चिन्तयित्वा, अहं रुद्रं पप्रच्छम्—"हे निष्पाप, एतेषु श्रेष्ठेषु देवेषु, अत्र यज्ञे कः पूज्यः?" एवं मया पृष्टे, रुद्रः देवसंसदि मां प्रत्युवाच। रुद्र उवाच—सर्वे देवाः, शुद्धाः देवरर्षयः, कीर्तिमन्तः ब्रह्मर्षयश्च, मम वचनं शृणुत; त्वमपि महाबुद्धे अगस्त्य, शृणु। यः स यज्ञैः पूज्यते, यस्मात् इदं विश्वं सम्प्रसूतं, यत्र च, देवैः सहितं, सदा लीयते— नारायणः परमेश्वरः, सत्त्वस्वरूपः जनार्दनः, स एव परमेश्वरः त्रिधा आत्मानं सृष्टवान्। स रजस्तमोगुणयुक्तः, सत्त्वातिशयेन रजसा ब्रह्माणं पद्मासीनं नाभिकमलात् ससर्ज। स एव रजस्तमोगुणसंयुक्तः मामपि ससर्ज, हे प्रभो; तत् सत्त्वं हरिः, स देवः, हरिः परमं पदम्। यः सत्त्वराजस्संयुक्तः स पद्मसम्भवो ब्रह्मा; स एव देवः, स चतुर्मुखः; यद् रजस्तमोगुणयुक्तं तदहम्, नात्र संशयः। सत्त्वं, रजः, तम इति त्रयं तु कथ्यते; सत्त्वेन जीवः मुच्यते, सत्त्वं नारायणस्वरूपम्। रजसा, सत्त्वयुतं सृष्टिः, रजसः प्रभवः सृष्टिक्रमः, स पितृपरम्परा शास्त्रेषु कीर्त्यते। यद् वेदबाह्यं कर्म, शास्त्रानुगतं कृतं, तद् घोरं, अधमपुरुषाणां कर्मोच्यते। यद् रजसः हीनं कर्म, यच्च शुद्धं तामसं, तदिहामुत्र दुःखाय नयति मानवम्। सत्त्वेन जीवः मुच्यते, सत्त्वं नारायणात्मिकम्; नारायणः पुण्यः यज्ञरूपेण प्रतिष्ठितः। कृतयुगे नारायणः शुद्धसूक्मरूपेण पूज्यते; त्रेतायां तु यज्ञरूपेण; द्वापरे पाञ्चरात्रविधिना। कलौ, मया स्थापितेन मार्गेण, नानारूपेण, तामसेन च, जनार्दनः परमात्मा द्वेषयुक्तचित्तैः पूज्यते। न स देवः तस्मात् परः, न भविष्यति; स एव विष्णुः ब्रह्मा, स एव ब्रह्मा अहमेव च। त्रिषु वेदेषु, अस्मिन्यज्ञे, वेदेषु हि हविः प्रतिष्ठितम्; योऽस्माकं त्रयाणां भेदं करोति, पापकृत्, दुष्टबुद्धिः, स दुःखं प्राप्नोति। शृणु च मे अगस्त्य, यथा कलौ पुरुषाः हरौ भक्ति न कुर्वन्ति। सर्वे भूमिप्रजाः पूर्वं जनार्दनं पूज्य, भुवर्लोकं प्राप्नुवन्ति; तत्र स्थित्वा केशवं पूज्य, स्वर्गं यान्ति, क्रमशः मोक्षं लभन्ते। एवं यदा सर्वेषु लोकेषु मोक्षावस्था व्याप्नोत्, तदा योग्याः देवाः मोक्षाय हरिं भक्त्या पूजयामासुः। स सर्वव्यापी, नित्यः, प्रकट्य उवाच—"किं कार्यं वद, योगिश्रेष्ठ, देवश्रेष्ठ?" इति। ते देवानाथं प्रणम्य, परमेश्वरं तं प्राहुः—"भगवन्, सर्वे जनाः मोक्षमार्गे प्रतिष्ठिताः; कथं सृष्टिः भविष्यति? के वा नरकस्थाः स्युः?" एवं देवैः उक्तः, जनार्दनः प्रत्युवाच—"त्रिषु युगेषु, बहुषु च, जनाः मामुपेयुः।