सर्वे सरांसि तत्र विविधैः पद्मैः शतदलैः कुमुदैश्च आच्छादितानि आसन्, विविधैः पक्षिभिः समाकीर्णानि च। तेषु पद्मपत्रेषु मधुकृतां गुंजनं बहुविधं गीतमिव श्रूयते स्म। तटेषु कैलासशिखराभानि गृहाणि पद्मरत्नैः भूषितानि तत्र स्थितानि, यत्र पुण्यजनाः निवसन्ति, यत्र द्विजातिसिद्धैः तथा देवैः पूज्यन्ते। तटेषु तानि कैलासशिखराणि सदृशानि गृहाणि बहुपद्मरत्नैः अलंकृतानि, पुण्यजनैः निवासितानि, द्विजातिसिद्धैः देवैश्च पूज्यन्ते। तत्र पद्मानि मधुकृतभारात् नम्राणि निरन्तरं डोलायमानानि आसन्। सरस्सु द्विजातयः मधुरस्वरेण वेदमन्त्राणि अद्भुतानि पाठयन्ति स्म। तेषां देहाः शुक्लपद्ममालाभिः अलंकृताः, उत्तरीयाणि सुवर्णानि आसन्, पक्षिणां झुण्डाः तत्र बहुलाः। तेषु सरस्सु द्विजातयः प्राचीनयज्ञविधिं पाठयन्ति स्म। अहं तेषु सरस्सु विचरन्, अनेकानि दिव्यस्त्रीसमूहान् अपश्यं, तथा विद्याधरकन्याः स्नानाय तत्र आगताः। पुनः विचरन्, राजन्, अपरं सुन्दरं सरः अपश्यं, यत्र जलं निर्मलं आसीत्। तस्य तटे यथापूर्वं एकां कुटीरां अपश्यं। राजन्, तां कुटीरां प्रविश्य, तत्र एकं तपस्विनं स्थाणुं पश्यन्, तं समीपं गतवान्, स च स्मितं कृत्वा मम अभिवादनं प्रत्युत्तरं दत्तवान्, तस्य तेजः अतुल्यम् आसीत्। स तपस्वी उवाच—“द्विजश्रेष्ठ, मां पूर्वं दृष्ट्वा अपि न जानासि किम्? किमर्थं इमं लोकं मोहितः इव पश्यसि? एष लोकः, यं देवाः अपि न पश्यन्ति, तव हिताय, स्नेहेन मया दर्शितः। पश्य, महर्षे, मम लोकस्य ऐश्वर्यम्—दधिमण्डस्रवः नद्यः, घृतपूर्णानि सरांसि। पश्य, गृहाणां सुवर्णरत्नमयी स्तम्भाः, भूमिः मणिसंयुक्ता पद्मरागमिव दीप्तिमती, पारिजातपुष्पैः समृद्धा, यक्षकिन्नरैः सेविता।” एवं तेन तपस्विना उक्ते, राजन्, मम हृदयम् आश्चर्येण पूर्णम् अभवत्, अहं तम् अधिकं पृष्टवान्। “भगवन्, तव लोकः सर्वेषु लोकेषु श्रेष्ठः। ब्रह्मा, इन्द्र, अन्येषां लोकान् अपि दृष्टवान्। किन्तु एष लोकः मम नूतनः इव दृश्यते—धन्यः, तेजस्वी, शक्तिमान्, राजोपलसमूहैः युक्तः। पवित्रसरांसि, निर्मलजलानि, विशेषतः पद्मैः युक्तं तव लोकं दृष्टवान्, अद्भुतं वर्तते। कथं एष लोकः जातः, कथं त्वं अत्र स्थितः? कारणं वद, त्वं कः, महर्षे। कथं अहं तव दृष्टवान्, महर्षे, इलावृतस्य सरःतटे? तत् सरः, सा कुटीरा—किम् तव स्थानं अस्मिन सुवर्णप्रासादयुक्ते लोके?” मया एवं पृष्टः, स महर्षिः यथावृत्तं उक्तवान्—“शृणु, राजन्। अहं नारायणः, शाश्वतः देवः जलरूपधारी, येन समस्तं विश्वं, त्रैलोक्यं, चराचरं व्याप्तम्। या परमेष्ठिनः परमदेवस्य रूपम् दृष्टवान्, अहं सः, वरुणनाम्ना, तु वास्तवतः नारायणः एव। पूर्वं त्वया सप्तजन्मानि मम पूजनं कृतम्, अतः त्रिलोकविनाशे अपि त्वमेव मया अभ्यर्चितः।” एवं उक्त्वा, अहं निद्राभारात् भूमौ पतितः, किंतु तत्क्षणमेव पुनः उत्तिष्ठन्। राजन्, दृष्टवान्—स महर्षिः, सा पुरी। ततः आत्मना मेरुशिखरे स्वं दृष्टवान्। सप्तसागराः, मुख्यपर्वतान्, सप्तद्वीपसमेता पृथिवीं अपि अपश्यं। अद्यापि अहं तं परमं लोकं ध्यानयन् तत्र स्थितः—“कदा तं लोकं प्राप्स्यामि?” इति चिन्तयन्। एवं, राजन्, तव समक्षं परमेश्वरस्य अद्भुतकथा, मम शरीरस्य यथावृत्तं उक्तवान्। किं अन्यत् इच्छसि श्रोतुम्? भद्राश्वः उवाच—“भगवन्, तं लोकं अदृष्ट्वा किं कृतवान्? व्रतम्, तपः, धर्मः वा, किं तेन लब्धम्? भक्त्या हरिं न पूज्य, कः धीरः लोकान् इच्छेत्? हरिपूजने सर्वे लोकाः हस्तगताः इव सन्ति।” एवं चिन्तयन्, राजन्, शाश्वतं विष्णुं शतवर्षं दानसमृद्धयज्ञैः पूजितवान्। दीर्घकालं यज्ञं कृत्वा, देवेशं यज्ञरूपिणं जनार्दनं यजन्, देवाः इन्द्रसहिताः आहूताः आगताः। यावत् देवाः इन्द्रसहिताः स्वस्थानं स्थिताः, तावत् वृषध्वजधारी प्रभुः तत्र आगतः। महादेवः, त्रिनेत्रः, नीललोहितः, विरूपाक्षः, उग्ररूपेण परमेश्वरः अपि तत्र स्थितः। सर्वान् देवान्, ऋषीन्, महाजनान्, नागान् दृष्ट्वा, पुण्यः सनत्कुमारः, पद्मसम्भवः, तत्र आगतः। स योगी, अतीतानागतवर्तमानविद्, सूर्यसदृशः, रजःपरिमाणचापल्यरथस्थः, तत्र स्थितः। आगतः स महर्षिः रुद्रं प्रणम्य, अहं अपि त्रिशूलधारिणं नमस्कृत्य समीपस्थः अभवम्। तान् देवान्, नारदादीन् ऋषीन्, सनत्कुमारं, रुद्रं, समागतान् दृष्ट्वा, मम मनसि चिन्ता जाता—“राजन्, एतेषु कः यज्ञे पूज्यः, कः श्रेष्ठः? कस्मिन् तुष्टे सर्वे, रुद्रादयः अपि, तुष्टाः स्युः?” एवं विचार्य, राजन्, रुद्रं पृष्टवान्—“पापरहित, एतेषु उत्तमेषु देवेषु, कः अत्र यज्ञे पूज्यः?” मया एवं उक्ते, रुद्रः देवसभाायाम् उक्तवान्— रुद्रः उवाच—“सर्वे देवाः, शुद्धा देवरर्षयः, प्रसिद्धा ब्रह्मर्षयः, मम वचनं शृण्वन्तु। त्वं अपि, महाबुद्धे अगस्त्य, मम वचनं शृणु।