राज्ञः प्रश्नानुसारं, मुनिः तस्य सर्वं सम्यक् उवाच—यः ब्राह्मणः परमात्मानं वेत्ति, स शतशः पापानि कृतवान् अपि दूषितः न भवति। विष्णोः स्मरणं, वेदपाठः, दानं, हरिपूजनं च येन ब्राह्मणेन क्रियन्ते, स शुद्धः एव तिष्ठति, अन्यान् अपि विपरीतान् रक्षितुं शक्नोति। एतत् सर्वं मनुना अन्यैः विस्तरेण वर्णितं यत्, तव प्रश्नानुसारं, राजन्, अहं संक्षेपेण उक्तवान्। ततः भद्राश्वः मुनिम् पप्रच्छ—"भगवन्, द्विजश्रेष्ठ, दीर्घायुषः, तव शरीरे यत् किमपि जातं, तद् मम कथय।" अगस्त्यः प्रत्युवाच—"राजन्, मम शरीरं नानाविचित्रैः पूर्णम्; सृष्टिसंवत्सरेषु बहुषु स्थितम्, वेदज्ञानैः शुद्धीकृतम्। अहम् पृथिवीं सर्वां विचरन्, इलावृतं च मेरुशिखरे स्थितं महाक्षेत्रं प्राप्तवान्। तत्र सरः सुन्दरम् अपश्यं, तस्य तटे महाश्रमम्; तत्र एकं तपस्विनम् अपश्यं, उपवासेन कृशम्, त्वक्-अस्थिमात्रम्, वल्कलधारीम्। तं दृष्ट्वा, राजन्, अहम् चिन्तितवान्—'कः अयम्?' तस्य स्नेहाय, तस्य भावम् ज्ञातुं, यत् कर्तव्यम्, तद् विचिन्त्य स्थितवान्। तस्य चिन्तनस्य काले, स महातपस्वी माम् उवाच—'तिष्ठ तिष्ठ! अत्र स्थातुम् अर्हसि; अतिथिसत्कारं करिष्यामि।' तस्य वचनं श्रुत्वा, अहम् तस्य कुटीरं प्रविष्टः; तत्र स तपस्वी तेजसा दीप्तः इव दृश्यते। माम् भूमौ स्थितम् दृष्ट्वा, स ऋषिः हुंकारं कृतवान्; तस्य शब्दात् पञ्च कन्याः भूमिं विदार्य, पातालात् उत्पन्नाः। तासु एका सुवर्णासनं आनयत्, अन्यया हस्ते जलं दत्तम्। अन्यया पादौ धृत्वा प्रक्षालितम्, शेषे द्वे पार्श्वयोः चामरं धृत्वा स्थिते। पुनः स महातपस्वी हुंकारं कृतवान्; तस्य शब्दात् सुवर्णपात्रम्, योजनविस्तीर्णम्, उत्पन्नम्; ततः मकरः सरः प्रविष्टः। तस्मिन् पात्रे, शतशः शुभाः कन्याः सुवर्णकलशैः आगच्छन्; तान् दृष्ट्वा, स ऋषिः मम उवाच—'एतत् स्नानाय ते सर्वम् उपकल्पितम्; त्वम् पात्रे स्नानं कुरु।' तस्य आज्ञया, अहम् सरः पात्रे प्रविष्टः; प्रविश्य, पात्रं जलान्तः निमग्नम्। जलान्तरगतः इति मन्यमानः, अहम् उदगच्छं, अदृष्टपूर्वं लोकम् अपश्यं। तत्र अहम् विशालां दिव्यां नगरीम् अपश्यं, विस्तीर्णमार्गां, शुद्धचित्तैः जनैः, विदुषैः आत्मनिष्ठैः, धर्मस्थितैः प्राचीनैः राजभिः सेविताम्। सा नगरी दुर्गमा, संसारगतैः अगम्या, पातालान्तरे स्थितम्, श्वेतवस्त्रधारिभिः पाशधारिभिः पुरुषैः पूर्णा, विविधैः गजाश्वसमूहैः परिवृता। तत्र सरांसि विविधपद्मैः, शालिनीः, पक्षिसमूहैः आकीर्णानि; कमलपत्रेषु भ्रमराणां गुंजनं बहुविधं गीतमिव; तटेषु कैलासशिखराकाराणि गृहाणि, रत्नपद्मैः अलंकृतानि, पुण्यैः वासितानि, द्विजैः देवैः पूजितानि। तटेषु कैलासशिखराकाराणि गृहाणि, रत्नपद्मैः अलंकृतानि, पुण्यैः वासितानि, द्विजैः देवैः पूजितानि। भ्रमरभारात् झुकितानि पद्मानि सततम् कम्पन्ति; सरः जलान्तरे द्विजाः मधुरस्वरेण वेदमन्त्राणि पठन्ति। तेषां शरीराणि श्वेतपद्ममालाभिः भूषितानि, उत्तरीयाणि सूक्ष्माणि, पक्षिसमूहैः साकं; तेषु सरांसि, द्विजाः यज्ञविधीन् पठन्ति। सरः मध्ये विचरन्, अहम् दिव्यकन्यासमूहान् अपश्यं, विद्याधरकन्याः अपि स्नानाय आगताः। तत्र भ्रमन्, राजन्, पुनः अन्यं सरः सुन्दरम् अपश्यं; तटेषु कुटीरम् अपि यथापूर्वम्। तत्र प्रविश्य, तपस्विनम् एकस्थम् दृष्ट्वा, अभिवाद्य, स स्नेहपूर्णं स्मितं कृत्वा, अद्भुतशक्त्या उवाच। स तपस्वी उवाच—'ब्राह्मणश्रेष्ठ, त्वं माम् न अभिजानासि, पूर्वं दृष्टवान् अपि? किम् त्वं एतं लोकम् मोहितः इव पश्यसि? एष लोकः, येन देवैः अपि न दृष्टः, त्वया मम कृपया दर्शितः।' 'पश्य, मुनिश्रेष्ठ, मम लोकस्य ऐश्वर्यम्—दधिमण्डप्रवाहाः नद्यः, घृतपूर्णानि सरांसि। गृहाणां स्तम्भाः सुवर्णरत्नमयाः, भूमिः मणिसंयुक्ता, पद्मरागप्रभा, पारिजातपुष्पैः आकीर्णा, यक्षकिन्नरैः सेविता।' एवं तेन उक्तः, राजन्, मम हृदयम् आश्चर्येण पूर्णम्; अहम् पुनः पप्रच्छम्—'भगवन्, तव लोकः सर्वेषु लोकेषु श्रेष्ठः; ब्रह्मा, इन्द्र, अन्येषु लोकेषु दृष्टेषु, अयं लोकः नूतनः इव दृश्यते, ऐश्वर्येण, तेजसा, शक्त्या, रत्ननिवहेन युक्तः। पुण्यैः सरांसि, शुद्धैः जलाशयैः, विशेषतः पद्मैः, तव लोकः अद्भुतः।' 'एवं किम् लोकः जातः? त्वं कatham अत्र स्थितः? तद् कारणं, त्वं कः, मुनिश्रेष्ठ, कथय। इलावृततटे सरः समीपे त्वां दृष्टवान्, तद् सरः, तद् कुटीरम्, भगवन्, किम् तव स्थानम् एतस्मिन् सुवर्णप्रासादयुक्ते लोके?' एवं मया पृष्टः, स महातपस्वी यथावृत्तम् उवाच—'शृणु, राजन्। अहम् नारायणः, शाश्वतः देवः जलरूपधारी, येन एतत् त्रैलोक्यं चराचरं सर्वं व्याप्य अस्ति। या परमेश्ठिनः परमात्मनः रूपम् त्वया दृष्टम्, अहम् स एव; वरुणनाम्ना प्रसिद्धः, परन्तु परमः नारायणः एव।