स्त्रीपुरुषसंयोगः स एव अहर्निशं भवति। तयोः एव सूर्यचन्द्रमसौ उत्पन्नौ, तयोः एव, राजश्रेष्ठ, इयं जगती समुत्पन्ना। स एव विष्णुः परमेश्वरः विज्ञेयः, राजश्रेष्ठ, वेदकर्मविहीनः तं परमात्मानं न पश्यति। ततः भद्राश्वः उवाच— हे मुने, स परमः अपि अप्रमः अपि विष्णुः, सर्वव्यापी, स कथं चतुर्षु युगेषु विज्ञेयः? चतुर्षु युगेषु वर्णानां आचारः कः? ब्राह्मणानां शुद्धिः कथं स्यात्, स्त्रीसंसर्गे जातिसंकरस्य च स्थितौ? अगस्त्यः उवाच— कृतयुगे देवा वेदकर्मणा पृथिवीं भोञ्जते; तृतेयुगे यजमानैः सह देवैः अपि तथा। द्वापरे, राजश्रेष्ठ, सत्त्वराजसः प्रवृद्धौ, यावत् धर्मपुत्रः राजा तिष्ठति, तावत् एव। ततोऽन्धकारः कलिरूपेण प्रवर्तिष्यते; कलियुगे द्विजातयः स्वधर्मात् च्यविष्यन्ति। राजानः, वैश्याः, शूद्राश्च, बहवः नीचप्रजाः भविष्यन्ति, सत्यशौचविहीनाः। तत्र द्विजातयः अनार्हान् उपगमिष्यन्ति, मिथ्यावदिष्यन्ति, वेदपथात् बहिष्कृताः स्युः, स्वजात्या अपि, अजात्या अपि विवाहं करिष्यन्ति। राजानः लोभिनः, मायाविनः, ब्राह्मणान् हिंस्यन्ति; पतिताः अपि वैश्यत्वं गृह्णन्ति, व्यापाररता भविष्यन्ति; शूद्रजातयः गर्विता भविष्यन्ति। ब्राह्मणाः सर्वभक्षका, अशौचिनः, सुरापानं अनुमन्यन्ते, असत्यशौचवर्जिताः। तदा लोको विनश्यति, वर्णधर्माः नश्यन्ति। भद्राश्वः उवाच— यदि ब्राह्मणः, क्षत्रियः वा, निषिद्धया स्त्रिया सह संगच्छेत्, शूद्रः अपि तथा, कथं शुद्धिं लभते? का च स्त्री निषिद्धा इति ब्रूहि। अगस्त्यः उवाच— ब्राह्मणः चतुर्विधासु स्त्रीषु गन्तुं अर्हति, क्षत्रियः त्रिषु, वैश्यः द्विषु, शूद्रः एका एव स्त्री गम्या इति कथ्यते। ब्राह्मणपत्नी क्षत्रियस्य निषिद्धा, क्षत्रियपत्नी वैश्यस्य, वैश्यपत्नी शूद्रस्य, राजन्। मनुना उच्चजात्या स्त्री हीनजातिपुंसः निषिद्धा इति निर्दिष्टम्। माता, मातुलानी, श्वशुराणी, भ्रातुः पत्नी, स्नुषा, दुहिता, मित्रपत्नी, स्वकुलजा— राज्ञः पत्नी वा दुहिता, रजक्याद्याः अन्याश्च स्त्रियः मुख्यतः निषिद्धाः। तासां संगमः पापः इति कथ्यते। ब्राह्मणस्य जातिबाह्यया स्त्रिया सह संगमः महापातकं जनयति; अन्येषां शतप्राणायामेन शुद्धिः। ब्राह्मणस्य मिश्रजातिसंयोगेन यत्पापं दीर्घकालेन अपि संचितं, तस्मात् दशप्रणवयुक्तया गायत्र्या जपेन, त्रिशतप्राणायामेन, ब्रह्महत्यापि विमुच्यते, किं पुनः लघुपापात्। यः ब्राह्मणः परमात्मानं वेत्ति, स शतशः अपि पापानि कृत्वा न लिप्यते। विष्णुस्मरणेन, वेदपाठेन, दानेन, हरिपूजनादिना ब्राह्मणः शुद्धो भवति, परानपि उद्धर्तुं शक्नोति। एतत् सर्वं तव उक्तं, राजन्, यथापृष्टं; यत् विस्तारतः मन्वादिभिः उक्तं, तत् संक्षेपेण तव उक्तं, राजश्रेष्ठ। ततः भद्राश्वः उवाच— भगवन्, यद् यद् ते शरीरे घटितं, दीर्घायुषः द्विजोत्तम, तत् सर्वं श्रोतुम् इच्छामि, महाभाग। अगस्त्यः उवाच— एतत् मे शरीरं, राजन्, अनेकैः अद्भुतैः पूर्णम्; अनेकप्रलयकालान् इदम् अवस्थितम्, वेदविद्यया शुद्धीकृतम्। अहं समग्रां पृथिवीं विचरन्, इलावृतं, मेरुसमीपस्थितं महाजनपदं गतवान्। तत्र सरः रम्यं दृष्ट्वा, तटस्थं महाश्रमं अपि अपश्यं; तत्र एकं तपस्विनं, उपवासक्लिष्टं, कृशांगीं वल्कलधरं अपश्यं। तं दृष्ट्वा, राजश्रेष्ठ, मया चिन्तितं— 'कः अयं, नृपश्रेष्ठ?' इत्येतत् ज्ञातुं, तस्य विश्वासाय, किं कर्तव्यं इति मया विचारितम्। एवं चिन्तयतः, ब्रह्मन्, स महातपाः माम् उवाच— 'तिष्ठ तिष्ठ! अत्रैव भव, आतिथ्यं ते करिष्यामि।' तस्य वचः श्रुत्वा, अहं तस्य आश्रमं प्रविष्टः; तत्र तं मुनिं तेजसा दीप्तमिव अपश्यम्। मां भूमौ स्थितं दृष्ट्वा, स मुनिः हुंकारं व्याहरत्; तस्य शब्दात् पञ्च कन्याः भूमिं भित्त्वा, पातालतः समुत्थिताः। तासु एकया सुवर्णासनं समानीय मम समर्पितम्; अपरया हस्तोदकेन जलं दत्तम्। अन्यया पादौ गृहीत्वा प्रक्षालितम्; शिष्टे द्वे पार्श्वयोः उत्तिष्ठन्त्यौ, पिच्छचामरधरिण्यौ। पुनः स महातपाः हुंकारं व्याहरत्; तस्मात् सुवर्णपात्रं, योजनविस्तीर्णं, उत्पन्नम्; सरसि मकरः अपि प्लुतः, राजन्। तस्मिन् पात्रे, शतशः शुभाः कन्याः सुवर्णकलशहस्ताः आगताः; तं दृष्ट्वा, स मुनिः माम् उवाच, राजन्— 'एतत् स्नानार्थं सर्वं ते कृतम्, ब्रह्मन्; त्वं अत्र पात्रे प्रविश्य स्नानं कुरु।' ततः तस्य आदेशेन, नृपते, अहं तस्मिन् पात्रे सरसि प्रविष्टः; तदा पात्रं जलमध्यं निमग्नम्। पात्रजलमध्यं निमग्नः इति मत्वा, राजन्, अहं उत्थाय, अदृष्टपूर्वं लोकं अपश्यम्। तत्र अहं विशालां रम्यां नगरीं अपश्यम्, विस्तीर्णमार्गां, शुद्धहृदयैः जनैः सेव्यमानां, धीरैः आत्मविद्भिः, धर्मनिष्ठैः प्राचीनैः राजभिः उपेताम्। सा दुर्गमा, संसारीणां गम्यपथात् पराङ्मुखी, पातालान्तर्गतायां, शुक्लवसनधारिभिः पाशहस्तैः नरैः पूर्णा, विविधैः गजाश्वसंघैः परिवृता च सा नगरी दृष्टा।