राजा! यः स्वशक्त्या सुवर्णवस्त्राभरणैः ताः (देवीः) भूषयित्वा, तासां क्षमां याचेत—"मया देवी प्रीयताम्" इति प्रार्थयेत्। एवं कृत्वा, राज्यं नष्टः पुनः लभते, अज्ञः विद्यां प्राप्नोति, भीतः शूरनामानं लभते। अथ अगस्त्यः उवाच—"अन्यं विश्वव्रतं संक्षेपेण वक्ष्यामि, येन सम्यगाचरितेन राजा शीघ्रं सर्वेषां भूपानां अधिपतित्वं प्राप्नोति। कार्तिकमासस्य शुक्लपक्षे दशम्यां निशि केवलं भक्षयेत्, सर्वतो दिशां शुद्धाहुतिं प्रतिदिनं दद्यात्। विविधैः पुष्पैः भक्त्या ब्राह्मणश्रेष्ठान् पूजयेत्, ततः मन्त्रेण दिशः प्रार्थयेत्—'सर्वा भगिन्यो मे सर्वजन्मसु सिद्धिं ददतु।' एवं उक्त्वा, शुद्धचित्तः ताभ्यः हविर्दत्वा, रात्रौ सुसंस्कृतं शाल्यन्नं दध्ना सह भुञ्जीत। आदौ च अन्ते च, यथाकामं, एवं संवत्सरमेकं, हे राजन्, यः प्रतिदिनं आचरति, स दिशाविजयं प्राप्नोति। मार्गशीर्षमासस्य शुक्लपक्षादारभ्य, एकादश्यां विधिवत् संवत्सरमेकं यत्नेन व्रतं कुर्यात्; एष व्रतः कुबेरस्य प्रियतमा, कृतः च धनं ददाति। यः एकादश्यां उपोष्य द्वादश्यां भुञ्जीत, शुक्लपक्षे वा कृष्णपक्षे वा, स महावैष्णवं व्रतं करोति। एवं, एतानि घोरव्रतानि यदा आचर्यन्ते, पापानि नाशयन्ति, हे राजन्। त्रयोदश्यां धर्मव्रतं रात्रौ भोजनं कृत्वा आचर्यते। फाल्गुनशुक्लपक्षे प्रारभ्य, विशेषतः कृष्णचतुर्दश्यां, माघमासादारभ्य संवत्सरमेकं घोरव्रतं कुर्वीत। पौर्णमास्यां रात्रौ भोजनं कृत्वा सोमव्रतं, अमावास्यायां पितृव्रतं—एवं विधिः। यः दशवर्षाणि पञ्चवर्षाणि वा एतानि चन्द्रव्रतानि आचरति, तस्य किम् फलम्? सहस्राणि अश्वमेधानां, शतानि राजसूयानां, अन्यानि च शास्त्रविहितानि कर्माणि स एव आचरति। एकमपि उल्लंघनं व्रतं नाशयति, सततम् पापं जनयति; यः तु सम्पूर्णं आचरति, स शुद्धः निर्मलः सर्वलोकान् प्राप्नोति। अथ भद्राश्वः पप्रच्छ—"यदि त्वया किञ्चिदाश्चर्यं दृष्टं वा श्रुतं वा, धर्मज्ञ, तन्मे कथय, मम कौतूहलमस्ति।" अगस्त्यः उवाच—"भगवान् जनार्दनः स्वयमेव आश्चर्याणां कारणम्; तस्य बहूनि विविधरूपाणि अद्भुतानि दृष्टानि। कदाचित् नारदः श्वेतद्वीपं गत्वा तत्र पश्यति—शङ्खचक्रपद्मधारिणः पुरुषान्, तीव्रदीप्त्या प्रकाशमानान्। स चिन्तयामास—'एष विष्णुः, एष विष्णुः, एष नित्यः विष्णुः' इति; किन्तु 'केषु एषः परमेश्वरः विष्णुः?' इति विस्मयं प्रपेदे। एवं मनसि ध्यायन्, कृष्णं प्रति मनः अपि ययौ—'कथं शङ्खचक्रगदाधरं पूजयामि?' इति। 'कथं ज्ञास्यामि एषः को नारायणः परमेश्वरः?' इति चिन्तयन्, स तं परमेश्वरं ध्यानमग्नः। तदा ब्रह्मपुत्रः सहस्रवर्षाणि दिव्यानि समाहितचित्तः तं ईश्वरं उपास्ते। तेन तुष्टः भगवान् साक्षात् प्रकट्य उवाच—'ब्रह्मपुत्र, वरं वृणु, किं ददामि, महर्षे?' नारदः उवाच—'भगवन्, सहस्रसंवत्सरं त्वां ध्यातवान्; यदि त्वं मयि तुष्टः, अच्युत, कथं त्वां प्राप्ये इति ब्रूहि।' भगवान् उवाच—'ये द्विजाः मां पुरुषसूक्तेन, अथवा मूलसंहितया यजन्ति, ते माम् आप्नुवन्ति, नारद। यदि वेदाः न स्युः, पाञ्चरात्रमार्गेण मां पश्येयुः, तेन मार्गेण माम् आप्नुवन्ति। पाञ्चरात्रं ब्राह्मणक्षत्रविट्संयुक्तं विहितम्; शूद्राणां चान्येषां न श्रोतव्यं न च योग्यं। एवं प्राचीनकल्पे मया उक्तम्—यः सहस्रेषु कोऽपि पाञ्चरात्रं गृह्णाति— कर्मसमाप्तौ यः मम भक्तः भवति, तस्मिन् पाञ्चरात्रं सदा हृदि तिष्ठति। अन्ये राजसतमसभावेन मम आज्ञां न करिष्यन्ति। कृतत्रेताद्वापरेषु, नारद, ये सत्त्वस्थाः, ते मां प्राप्नुवन्ति; कलौ तु रजस्तमः प्रबले भवतः। अधुना त्वां अन्यं वरं ददामि, नारद—शृणु; मम प्रसादात् त्वं सर्वं पाञ्चरात्रं ज्ञास्यसि, मम दुरलभं शास्त्रं; न संशयः। द्विज, वेदेन, पाञ्चरात्रेण, भक्त्या, यज्ञेन च एव अहं प्राप्यः; अन्यथा न कोऽपि दशकोटिजन्मसु अपि।' एवं उक्त्वा भगवान् तत्रैव अन्तर्धानं गतः; नारदः अपि स्वर्गं ययौ। पुनः भद्राश्वः पप्रच्छ—"भगवन्, के ते द्वे स्त्रियौ शुक्लकृष्णे पृथग्भूते लोके कथ्येते, के च ताः शुभे शुक्लकृष्णे?" "कश्च स पुरुषः ब्राह्मण, यः एकः सन् सप्तधा भवति? कः स द्विदेहः षडास्यः द्वादशात्मा प्रभो?" "कोऽयं पत्नीसंयोगः, किम् च सूर्ये उदिते भोजनम्? किमर्थं एष लोकः व्याप्यते?" अगस्त्यः उवाच—"द्वे स्त्रियौ शुक्लकृष्णे भगिन्यः स्मृते; रात्रिः द्विवर्णा स्त्री सत्यासत्यरूपा। स पुरुषः एकः सन् सप्तधा जातः, नृपश्रेष्ठ, सागरः एव, सप्तस्वरूपे वर्तते। द्विदेहः षडास्यः द्वादशात्मा प्रभुः संवत्सरः स्मृतः; द्वे देहे—दक्षिणोत्तरायणे, षडास्यानि—षट् ऋतवः, एवं संवत्सरः स्मृतः।