अगस्त्यः महात्मा कथां प्रवर्तयति। वसिष्ठः, सत्यं परमात्मानं सनातनं दृष्ट्वा, तं लोके भूषणेव शिरसि धारयामि इति सन्मनसा प्राह। तस्य वचनेन, देवेन पापं प्रकाशितं; अतः, बुद्धिमन्, तं एव पूजय, इति वसिष्ठः उपदिशत्। ततः अगस्त्यः उवाच—एवं उक्त्वा वसिष्ठः तं स्वास्थ्यव्रतं, सूर्यस्य दिव्यपूजां, विस्तरेण वर्णयामास। राजा अपि, भक्त्या तं व्रतं कृत्वा, क्षणेन रोगमुक्तः, परमं सिद्धिं प्राप्तवान्। अनन्तरं अगस्त्यः नृपं सम्बोध्य उवाच—अद्य अहं पुत्रलाभार्थं शुभं व्रतं संक्षेपेण कथयामि; शृणु। भाद्रपदमासे कृष्णपक्षे अष्टम्यां, उपवासेन, एतद्व्रतं पुत्रलाभाय निश्चितम्। षष्ठ्यां संकल्पः कर्तव्यः, सप्तम्यां देवकीकुक्षिस्थं हरिं मातृभिः परिवृतं पूजयेत्। अष्टम्यां शुद्धस्नाने भक्त्या हरिं पूजयेत्; गोविन्दस्य विधिनिर्दिष्टं पूजनं कुर्यात्। ततः यवः तिलः च घृतसंयुक्तं दध्ना होमं कुर्यात्; श्रद्धया ब्राह्मणान् भोजयेत्, यथाशक्ति दानैः। ततः उत्तमं बिल्वफलं प्रथमं खादेत्, पश्चात् इच्छया सर्वरसैः तैलैः च यथेष्टं भक्षयेत्। एवं प्रतिमासं कृत्वा, पुत्रहीनः अपि कृष्णाष्टम्यां उपवासेन पुत्रं अवाप्नोति, न संशयः। श्रुतम् अस्ति—राजा शूरसेनः, बलवान् पुत्रहीनः, हिमवद्गिरौ तपः अकरोत्। तत्र देवः तं व्रतं प्रकाशयामास; राजा तं कृत्वा पुत्रं प्राप्तवान्। सः वसुदेवम्, पुण्यशीलं, यज्ञकर्ता, लब्धवान्; सः राजर्षिः परमगतिṃ प्राप्तवान्। एवं, राजन्, कृष्णाष्टम्यः तव निर्दिष्टा; वर्षान्ते द्वौ कृष्णवर्णौ गौः द्विजातये दातव्यौ। पुत्रलाभव्रतं मया वर्णितम्; तस्य पालनात् नरः सर्वपापात् विमुक्तः भवति। अथ अगस्त्यः वीर्यस्य परमं व्रतं वर्णयति—येन भीतः अपि जनः क्षणेन महावीर्यं प्राप्नोति। अश्वयुजमासे शुद्धनवम्यां उपवासः कर्तव्यः; सप्तम्यां संकल्पः, अष्टम्यां संयमः। नवम्यां, राजा भक्त्या प्रथमं पिष्टं दद्यात्; श्रद्धया ब्राह्मणान् भोजयेत्, देव्या दुर्गायाः पूजनं कुर्यात्—साक्षात् महाशक्तेः, महमायायाः। एवं वर्षपर्यन्तं विधिना व्रतं पालनीयम्; समाप्तौ कन्याभिः यथाशक्ति भोजयेत्। सुवर्णवस्त्राभरणैः अलंकृत्य, तासां क्षमां याचेत्—"देवी मयि तुष्टा भवतु" इति। एवं कृत्वा, राज्यहीनः राज्यं पुनः प्राप्नोति; अज्ञः ज्ञानं लभते; भीतः वीर्यं प्राप्नोति। अगस्त्यः पुनः उवाच—अथ सार्वभौमव्रतं संक्षेपेण वर्णयामि; येन राजा शीघ्रं सर्वं विजयं प्राप्नोति। कार्तिकमासे शुक्लपक्षे दशम्यां, रात्रौ भोजनं कुर्यात्; सर्वेषु दिशासु शुद्धहोमं प्रतिदिनं दद्यात्। विविधैः पुष्पैः भक्त्या अग्रब्राह्मणान् पूजयेत्; ततः मन्त्रेण दिशाः प्रार्थयेत्—"सर्वाः देव्या सर्वजन्मसु सिद्धिं ददतु" इति। एवं उक्त्वा, शुद्धचित्तः ताभ्यः होमं दद्यात्; रात्रौ सुसंस्कृतं तण्डुलं दधि च भक्षयेत्। पूर्वं पश्चात् यथेष्टं, वर्षपर्यन्तं प्रतिदिनं कुर्यात्; एवं कर्ता दिशाजयम् अवाप्नोति। एकादश्यां विधिनियमेन कर्म कुर्यात्; मार्गशीर्षशुक्लपक्षाद्वर्षपर्यन्तं; एष व्रतः कुबेरस्य प्रियः, तस्य पालनात् वित्तं लभ्यते। यः एकादश्यां उपवासं कुर्यात्, द्वादश्यां भक्षयेत्, शुक्लकृष्णपक्षयोः, सः महावैष्णवव्रतं करोति। एषां तीक्ष्णव्रतानां पालनात् पापानि नश्यन्ति; त्रयोदश्यां धर्मव्रतं रात्रौ भक्षयित्वा पालनीयम्। फाल्गुनशुक्लपक्षे आरम्भः; चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे माघमासाद्वर्षपर्यन्तं तीक्ष्णव्रतं विशेषतः कर्तव्यम्। पञ्चदश्यां शुक्लपक्षे चन्द्रव्रतं रात्रौ भक्षयित्वा पालनीयम्; अमावास्यायां पितृव्रतं कर्तव्यम्, राजन्। यः एतानि चन्द्रव्रतानि दशवर्षं वा पञ्चवर्षं वा करोति, तस्य फलम् किं? सहस्राणि अश्वमेधयज्ञानां, शतानि राजसूयानां, अन्यानि शास्त्रविहितानि कर्माणि सः करोति। एकमपि उल्लंघनं व्रतं नाशयति, सततं पापं जनयति; किन्तु, यः सर्वं सम्यक् करोति, सः शुद्धः, निर्मलः, सर्वलोकान् प्राप्नोति। ततः भद्राश्वः पप्रच्छ—"किं चिद् अद्भुतं जानासि वा दृष्टवान् असि वा, धर्मज्ञ, वद, मम उत्सुकता महान्।" अगस्त्यः प्रत्युवाच—"भगवान् जनार्दनः स्वयं अद्भुतानां कारणम्; तस्य अनेकानि विविधानि अद्भुतानि दृष्टानि।" एकदा, राजन्, नारदः श्वेतद्वीपं गतवान्; तत्र शङ्खचक्रपद्मधारिणः पुरुषान् दीप्ततेजसः अपश्यत्। तं दृष्ट्वा, "एष विष्णुः, एष विष्णुः, एषः शाश्वतः विष्णुः" इति चिन्तयामास; किन्तु, "कः एतेषु विष्णुः भगवन्?" इति विस्मयम् अकरोत्। एवं विचिन्तयन्, तस्य मनः कृष्णे अपि गतम्—"कथं शङ्खचक्रगदाधरं पूजयामि?" इति।