एतत् श्रुत्वा तत्र स्थितः ऋषिः नृपं उवाच — “राजन्, यदि त्वं धर्मेण आचरितवान् अभवः, तदा स्थातुम् अर्हसि; किंतु अधर्माचरणात् तवाङ्गे कुष्ठरोगः उत्पन्नः।” एवं उक्ते, स कम्पमानः राजा, अञ्जलिं कृत्वा, प्राञ्जलिः, ऋषिं उवाच — “साधो, धर्माधर्मयोः मम आचारः कथम्? एवं च कुतः एषः कुष्ठरोगः मम अभवत्? एतत् सर्वं वक्तुम् अर्हसि।” तदा वसिष्ठः उवाच — “एषः ब्रह्मोद्भवः पद्मः त्रैलोक्ये सुप्रसिद्धः। तस्य दर्शनमात्रेण सर्वे देवाः दृश्यन्ते; एषः पद्मः अत्र षण्मासे एकवारं दृश्यते, राजन्। यस्य दर्शनमात्रेण यः पुरुषः जलं प्रविशति, स सर्वपापैः विमुक्तः परमं मोक्षं प्राप्नोति। ब्रह्मणः पूर्वरूपं जलमध्ये स्थितम्; तस्य दर्शनं जलप्रवेशः च संसारात् मोचयति। एतत् दृष्ट्वा तव सारथिः, नरश्रेष्ठ, जलं प्रविष्टवान्; त्वं पुनः पद्मं गृह्णातुम् इच्छन् जलं प्रविष्टवान्। अतः, दुष्टचित्त, पापिन्, तवाङ्गे कुष्ठरोगः अभवत्। यतः त्वं एतत् पद्मं दृष्टवान्, अहं च ‘धर्मात्मा असि’ इति उक्तवान्, किन्तु मोहं प्राप्तः, तस्मात् ‘न धर्मात्मा असि’ इति उक्तवान्। अहं ब्रह्मणः पुत्रः, एतं परमेश्वरं पश्यामि; अहं प्रतिदिनम् अत्र आगच्छामि, त्वं च पुनः तं दृष्टवान्। देवाः अपि एतत् पद्मं परमं सुवर्णमयं इति वदन्ति; मानससरोवरस्थं ब्रह्मपद्मं दृष्ट्वा, हरिं च तत्र उपस्थितं, तं परमं ब्रह्म प्राप्नुमः, यत्र गत्वा पुनरावृत्तिः नास्ति। राजन्, कुष्ठरोगस्य अन्यं कारणं अपि शृणु; सूर्यः स्वयम् अस्मिन पद्मयोनि मध्ये स्थितः। तं सत्यं, अनादिनिधनं परमात्मानं दृष्ट्वा, अहं तं जगति मम शिरसि भूषणरूपेण धारयामि। एवं तव वचनात्, देवेन पापं प्रकाशितम्; अतः, बुद्धिमन्, तं एव पूजय। अगस्त्यः उवाच — एवं उक्त्वा वसिष्ठः तस्य रोगनाशकं सूर्यपूजनव्रतं विस्तरं वर्णितवान्। राजा अपि तद्व्रतं भक्त्या कृतवान्, ततः त्वरितं रोगमुक्तः अभवत्। अगस्त्यः पुनः उवाच — “राजन्, अधुनाऽहम् पुत्रलाभाय शुभं व्रतं संक्षेपेण कथयामि; शृणु। भाद्रपदमासे कृष्णपक्षे अष्टमीदिने उपवासेन एतत् पुत्रलाभव्रतं। षष्ठ्यां संकल्पः कर्तव्यः, सप्तम्यां देवकीगर्भस्थं हरिं मातृभिः परिवृतं पूजयेत्। अष्टम्यां शुद्धे प्रातः भक्त्या हरिं पूजयेत्; गोविन्दं विधिवत् पूजयित्वा। ततः यव-तिल-घृत-युक्तं दधेन होमं कृत्वा, ब्राह्मणान् भक्त्या भोजनं दद्यात्, यथाशक्ति दानेन। ततः उत्तमं बिल्वफलं प्रथमं भक्षयेत्, पश्चात् यथेष्टं सर्वरस-तैलयुक्तं भोजनं कुर्यात्। एतत् विधिं मासे मासे पालनं कुर्यात्; पुत्रहीनः अपि कृष्णाष्टमी उपवासेन निःसंशयं पुत्रं लभते। श्रुतम् — शूरसेनः राजा, पुत्रहीनः, हिमवत्पर्वते तपः कृतवान्। तस्य तपस्याम् देवेन एतत् व्रतं प्रकाशितम्; राजा अपि तद्व्रतं कृत्वा पुत्रं प्राप्तवान्। सः वसुदेवः भाग्यशाली, बहुयज्ञकृत् अभवत्; स च राजर्षिः परमं मोक्षं प्राप्तवान्। एवं, राजन्, कृष्णाष्टमीव्रतं उक्तम्; वर्षान्ते द्वौ कृष्णवर्णौ गाः द्विजातये दातव्यौ। पुत्रलाभव्रतं मया वर्णितम्; तस्य पालनात् सर्वपापविनिर्मुक्तः भवति। अगस्त्यः पुनः उवाच — “राजन्, वीर्यलाभाय परमं व्रतं वक्ष्यामि; तस्य पालनात् भीरुः अपि त्वरितं महावीर्यं प्राप्नोति। अश्वयुजमासे शुद्धनवमीदिने उपवासः कर्तव्यः; सप्तम्यां संकल्पः, अष्टम्यां संयमः। नवम्यां भक्त्या प्रथमं पिठं दद्यात्; ब्राह्मणान् श्रद्धया भोजयेत्, देवीं दुर्गां महामायां पूजयेत्। एवं संवत्सरं विधिवत् व्रतं पालनं कुर्यात्; व्रतान्ते यथाशक्ति कन्याः भोजयेत्। ताः सुवर्ण-वस्त्र-आभरणैः अलङ्कृत्य, तासाम् क्षमायाचना कुर्यात् — ‘देवी मयि प्रसन्ना भवतु।’ एवं कृत्वा, राज्यहीनः राज्यं पुनः प्राप्नोति; मूर्खः विद्याम्, भीरुः वीर्यं प्राप्नोति। अगस्त्यः पुनः उवाच — “राजन्, सर्वराज्यलाभाय अन्यं सार्वत्रिकं व्रतं संक्षेपेण वक्ष्यामि; तस्य विधिपूर्वकं पालनात् राजा शीघ्रं सर्वदिशाधिपत्यं प्राप्नोति। कार्तिकमासे शुक्लपक्षे दशम्यां रात्रौ भोजनं कुर्यात्; प्रतिदिनं सर्वदिशासु शुद्धान्नं होमं दद्यात्। विविधैः पुष्पैः भक्त्या ब्राह्मणश्रेष्ठान् पूजयेत्; ततः, ‘सर्वा देव्यो मम सर्वजन्मसु सिद्धिं ददतु’ इति मन्त्रेण दिशाः प्रार्थयेत्। एवं उक्त्वा, शुद्धचित्तः होमं कृत्वा, रात्रौ शुद्धं अन्नं दधि च भक्षयेत्। पूर्वं पश्चात् यथेष्टं, एवं संवत्सरं; यः प्रतिदिनं एतत् व्रतं कुर्यात्, सः सर्वदिशाविजयी भवति। मार्गशीर्षशुक्लपक्षे एकादशीदिने विधिपूर्वकं व्रतं कुर्यात्; एषः व्रतः कुबेरप्रियः, तस्य पालनात् धनलाभः भवति। यः एकादश्यां उपवासं कुर्यात्, द्वादश्यां भोजनं कुर्यात्, शुक्लपक्षे वा कृष्णपक्षे वा, सः महावैष्णवव्रतं पालनं करोति। एवं, राजन्, एते तीक्ष्णव्रताः पापं नाशयन्ति; त्रयोदश्यां धर्मव्रतं रात्रौ भोजनं कृत्वा पालनं कुर्यात्।” एवं अगस्त्येन व्रतानां विविधाः विधयः, तेषां फलानि, धर्ममार्गस्य महत्त्वं च राज्ञे श्रद्धया, स्नेहेन, विस्तारतः कथितानि।