अगस्त्यः उवाच—हे महाबाहो नृपश्रेष्ठ, कामव्रतस्य सम्पूर्णविधिं मम वचः शृणु, येन व्रतेन मनसि चिन्तितमपि सर्वं कामानां फलं लभ्यते। यः पुरुषः षष्ठ्यां तिथौ फलभोजनं कृत्वा संवत्सरमेकं व्रतं सम्यगाचरति, पौषमासस्य कृष्णपक्षचतुर्थ्यां भोजनं कुर्वन्, स च षष्ठ्यां प्रथमतः फलं ब्राह्मणाय समर्पयेत्, ततः संयतवाक् शुद्धं शाल्यन्नं सावधानी भुञ्जीत। अथ वा ब्राह्मणैः सह फलैर्वा तेन तेनैव दिने व्रतमाचरित्वा सप्तम्यां उपोष्य व्रतपरिपूर्तिं कुर्यात्। ततः वह्निहोमं कृत्वा केशवं गुहरूपेण सम्पूज्य, नामभिः तं पूजयित्वा संवत्सरमेकं व्रतमाचरेत्। षण्मुखः, षडाननः, कार्त्तिकेयः, गुहः, सेनापतिः, कृत्तिकासुतः, कुमारः, स्कन्दः—एतेषु नामसु विष्णुं स्वनामभिः पूजयेत्। व्रतसंपत्तौ ब्राह्मणभोजनं विधाय, सुवर्णमयं षण्मुखप्रतिमां ब्राह्मणाय समर्पयेत्। प्रार्थये—“येन तव प्रसादेन, हे कुमारक, सर्वकामाः सिध्यन्तु; भक्त्या समर्पितं तत् शीघ्रं ब्राह्मणेन प्रतिगृह्यताम्।” एवं मंत्रेण दत्त्वा, युग्मेन सह, सर्वे कामाः अस्मिन्नेव जन्मनि नूनं सिध्यन्ति। अपुत्रः पुत्रं लभते, दरिद्रः धनं प्राप्नोति, राज्यहीनः पुनः राज्यं प्राप्नोति—अत्र संदेहो नास्ति। एष व्रतः पुरा नलराज्ञा ऋतुपर्णस्य राज्ये स्थित्वा कृतः; तथा अन्यैः अपि राजर्षिभिः राज्यभ्रष्टैः विजयोपायेन अयं प्राचीनव्रतः कृतः, नृपश्रेष्ठ। अथ अगस्त्यः पुनः उवाच—शृणु, राजन्, आरोग्यव्रताख्यं पुण्यतमं पापनाशनं व्रतं वर्णयामि। माघमासस्य सप्तम्यां उपोष्य, भास्करं विष्णुरूपिणं नित्यं सम्पूजयेत्। आदित्यः, भास्करः, रविः, भानुः, सूर्यः, दिवाकरः, प्रभाकरः—एतेषु नामसु सवितारं पूजयेत्। षष्ठ्यां भोजनं कृत्वा सप्तम्यां भानुं सम्पूजयेत्; अष्टम्यां भोजनं कुर्यात्—एषा सम्यगाचारः। यः एवं संवत्सरमेकं सूर्यपूजनं विधिवत् करोति, स जीवन्मेव आरोग्यं, धनं, धान्यं च प्राप्नोति; परत्र चानावृत्तिपदं शुभं लभते। पूर्वं चक्रवर्ती अनरण्यः बलसम्पन्नः अनेन व्रतेन देवमर्चयत्; तेन तुष्टेन देवेन परममायुषः वरः दत्तः। तत्र भद्राश्वः पप्रच्छ—“किं स राजा रोगपीडितः आसीत्, येन आरोग्यं प्राप्नोत्? कथं वा सम्राट् रोगग्रस्तः जातः, ब्राह्मण?” अगस्त्यः उवाच—स राजा चक्रवर्ती, कीर्तिमान् सुन्दरः च आसीत्; कदाचित् स महाबलः देवैः सहितः मानससरोवरं जगाम। तत्र सरसि मध्ये महत् श्वेतपद्मं दृष्ट्वा, तत्रैव तस्यां पद्ममध्ये अङ्गुष्ठमात्रः परमपुरुषः रक्ताम्बरधरः, द्विभुजः, महातेजाः तिष्ठति स्म। तम् दृष्ट्वा सारथिं आज्ञापयत्—“एतत् पद्मं आनय; सर्वेषां लोकानां पुरतः मम शिरसि स्थापयित्वा यदि गमिष्यामि, तदा अहं स्तुत्यः भविष्यामि; अतः शीघ्रं आनय।” एवं उक्तः सारथिः तद् पद्मं गृह्णातुं प्रविवेश। तस्य सपर्शने महान् शब्दः अभवत्; तेन शब्देन भीतः स पतित्वा मृतः। तस्मिन्नेव क्षणे, नृपः अपि तेन शब्देन कोढेन पीडितः, वर्णहीनः, तेजोहीनश्च बभूव। आत्मानं तथा दृष्ट्वा, स नरश्रेष्ठः शोकवेगात् तत्रैव स्थित्वा चिन्तयामास—“किमेतत्?” एवं चिन्तयतः तस्य ब्रह्मपुत्रः महायशाः महातपाः वसिष्ठः समुपजगाम, पप्रच्छ च—“कथमेतद् त्वदीयं शरीरं प्राप्तम्, नृसिंह? किं कर्तव्यं? ब्रूहि मे यथापृच्छामि।” महात्मना वसिष्ठेन पृष्टः स राजा सम्पूर्णं पद्मकथां न्यवेदयत्। तच्छ्रुत्वा स मुनिः उवाच—“राजन्, यदि सम्यक् आचरितम् त्वया, तदा तिष्ठेयः; असम्यगाचरणात् त्वयि कोढः जातः।” इति उक्तः स कम्पमानः नृपतिः अञ्जलिं कृत्वा पप्रच्छ—“कथं सम्यक् वा असम्यक् वा आचरितम् मया, मुनिवर? केन च कोढो मयि जातः? एतद् वक्तुमर्हसि।” वसिष्ठः उवाच—“एतत् पद्मं ब्रह्मोद्भवाख्यं त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धम्। तस्य दर्शनमात्रेण सर्वे देवाः दृष्टा इव; अयं षड्मासे एकवारं दृश्यते, नृप। तस्य दर्शनमात्रेण यदि कश्चित् जले प्रविशति, स सर्वपापैः विमुक्तः परां मुक्तिं प्राप्नोति। ब्रह्मणः पूर्वरूपं जलमध्ये प्रतिष्ठितम्; तद् दृष्ट्वा जले निमज्ज्य संसारात् विमुच्यते। तव सारथिः तद् दृष्ट्वा जलं प्रविश्य मुक्तिम् प्राप्तवान्; त्वं पुनः तद् हर्तुं प्रविश्य, राजन्, पापमकरोत्, अतः कोढेन पीडितः अभवः। यतः त्वं दृष्ट्वा, मया च ‘धर्मात्मा असि’ इति उक्तं, परं मोहं प्राप्तः; अतः पुनः उक्तं—‘न धर्मात्मा असि।’ अहं ब्रह्मपुत्रः, एतं परमेश्वरं पश्यामि; अहं प्रतिदिनं अत्र आगच्छामि, त्वं च पुनः तं दृष्टवान्। देवाः अपि एतत् पद्मं परमं सुवर्णमयं मन्यन्ते; मानससरोवरस्थं ब्रह्मपद्मं, तत्र स्थितं हरिं दृष्ट्वा, तं परमं ब्रह्म प्राप्य, यत्र गत्वा न निवर्तन्ति, तत्र गच्छामः। अन्यं च हेतुम् कोढस्य शृणु, राजन्—एषः सूर्यः अपि अस्मिन्पद्मयोने प्रतिष्ठितः।” एवं अगस्त्येन कामव्रतस्य तथा आरोग्यव्रतस्य महिमा, तयोः पालनस्य विधिः, तयोः फलानि च, राज्ञः अनरण्यस्य चरित्रेण सह भक्त्या प्रतिपादितम्।