एकदा तस्मिन्नेव दिने, पुरुषः साहसं धैर्ययुक्तं गजमुखं महोदरं एकदन्तं च विनायकं सम्यगर्चयेत्। तदनन्तरं विघ्ननाशाय होमं विधायेत्। केवलं तस्यैव करणेन सर्वविघ्नैः विमुक्तो भवति; विनायकस्य कृपया पुरुषः सिद्धिम् आप्नोति। अथागस्त्यः नृपं प्रति उवाच— "राजन्, शान्तिव्रतस्य विधानं ते कथयामि, यदनुष्ठानात् गृहेषु शान्तिः सदा सम्पद्यते। धर्मज्ञ, कार्त्तिकमासस्य शुक्लपक्षे पञ्चमीदिने वर्षमेकं यावदेतद्व्रतम् आरभेत, आम्लरहितं भोजनं कुर्वन्। रात्रौ शेषशायिनं हरिं सम्यगर्चयित्वा, अनन्तरूपेण तस्य पादौ, वासुकिरूपेण कटिं, तक्षकरूपेण उदरं, कर्कोटकरूपेण वक्षःस्थलं, पद्मरूपेण ग्रीवां, महापद्मरूपेण बाहू, शङ्खपालरूपेण मुखं, कुटिलरूपेण शिरः सम्यगर्चयेत्। एवं विष्णुं तैः रूपैः पूज्य, पृथगेव तान् अपि पूजयेत्। एतानि रूपाणि क्षीरैः स्नापयित्वा, पुनः हरिं स्नापयेत्। तेषां सन्निधौ क्षीरतिलैः होमं कुर्यात्। संवत्सरान्ते ब्राह्मणान्नं सम्यग्विन्यस्य, सुवर्णनगं कृत्वा ब्राह्मणाय प्रदद्यात्। यः श्रद्धया एतद्व्रतं सम्यगाचरति, तस्य सदा शान्तिः स्यान्नित्यं, सर्पेभ्यः च न कदापि भीतिः। अथागस्त्यः पुनरुवाच— "महाबाहो, कामव्रतस्य वर्णनं शृणु, येन सर्वेऽपि मनसापि चिन्तिताः कामाः सिद्ध्यन्ति। षष्ठ्यां दिने फलं भुक्त्वा वर्षमेकं व्रतं कुर्वन्, पौषमासस्य कृष्णपक्षे चतुर्थ्यां भोक्तव्यं। षष्ठ्यां दिनाङ्के प्रथमं फलं निर्वपेत्, ततः शुद्धान्नं सावधानः शुद्धया वदनं संयम्य भुञ्जीत। ब्राह्मणैः सह वा फलैः केवलं वा, एकदिनं व्रतमनुष्ठाय सप्तम्यां उपोष्य सम्पूर्णं कुर्यात्। ततः वह्नौ केशवं गुहारूपिणं पूजयित्वा, नाम्ना सम्मान्य संवत्सरमेकं व्रतमाचरेत्। षण्मुखः कार्त्तिकेयः गुहः सेनापतिः कृतिकासुतः कुमारः स्कन्दः—एवं विष्णुं स्वनामभिः पूजयेत्। व्रतसमाप्तौ ब्राह्मणान्नं विधाय, सुवर्णषण्मुखं ब्राह्मणाय दद्यात्। "कुमारक भगवन्, तव प्रसादेन सर्वे कामाः सिध्यन्तु; श्रद्धया प्राप्तं शीघ्रं ब्राह्मणः प्रतिगृह्णातु।" एवं मन्त्रेण दत्त्वा, युग्मेन सह ब्राह्मणाय यः प्रयच्छति, तस्य सर्वे कामाः अस्मिन्नेव जन्मनि सिध्यन्ति। अपुत्रः पुत्रं लभते, दरिद्रः धनं, राज्यहीनः राज्यं पुनः प्राप्नोति—अत्र न संशयः। पूर्वं नलः श्रेष्ठो राजा ऋतुपर्णस्य राज्ये वसन्, अस्य व्रतस्याचरणेन सफलः अभूत्। एवं अनेकैः राज्यहीनैः श्रेष्ठराजभिः अपि, पुरातनं व्रतं सिद्ध्यर्थं आचरितम्। पुनरागस्त्यः नृपं प्रति उवाच— "राजन्, आरोग्यव्रतस्य वर्णनं शृणु, यद् पुण्यतमं सर्वपापनाशनं च। माघमासस्य सप्तम्यां उपोष्य, भगवान् भास्करः विष्णुरूपः पूज्यः। आदित्य, भास्कर, रवि, भानु, सूर्य, दिवाकर, प्रभाकर—एतेषु नामसु पूजयित्वा, षष्ठ्यां भुक्त्वा सप्तम्यां भानुं पूजयेत्, अष्टम्यां भोक्तव्यमिति विधानम्। एवं संवत्सरमेकं यः सूर्यं नियमेन पूजयति, स आरोग्यं, धनं, धान्यं चास्मिन्नेव जन्मनि प्राप्नोति, परत्र च अनावृत्तिपदं लभते। पूर्वं चक्रवर्ती अनरण्यः महाबलः एतेन व्रतेन देवमर्चयत्; तस्मै तुष्टो भगवानुत्तममायुरनुग्रहीतवान्। तदा भद्राश्व उवाच— "किं स राजा रोगपीडितः आसीत् यः आरोग्यं प्राप्तवान्? किमर्थं चक्रवर्तिनः रोगः उत्पन्नः?" इत्युक्त्वा। अगस्त्यः प्रत्युवाच— "स राजा चक्रवर्ती, कीर्तिमान् सुन्दरः च आसीत्। कदाचित् स महाबलः दिव्यैः देवगणैः सह मानससरोवरं जगाम। तत्र सरसि मध्ये महत् श्वेतपद्मं दृष्ट्वा, तत्रैवाङ्गुष्ठमात्रं परमपुरुषं रक्ताम्बरधरं द्विभुजं दीप्तिमन्तं च पश्यन्। तं दृष्ट्वा, राजा सारथिं प्रोवाच— 'एतत्पद्मं मे आनय। यदि अहम् एतत्सर्वलोकानां पुरतः शिरसि धारयिष्यामि, तर्हि अहं प्रशंसनीयः भविष्यामि; तस्मात् शीघ्रं आनय।' इति। ततस्तेन सारथिना पद्ममालोक्य तत्र प्रविष्टं, तद्ग्रहीतुं प्रवृत्तः। यदा सः पद्मं स्पृष्टवान्, तदा महाशब्दः अभवत्; तेन शब्देन भीतः सः पतित्वा मृतः। तस्मिन्नेव क्षणे, तेन शब्देन राजा कोढेन पीडितः वर्णं बलं तेजश्च नष्टवान्। तदात्मानं तथाविधं दृष्ट्वा स उत्तमपुरुषः दुःखेन संतप्तः तिष्ठन् विचारयामास— 'किमेतत्?' इति। एवं चिन्तयतः तस्य ब्रह्मपुत्रः महायशाः वसिष्ठः महातपाः तत्र आगत्य पप्रच्छ— 'कथं ते देहेऽयं दोषः आगतः, राजेन्द्र? किं कर्तव्यम्? ब्रूहि।' इत्युक्तः स महात्मना वसिष्ठेन, राजा पद्मस्य सर्वं वृत्तान्तं न्यवेदयत्।