चैत्रादिमासेषु बुद्धिमान् पायसं सघृतं भक्षयेत्, श्रावणादिमासेषु तु सक्तुं पिष्टं सेवनं कर्तव्यम्; एवं व्रतस्य समापनं भवति। व्रतसमाप्तौ तु सुवर्णमयं वह्निं निर्माय, तं रक्तवस्त्रयुग्मेन संवृत्य, रक्तपुष्पैश्च भूषयेत्। ततः कुङ्कुमेन तस्य वह्नेः, ब्राह्मणस्य च, सर्वाङ्गसम्पन्नस्य शोभनरूपस्य च, अभ्यञ्जनं कुर्यात्; तदनन्तरं विधिवत् तौ रक्तवस्त्रयुग्मेन सम्पूज्य, मन्त्रेण तं ब्राह्मणं दद्यात्। तत्र मन्त्रोऽयम्— "सौभाग्यवानहमस्मि, मे कर्म सौभाग्ययुक्तं, मम कृत्यं सौम्यं, अहं सौभाग्यवान्; अस्य व्रतस्य सम्पादनात् सदा सुखं मे स्यात्।" इति उक्त्वा, निधिं तस्मिन्ब्राह्मणे समर्प्य, पुरुषः क्षणेनैव सौभाग्यं प्राप्नोति, यद्यपि पूर्वं दारिद्र्येन पीडितः। अस्य व्रतस्य फलात्, अस्मिन्नेव जन्मनि, बहुसौभाग्यं, धनं, धान्यं च जायते; अत्र संशयो नास्ति। सुवर्णवह्निः पूर्वजन्मकृतं पापं दहति; पापे दग्धे, जीवः मुक्तः स्यात्, अस्मिन्नेव जन्मनि। यो वा एतद्व्रतवर्णनं प्रतिदिनं शृणोति, द्विजो वा भक्त्या पठति, तौ उभौ अस्मिन्नेव लोके धन्यौ भवन्ति। एतद्व्रतं प्राचीनकाले महात्मना कुबेरः, शूद्रयोनेः स्थितः, कृतवानिति श्रूयते। अथ अगस्त्यः उवाच— परमं कान्तिव्रतं प्रवक्ष्यामि, येन कृतं सोमेन स्वकान्तिः पुनः प्राप्ता। प्राचीनकाले सोमः दक्षशापेन क्षयार्तः अभवत्; एतद्व्रतं कृत्वा स त्वरितं स्वकान्तिं पुनरवाप। कार्त्तिकशुक्लद्वितीयायां निशि उपवासं कृत्वा, बलकेशवं सम्पूज्य, बलरामस्य पादौ, केशवस्य शिरश्च पूजयेत्; एवं पूज्य, परमवैष्णवरूपं संमानयेत्। तस्मिन्नेव दिने, सोमरूपाय परमात्मने, मन्त्रेणार्घ्यं दद्यात्— "अमृतस्वरूपाय, सर्वौषधीनां नाथाय, यज्ञलोकाधिपाय, सोमाय, परमात्मने नमः।" एवं परमात्मने सम्यक्रूपेणार्घ्यं दत्त्वा, रात्रौ ब्राह्मणेन सह यवपाकं सघृतं भक्षयेत्। फाल्गुनादिचतुर्मासेषु पायसं शुद्धं सेवेत; कार्त्तिके यवपाकं च कुर्यात्। आषाढादिचतुर्मासेषु तिलहोमं तिलपाकं च भक्षयेत्, एष विधिः। संवत्सरान्ते रजतसमुत्थितं चन्द्रमण्डलं श्वेतवस्त्रयुग्मेन संवृत्य, श्वेतपुष्पैः अभ्यक्तं कृत्वा, ब्राह्मणाय दद्यात्। एवं कृत्वा, स पुरुषः तेजस्वी, सर्वज्ञः, मनोहररूपः च भवति। "हे सोमरूप नारायण, तव प्रसादेन, नमोऽस्तु ते" इति मन्त्रेण ब्राह्मणाय संयमेन दत्त्वा, तत्क्षणात् तेजस्वी भवति। एष सोमेनात्रिपुत्रेण प्राचीनकाले कृतमित्यपि श्रूयते; व्रतस्यान्ते जनार्दनः स्वयं तुष्टः सन् क्षयं व्यपनीय, तस्मै अमृतभागं दत्तवान्। स भागः सोमेन तपसा प्राप्तः; तेन स सोमपदं प्राप्तवान्, औषधीनां च अधिपः अभवत्। द्वितीयायां दिने अश्विनौ सोमपिबौ पूज्यौ; तौ शेषविष्णू मुख्यपक्षरूपेण प्रसिद्धौ। विष्णोः विनाऽन्यः देवो नास्ति; स एव परमेश्वरः सर्वत्र नानानाम्ना स्थितः। अथ अगस्त्यः पुनरुवाच— सौभाग्यजनकं व्रतं वक्ष्यामि, येन स्त्रीणां पुरुषाणां च शीघ्रं समृद्धिः भवति। फाल्गुनशुक्लतृतीयायां निशि उपवासं कृत्वा, शुचिः सत्यवादी च स्यात्। तत्र हरिं लक्ष्म्या सहितं, वा रुद्रं उमया सह सम्पूजयेत्; सा श्रीर्गिरिजा, स हरिः त्रिनेत्रः इति। सर्वशास्त्रपुराणेषु एवं प्रतिपाद्यते; यः अन्यथा व्याचष्टे, पृथक् कृत्वा, स मिथ्यावादी। यः वदति— "रुद्रः न शास्त्रकर्ता, न कविः, विष्णुः न रुद्रकृतः, श्रीर्गौरी न," इति, स नास्तिकवाक्यम्; विवेकिना ज्ञेयम्। एतद्विज्ञाय, भक्त्या हरिं लक्ष्म्या सह, अथवा तं परमेश्वरं, मन्त्रेण सम्पूजयेत्— "पादयोः गम्भीराय, कट्यां शुभाय, उदरे देवदेवाय, मुखे त्रिनेत्राय, शिरसि वागीश्वराय, सर्वत्र रुद्राय" इति। एवं कृत्वा, विष्णुं लक्ष्म्या सह, अथवा हरं गौरीसहितं, गन्धपुष्पादिभिः क्रमशः पूजयेत्। तदनन्तरं तयोः पुरतः मधुघृतयुतं तिलैः सह होमं कुर्यात्, "श्रीपतये" इति जपन्। पश्चात् गोधूमपाकं, लवणक्षारतैलवर्जितं, भूमौ स्थितं, भक्षयेत्; कृष्णपक्षेऽपि एष नियमः। आषाढाद्द्वितीयात् उपवासभंगं कुर्यात्। कार्त्तिके च त्रिमासपर्यन्तं यवपाकं, अथवा श्यामकपाकं, नियमेन शुचिना भक्षयेत्। माघशुक्लतृतीयायां गौरीरुद्रयोः सुवर्णमूर्तिं कृत्वा, तदानुसारं हर्षेण, हरिलक्ष्म्योः मूर्तिं च कुर्यात्; ततो यथार्हं ब्राह्मणाय दद्यात्। यदि अन्नाभावः स्यात्, तर्हि वेदविदुषे, सदाचारी ब्राह्मणाय, धर्मिष्ठाय वा, विशेषतः अल्पधने, दद्यात्। एवं एतेषु व्रतेषु, श्रद्धया, नियमेन, विधिना च कृतानि, मनुष्यस्य सौभाग्यं, तेजः, धनं, आरोग्यं च सुलभं भवति; पापक्षयः, मोक्षः, च त्वरया लभ्यते। एषा पुराणेषु प्रतिपादिता धर्ममार्गः।