वराहपुराणम्

भगवान् जनार्दनः राज्ञे एवमुक्त्वा शङ्खस्य अग्रेण तं स्पृशति स्म। तस्य स्पर्शात् स राजा तत्क्षणमेव परमं मोक्षं प्राप्तवान्। तस्मात् हे राजाधिराज, त्वं अपि तस्मिन्नेव भगवति शरणं याचितुम् अर्हसि, येन पुनः दुःखमार्गं न गच्छसि। यः कश्चन प्रातःकाले तयोः द्वयोः चरितानि शृणोति वा पठति वा, स मोक्षं धर्मं च धनं च लभते। यः नरः, हे जनाधिप, एतत् शुभं पुण्यव्रतं कुर्यात्, स इह सर्वसंपदं भुञ्जीत, ततः परं मोक्षं प्राप्नुयात्। ततः अगस्त्यः उवाच—अधुना अहं भाग्यस्य परमं व्रतम् उद्घोषयामि, येन दुर्भाग्यः अपि किमपि क्षणेनैव सौभाग्यं प्राप्नोति। मार्गशीर्षस्य शुक्लपक्षे प्रथमे तिथौ, रात्रौ उपवासं कृत्वा विष्णुं च अग्निं च पूजयेत्। वैश्वानराय पादौ, अग्नये उदरं, हविर्भुजे उरः, द्रविणोदाय भुजौ समर्पयेत्। सम्वर्त्ताय शिरः, ज्वलनाय सर्वतो दद्यात्; एवं विधिना भगवंतं जनार्दनं पूजयेत्। तस्य पुरतः विधिपूर्वकं वह्निकुंडं निर्माय, तत्र मन्त्रैः यज्ञं कुर्यात्। ततः यवगोधूमं घृतयुक्तं खादेत्; कृष्णपक्षे अपि एवं चतुर्मासं कुर्यात्। चैत्रादि मासेषु घृतयुक्तं क्षीरं खादेत्; श्रावणादि मासेषु सक्तुं खादेत्; ततः व्रतं समाप्तम्। व्रते समाप्ते, सुवर्णमयं वह्निं निर्माय, तं रक्तवस्त्रद्वयेन आच्छाद्य, रक्तपुष्पैः भूषयेत्। तं केशरैः अभिषिञ्च्य, ब्राह्मणं च भगवंतं च, पूर्णाङ्गं शोभनं कृत्वा पूजयेत्। ततः विधिपूर्वकं रक्तवस्त्रद्वयेन पूज्य, मन्त्रेण तं ब्राह्मणं दद्यात्—"अहं सौभाग्यवान्, मम कर्म सौभाग्यं, मम कृत्यं सौभाग्यं, अहं सौभाग्यवान्; अस्य व्रतस्य कृते सदा सुखी भवानीति।" एवं उक्त्वा, निधिं ब्राह्मणस्य पुरतः स्थाप्य, क्षणेनैव सौभाग्यं लभते, यद्यपि पूर्वं दुर्भाग्यवान् आसीत्। अस्य व्रतस्य कृते इह जीवने बहु सौभाग्यं, धनं, धान्यं च उत्पद्यते; नात्र संशयः। वह्निः पूर्वजन्मसमुत्थं पापं दहति; पापे दग्धे जीवः मुक्तो भवति, तत्रैव जीवने। यः प्रतिदिनं शृणोति, द्विजः भक्त्या पठति—तयोः इहैव लोके क्षणात् पुण्यवान् भवति। एतत् व्रतं पुरातने काले महात्मना कुबेरः शूद्रजन्मनि कृतवान् आसीत्। अधुना अगस्त्यः उवाच—परमं कान्तिव्रतं कथयामि, येन सोमः स्वकान्तिं पुनः प्राप्तवान्। पुरा सोमः दक्षस्य शापेन क्षयरोगेण क्लिष्टः आसीत्; व्रतस्य कृत्या सः क्षणात् कान्तिं प्राप्तवान्। कार्तिकस्य शुक्लद्वितीयायां, हे राजन्, रात्रौ उपवासं कृत्वा, बलकेशवं पूजयेत्। बलदेवस्य पादौ, केशवस्य शिरः पूजयेत्; एवं विधिना परमवैष्णवमूर्तिं पूजयेत्। तस्मिन्नेव दिवसे, मन्त्रेण परमात्मने, सोमरूपाय, अर्घ्यं दद्यात्—"त्वं अमृतरूपः, सर्वौषधीनां स्वामी, यज्ञलोकस्य अधिपः, सोमः परमात्मा, नमस्ते।" एवं परमात्मने अर्घ्यं दत्त्वा, रात्रौ ब्राह्मणेन सह यवघृतं खादेत्। फाल्गुनादि चतुर्मासेषु क्षीरं सेवेत्; कार्तिके तु यवक्षीरोपहारं कुर्यात्। आषाढादि चतुर्मासेषु तिलयज्ञं कुर्यात्; तिलान्नं खादेत्; एवं विधिः। संवत्सरसमाप्तौ, रजतमयं सोमं निर्माय, श्वेतवस्त्रद्वयेन आच्छाद्य, श्वेतपुष्पैः अलङ्कृत्य, ब्राह्मणाय दद्यात्। तेन सः तेजस्वी, सर्वज्ञः, रम्यरूपः भवति; "त्वदीया कृपया, हे नारायण सोमरूप, नमस्ते।" इति मन्त्रेण संयतात्मा ब्राह्मणाय दत्त्वा, तत्क्षणात् तेजस्वी भवति। एतत् सोमेनात्रिपुत्रेण पुरातने काले कृतम् आसीत्, हे राजन्। व्रतसमाप्तौ जनार्दनः तुष्टः सत्वरं क्षयरोगं निवार्य, अमृतभागं दत्तवान्। स भागः सोमेन तपसा प्राप्तः; तेन सः सोमपदं प्राप्य, औषधीनां स्वामी अभवत्। द्वितीयायां दिवसे अश्विनौ सोमपानौ पूज्यौ, तौ शेषविष्णू मुख्यपक्षौ इति प्रसिद्धौ। विष्णोः विना देवः नास्ति, हे राजश्रेष्ठ; परमात्मा सर्वत्र विभिन्ननाम्ना स्थितः। अधुना अगस्त्यः उवाच—हे राजन्, सौभाग्यव्रतं शृणु, येन स्त्रीपुंसयोः शीघ्रं संपदः उत्पद्यते। फाल्गुनस्य शुक्लतृतीयायां, रात्रौ उपवासं कृत्वा, शुचिः सत्यम् आचरन् व्रतं कुर्यात्। हरिं लक्ष्म्या सह, वा रुद्रं उमया सह पूजयेत्; सा श्रीः गिरिजा, स हरिः त्रिनेत्रः इति। एवं सर्वशास्त्रेषु पुराणेषु उपदिष्टम्; यः शास्त्रं पृथक् व्याख्यायति, तस्य वचनं मिथ्या।