ताः क्रीडारता नारीः तम् अपश्यन्—यः जटामुकुटधारी, केवलं अस्थिस्थिशेषः, दण्डं छत्रं कपालं च धारयन्। ब्रह्मपुत्रं तपोनिष्ठं कलाहर्षपरं देवदानवमानवाभिलषितं द्रष्टुम् इच्छन्त्यः, ताः उत्तमाः नार्यः तम् पप्रच्छुः। अप्सरासः ऊचुः—“भगवन् ब्रह्मपुत्र, वयं पतिदेवाः कामयामः, द्विजश्रेष्ठ, विष्णुः कथं अस्माकं पतिः भवेत्, तत् वद।” नारदः प्रत्युवाच—“पूर्वं नमस्कारपूर्वकः प्रश्नः सर्वत्र शुभः, किन्तु युवत्स्वभावात् गर्वात् च यूयं नमः न कृतवन्त्यः। तथापि, यः हरिणाम विष्णोः उच्चारितः, स एव पतिः भवति; नाममात्रेण सर्वं सिद्ध्यति, न संशयः। व्रतम् अपि यत् हरिः स्वयं वरप्रदः पतिस्थानं ददाति, तत् शीघ्रं वक्ष्यामि। वसन्ते शुभे शुक्लद्वादश्यां, विधिवत् उपवास्य, रात्रौ हरिं पूजयेत्। विविधविचित्रशय्या निर्माय, तस्योपरि रजतहरिलक्ष्म्याः प्रतिमां स्थापयेत्। तदुपरि पुष्पमण्डपं कृत्वा, नृत्यगानादिभिः जागरणं कुर्यात्। मनसिजाय शिरसि, अनङ्गाय कटिप्रदेशे, कामाय बाहुमूले, शुभशास्त्राय उदरे, मन्मथाय पादयोः, हरये सर्वत्र—एवं देवेशं पुष्पैः विशेषतः मल्लिकापुष्पैः पूजयेत्। ततः चतुर्दिशं चतुर्भिः मधुरशृण्गैः देवतायाः चतुर्दिशं संस्थाप्य, नमस्कृत्य। प्रातः वेदवेदाङ्गविद्यायुक्तं पूर्णाङ्गं ब्राह्मणं तान् दद्यात्। ब्राह्मणान् पूजयित्वा, व्रतं सम्पूर्णं कुर्यात्; एवं विष्णुः पतिः भवति। नमस्कृत्य प्रश्नं न कृत्वा, गर्वात् पप्रच्छुः; तस्याः अनादरस्य परिणामः भविष्यति। अस्मिन सरसि, महर्षिः अष्टावक्रः तैः उपहासितः, ताः शापं दास्यति। व्रतेन देवेशं पतिं प्राप्त्य, गर्वात् गोपालैः तिरस्कारः अपहरणं च भविष्यति; पूर्वं यो कन्याचौरः देवः, स एव पतिः भविष्यति।” एवं उक्त्वा दिव्यः नारदः ततः शीघ्रं निर्जगाम। ताः नार्यः व्रतम् अचरन्, हरिः ताभिः प्रसन्नः अभवत्। अगस्त्यः पुनः उवाच—“शृणु राजन्, व्रतव्रतानां परमं व्रतम्, येन विष्णुः शुभतया लभ्यते, न संशयः। ततः मार्गशीर्षे, शुक्लपक्षे प्रतिपदादारभ्य दशमीपर्यन्तं एकभोजनं कुर्यात्। दशम्यां मध्याह्ने स्नात्वा विष्णुं पूजयित्वा, पूर्ववत् द्वादश्यां संकल्पं कुर्यात्। एवं कृत्वा, यवांश्च ब्राह्मणाय दद्यात्—‘कृष्णाय’ इति दानयज्ञपूजायाम्। एवं चतुर्मासं सम्पूर्णं कृत्वा, चैत्रामासादारभ्य पुनः, यत्नेन ज्ञः ब्राह्मणाय पिष्टपात्राणि सुवर्णेन दद्यात्। श्रावणादिमासेषु त्रीणि मासानि तिलान् दद्यात्, कार्तिकारम्भपर्यन्तम्। एवं कृत्वा, दशम्यां शुद्धया यत्नेन हरिं पूजयित्वा, मासं नाम्ना वदेत्। पूर्ववत् द्वादश्यां संकल्पं कुर्यात्, इन्द्रियसंयमेन; एकादश्यां भूमिं सज्जीकरणं कुर्यात्। विधिवत् भूम्याः सुवर्णाङ्गप्रतिमां पर्वतान्तरिक्षादिभिः अलङ्कृतां हरिसामक्षं स्थापयेत्। श्वेतवस्त्रद्वयेन आच्छाद्य, सर्वबीजयुक्तां ‘प्रियदत्ताय’ पूजयेत् पञ्चरत्नैः। तत्र जागरणं कृत्वा, प्रातः पुनः ब्राह्मणान् आमन्त्रयेत्, संख्या च चतुर्विंशति पर्यन्तम्। तेषां प्रति गोद्वन्द्वं वस्त्रद्वन्द्वं मुद्रां च दद्यात्। कंकणानि सुवर्णकुण्डलानि च दद्यात्, ग्रामं प्रत्येकं दद्यात्। मध्ये स्थितायाः गोद्वन्द्वस्य सर्वं श्रेष्ठं दद्यात्; यथाशक्ति दरिद्राणां भूषणानि दद्यात्। यथाशक्ति सुवर्णभूमिं कृत्वा, गोद्वन्द्वं वस्त्रद्वन्द्वं च दद्यात्। गौः कंकणद्वन्द्वं सर्वं सुवर्णेन दद्यात्; एवं कृत्वा शुक्लकृष्णद्वादश्यौ व्रतं कुर्यात्। यथाशक्ति रजतभूमिं कृत्वा ब्राह्मणाय दद्यात्, भोजनं च दद्यात्; यथाशक्ति पादुकाः उपानहः छत्रं च दद्यात्। तानि दत्त्वा, “कृष्णः दामोदरः मयि सदा प्रसन्नः भवतु; हरिः सर्वरूपधारी सदा अनुकूलः भवतु” इति वदेत्। एवं दानभोजनादिलाभः सहस्रवर्षेष्वपि वर्णयितुं न शक्यते। तथापि, निष्पाप, संक्षेपतः फलं वक्ष्यामि; शृणु शुभानि कर्माणि यानि प्राचीनैः व्रतेन कृतानि। कृतयुगे कश्चित् राजा, व्रतपरायणः ब्रह्मविद्, पुत्रकामः, ब्रह्माणं जगद्वरेण्यं पप्रच्छ, स च व्रतं तस्य प्रकाश्य, स्वयं अचरत्। व्रतस्य अन्ते, विश्वात्मा साक्षात् प्रकट्य, तुष्टः उवाच—“राजन्, वरं वृणु।