ततः स उत्तमः नृपः स्वपत्नीसमेतः द्वादशीव्रतं विधिवत् अनुष्ठाय, अस्मिन्नेव जीवने पुत्रान् पौत्रांश्च प्राप्तवान्। तस्मिन्नेव काले, दुर्वासाः उवाच—कृत्स्नं पुष्करतीर्थं गत्वा, कर्तिकमासे महर्षिः अगस्त्यः शीघ्रं भद्राश्वस्य गृहम् प्रतिनिवृत्तः। तं मुनिं आगतम् दृष्ट्वा, स धर्मिष्ठः नृपः, जलासनादिभिः सत्कारं कृत्वा, हर्षपूर्णः दृढव्रतम् मुनिं सम्बोधितवान्। राजा उवाच—‘भगवन्, पूर्वं त्वया अश्वयुजमासे द्वादशीव्रतस्य विधानं कथितम्, तत् मया कृतम्। अधुना कर्तिकमासे किं पुण्यं लभ्यते, तद् ब्रूहि।’ अगस्त्यः उवाच—‘शृणु, महाबाहो, कर्तिकमासे द्वादशीव्रतस्य विधिं फलं च। पूर्वनिश्चयेन स्नानं कृत्वा, सर्वव्यापिनं निष्पापं नारायणं पूजयेत्। सहस्रशीर्ष्णे नमस्कृत्य, शिरः पूजयेत्; पुरुषाय बाहू; विश्वरूपाय ग्रीवां; ज्ञानायुधधारिणे आयुधानि; श्रीवत्साय वक्षःस्थलं। जगद्विलीनाय उदरं; दिव्यरूपाय कटिं; सहस्रपदाय चरणौ पूजयेत्। एवम् देवेशं क्रमशः पूज्य, ‘नमः दामोदराय’ इति हरिं समग्रं पूजयेत्। ततः विधिवत् पूज्य, रत्नपूर्णानि चतु: कुम्भानि श्वेतचन्दनलेपनानि समर्पयेत्। तेषां ग्रीवाः हारैः भूषिताः, श्वेतवस्त्रैः आवृताः, ताम्रपात्रेषु तिलसुवर्णपूर्णेषु स्थापयेत्। एते चत्वारः समुद्राः इति, तेषां मध्ये विधिपूर्वकं योगनिद्रायाम् स्थितं पीतवसनं हरिं सुवर्णमूर्तिं स्थापयेत्। एवं पूज्य, तत्र रात्रौ जागरणं कृत्वा, वैष्णवयज्ञं च आचर्य, योगिनां पतिं हरिं पूजयेत्। एषा विधिः षोडशारचक्रे अनेकैः नृपैः कृताः; प्रातःकाले ब्राह्मणाय दातव्या। चत्वारः समुद्राः चत्वारः जनानां दातव्याः; समग्रः योगिनां पतिः श्रद्धया शुद्धया च दातव्यः। यदि वेदविदुषे समं दत्तं, द्विगुणं पुण्यं; पञ्चरात्राध्यापकाय सहस्रगुणं। यः तु एषं रहस्यं मन्त्रैः सह ददाति, तस्य दानस्य पुण्यं कोटिकोटिगुणं। यदि गुरौ उपस्थिते, मूढः अन्यं पूजयेत्, स दुर्गतिं प्राप्नोति, तस्य दानं निष्फलं; प्रयत्नेन प्रथमं गुरवे दातव्यम्, ततः अन्यस्मै। विद्वान् वा अविद्वान् वा, गुरुः जनार्दनः एव; मार्गस्थः वा अमार्गस्थः वा, गुरुः एव परमगति:। यः गुरुम् स्वीकृत्य मोहात् त्यजति, स अधमः नरः नरके कोटिजन्मानि याति। एवं दत्वा, द्वादशीदिने विष्णुं पूजयित्वा, ब्राह्मणान् यथाशक्ति सत्कृत्य भोजनं दातव्यम्। पुरा, एतत् धरणीव्रतं कृत्वा, प्रजापतिः प्रजापतित्वं, मोक्षं, नित्यं ब्रह्म प्राप्तवान्। यथा, युवनाश्वः राजा, एतत् विधिना पुत्रं मान्धातृं च नित्यं परं ब्रह्म प्राप्तवान्। तथा, हैहयराजः कृतवीर्यः पुत्रं कार्तवीर्यं च नित्यं ब्रह्म प्राप्तवान्। एवं शकुन्तला तपसा पुत्रं सर्वभौमं शकुन्तलम् दुष्यन्तपुत्रं प्राप्तवती। वेदेषु कीर्तिताः प्राचीनाः नृपाः सर्वभौमाः एतेनैव विधिना परमं ऐश्वर्यं प्राप्ताः। यदा भूमिः अधोलोकं गतवती, तदा एतत् व्रतं कृतम्; अतः एतत् परमं धरणीव्रतं नाम। व्रते समाप्ते, हरिः वराहरूपेण भूमिं उद्धृत्य, प्रसन्नः, जलमिव नौका स्थापयामास। एष धरणीव्रतं मया ते वर्णितम्; यः श्रद्धया शृणोति, वा उत्तमः नरः यः आचरति, स सर्वपापविनिर्मुक्तः विष्णुसायुज्यं प्राप्नोति। श्रीवराहः उवाच—दुर्वासस्य धरणीव्रतवचनं श्रुत्वा, सत्यतपाः शीघ्रं हिमालयस्य उत्तमं पार्श्वं अगच्छत्। तत्र पुष्पभद्रा नदी प्रवहति, शिलाः अद्भुताः, शुभवटवृक्षः स्थितः, तस्य आश्रमः शोभायमानः; तत्र तस्य महान् कार्यः भविष्यति। भूमिः उवाच—सहस्रयुगानि, पुरातनं व्रतं तपश्च कृतवती, किन्तु हे प्रभो, विस्मृतवती। अधुना तव कृपया पूर्वस्मृतिः उत्पन्ना; पूर्वजन्मस्मरणवती, दुःखरहिताः अभवम्, हे परमेश्वर। यदि तव हृदि कौतुकम् अवशिष्टम्, तदा कथय, हे पर्वतः, अगस्त्यः पुनः भद्राश्वगृहं आगत्य किं कृतवान्, तथा राजा किं कृतवान्। श्रीवराहः उवाच—मुनिं पुनः आगतम् दृष्ट्वा, श्वेतध्वजः भद्राश्वः तं उत्तमासने स्थितम् दृष्ट्वा, विशेषपूजनं कृत्वा, मोक्षधर्मविषये प्रश्नम् अपृच्छत्, हे सर्वभृत्। भद्राश्वः उवाच—‘भगवन्, केन कर्मणा संसारचक्रं छिद्यते? देहस्थः वा अदेहस्थः वा, दुःखरहितः किम् आचर्येत्?’ अगस्त्यः उवाच—‘शृणु, राजन्, दिव्यं आख्यानं, दूरस्थं च समीपस्थं च, दृश्यादृश्यविभागसमुत्पन्नं; एकाग्रचित्तः शृणु। न तत्र दिनं न रात्रिः, न दिशः न विदिशः, न स्वर्गं न देवाः, न दिनं न सूर्यः; तदा पशुपालः नाम राजा बहून् पशून् पालयामास। तान् पालयन्, कदाचित् पूर्वसमुद्रं द्रष्टुम् इच्छन्, शीघ्रं तत्र अगच्छत्; अनन्तमहासागरतीरे नागवनं आसीत्। तत्र अष्टौ कल्पवृक्षाः नदी च आसीत्; उपरि विहंगाः विचरन्ति; अन्ये अपि स्थिताः; पञ्च प्रमुखपुरुषाः तत्र आसन्, ते एकां स्त्रीं तेजोमयां वहन्ति स्म।’ एवं साक्षात् शास्त्रवाक्यानुसारं, श्रद्धया, सौम्यया, धर्म्यया च कथा प्रवृत्ता।