राजा भद्राश्वः, पृथिव्यां अन्यं कञ्चन न पश्यन्, आत्मनः सदृशं महर्षिं अगस्त्यं प्रहर्षेण प्रह्वं च प्रशशंस। सा स्त्री धन्या, तथा सः शूद्रः अपि अतिशयं धन्यः स्मृतः, यः पतिसेवायां भक्त्या युक्तः, हरिं च मनसा चिन्तयति, पतौ अदृश्यमाने अपि। सा स्त्री धन्या, तथा सः शूद्रः, द्विजातीनां सेवायां यः प्रीतिम् अनुभवति; तेषां अनुमत्यै, स्त्रिया वा शूद्रेण वा, हरौ भक्तिः प्रशस्यते। असुरभावं आश्रित्य प्रह्लादः परमात्मानं विना अन्यं न जानाति, तस्मात् सः साधुः इति कथ्यते। प्रजापतिसन्तानस्य वंशे जातः ध्रुवः बाल्य एव वनं गतः, विष्णुं पूजितवान्, तत् उत्तमं स्थानं प्राप्तवान्; अतः, राजन्, तम् अपि साधुं उक्तवान्। एते अगस्त्यस्य महात्मनः वचांसि श्रुत्वा, राजा अल्पविद्यः अपि, तं मुनिं पृष्टवान्। ततः सः तेजस्वी अगस्त्यः, कार्तिकमासे पुष्करं प्रति प्रयाणं कृत्वा, भद्राश्वगृहं गत्वा, तत्र स्थितः। राजा तस्य द्वादशीव्रतस्य विषये पृच्छन्, तं मुनिं दुर्वाससं पृष्टवान्; सः मुनिः उवाच—"एवमेव अहं तुभ्यं उक्तवान्, तपस्विन्।" इति उक्त्वा अगस्त्यः पुनः राजानं सम्बोध्य उक्तवान्—"अहं पुष्करं गच्छामि, तव गृहम् पुनः आगमिष्यामि।" इति उक्त्वा सः मुनिः शीघ्रं निर्गत्य अदृश्यः अभवत्। राजा तस्य आज्ञां पाल्य, पद्मनाभस्य द्वादशीं सम्यक् अचरत्, तेन च अस्मिन्नेव जन्मनि परमाभिलषितं फलम् प्राप्तवान्। सः उत्तमः राजा, स्वपत्नीसमेतः, द्वादशीव्रतम् आचरित्वा, पुत्रान् पौत्रांश्च अस्मिन्नेव लोके अलभत। ततः दुर्वासाः उवाच—"पुष्करतीर्थं गत्वा, अगस्त्यः महर्षिः कार्तिकमासे शीघ्रं भद्राश्वस्य गृहम् पुनरागतः।" तं मुनिं आगतम् आलोक्य, धर्मात्मा राजा, अर्घ्यासनादिभिः सत्कृत्य, हृष्टः तं दृढव्रतं मुनिं प्रोवाच। राजा उवाच—"भगवन्, त्वया पूर्वं आश्वयुजमासे द्वादशीव्रतम् उक्तम्, तत् मया कृतम्; अद्य मां कार्तिकमासे किम् पुण्यं स्यात्, तत् ब्रूहि।" अगस्त्यः उवाच—"श्रुणु राजन्, कार्तिकमासे द्वादशीव्रतस्य विधानम्, तदाचरणं च, फलं च। पूर्वसंकल्पेन स्नानं कृत्वा, सर्वव्यापिनं निष्कलुषं नारायणं सम्यक् पूजयेत्। सहस्रशीर्ष्णे प्रणम्य, तस्य शीर्षं पूजयेत्; पुरुषरूपाय भुजौ, विश्वरूपाय ग्रीवाम्, ज्ञानायुधधारिणे तस्य आयुधानि, श्रीवत्साय वक्षःस्थलम्। जगद्भक्षिणे उदरं, दिव्यरूपाय कटीं, सहस्रपादाय चरणौ पूजयेत्। एवं सम्यक् देवदेवं पूज्य, 'नमो दामोदराय' इति उक्त्वा, हर्याः सर्वाङ्गं पूजयेत्। ततः विधिवत् पूज्य, रत्नैः पूर्णानि, श्वेतचन्दनलेपितानि, चत्वारि कलशानि समर्पयेत्। तेषां कण्ठेषु माल्यैः भूषितानि, श्वेतवस्त्राणि आवृतानि, ताम्रपात्रेषु तिलैः सुवर्णेन च पूरितानि स्थापयेत्। एते चत्वारः समुद्राः इति राजन्; तेषां मध्ये, विधिपूर्वकं, योगनिद्रायाम् स्थितस्य, पीताम्बरधारिणः हर्याः सुवर्णमूर्ति स्थापनीया। एवं पूज्य, तत्रैव जागरणं कुर्यात्, वैष्णवयज्ञं च, योगेश्वरं हरिं पूजयेत्। एष धर्मः, षोडशारचक्रे बहुभिः राजभिः कृतः; प्रातःकाले विप्राय दातव्यः। चत्वारः समुद्राः चतुर्षु जनेषु दातव्याः, पूर्णं योगेश्वरमूर्तिं श्रद्धया शुद्धया च दद्यात्। यदि एकस्मै वेदविदे समं ददाति, फलम् द्विगुणं; पाञ्चरात्राचार्याय च सहस्रगुणं स्यात्। यः तु एतत् सर्वं रहस्यं मन्त्रैः सह प्रब्रूते, तस्य दानस्य पुण्यं कोटिगुणं भवति। यदि आचार्ये सति, मूढधीः अन्यं पूजयेत्, सः नष्टान्तं प्राप्नोति, तस्य दानं निष्फलम्; यत्नेन प्रथमं आचार्याय दद्यात्, ततः अन्यस्मै। पण्डितः वा अपण्डितः वा, आचार्यः जनार्दनः एव; पन्थानं गच्छन् वा न गच्छन्, आचार्यः एव परायणम्। यः आचार्यं स्वीकृत्य, मोहात् तस्मात् निवर्तते, सः अधमः नरः कोटिजन्मसु नरकं याति। एवं दत्वा, द्वादश्यां विष्णुं पूज्य, यथाशक्ति विप्रान् भोजयेत्, सम्यक् दक्षिणया। पूर्वे प्रजापतिः एतत् धरिणीव्रतं कृत्वा, प्रजापतित्वं, मोक्षं, शाश्वतं ब्रह्म च प्राप्तवान्। एवं युवनाश्वः राजा, एतेन विधिना, पुत्रं मान्धातृं, शाश्वतं ब्रह्म च अलभत। तथा हैहयराजः कृतवीर्यः पुत्रं कार्तवीर्यं, शाश्वतं ब्रह्म च अलभत। एवं शकुन्तला अपि तपः कृत्वा, पुत्रं विश्वविजयीं शकुन्तलमदुष्टान्तं प्राप्तवती। एवं वेदेषु कीर्तिताः प्राचीनाः राजर्षयः चक्रवर्तिनः, एतेनैव विधिना परमराज्यं प्राप्तवन्तः। यतः कदाचित् पृथिवी पाताले निमग्ना, तदा एतद् व्रतम् आचरितम्; अतः एतत् 'परमं धरिणीव्रतम्' इति नाम्ना ख्यातम्। यदा तद् व्रतम् पूर्णम् अभवत्, तदा देवी पृथिवी हरिणा वराहरूपिणा उद्धृता, सः तां प्रसन्नः सलिलेषु नौरिव स्थापयामास। एवं मया तवेदं धरिणीव्रतं सम्यग् उक्तम्, मुनिश्रेष्ठ; यः श्रद्धया शृणोति, वा यः नरश्रेष्ठः आचरति, सः सर्वपापैः विमुक्तः, विष्णुसायुज्यं लभते। श्रीवराह उवाच—एवं दुर्वाससः वचनं श्रुत्वा, सत्या तपः सः, त्वरितं हिमालयस्य उत्तमं पार्श्वं जगाम।