अश्वयुजमासे द्वादश्यां तस्य वैश्यः, नियमं कृत्वा, स्वयं विष्णोः देवालयं गत्वा, हरिं पुष्पैः, धूपैः, अन्यैश्च उपकरणैः पूजयामास। पूजां समाप्त्य स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। तत्र द्वौ द्वारपालौ दीपयोः प्रकाशार्थं प्रज्वाल्य स्थितवन्तौ, हे विप्रर्षे। वैश्यस्य गृहे प्रत्यागतस्य पश्चात्, तौ दीपयोः ज्वलितयोः रात्रिं यावत् तत्रैव स्थितवन्तौ, एकां रात्रिं यावत्। ततः कालक्रमेण, तौ पतिपत्न्यौ, मृत्युमुपेतौ। तस्य पुण्यस्य प्रभावात्, प्रियव्रतस्य गृहे जन्म प्राप्तं। तव या पत्नी, सा पूर्वं तस्य वैश्यस्य दासी आसीत्; अपि च, अन्यस्य दीपः यः हरिगृहे प्रज्वालितः—यः स्वधनैः विष्णोः पुरतः दीपं प्रज्वालयति, तस्य कर्मणः फलम् अपरिमेयम्। अतः, हे महाभाग, 'साधु हरि, साधु' इति मया उक्तम्। कृतयुगे यः वर्षम् एकं भक्त्या हरिं पूजयति, स तत्र त्रेतायां अर्धवर्षे फलम् प्राप्नोति—नात्र संशयः। द्वापरे तु त्रिमासाभ्यां भक्त्या पूजयित्वा फलम् प्राप्नोति; कलियुगे तु केवलं 'नारायणाय नमः' इति उक्त्वा फलम् प्राप्नोति। अतः, भक्त्या विष्णोः सर्वं जगत् हस्तमात्रम् इति मया उक्तम्। अन्यस्य दीपस्य महत्त्वात्, देवात् पूर्वं एवं फलम् लभ्यते। यत् फलम् त्वया प्राप्तम्, तत् मया उक्तम्। अज्ञानिनः हरये दीपदानस्य फलम् न जानन्ति। एवं द्विजाः, नृपाश्च, ये विविधैः यज्ञैः भक्त्या पूजयन्ति, ते पुण्यस्मृत्याः सन्ति। अहं पृथिव्यां अन्यं न पश्यामि, अतः, हे महाभाग, अगस्त्यं आत्मनं एव स्तुतवान्, हे नृपते, हर्षेण। या नारी, सा धन्या; तथा स शूद्रः अधिकं धन्यः, यः पतिं भक्त्या सेवते, हरिं च चिन्तयति अपि अनुपस्थिते। या नारी धन्या; तथा स शूद्रः, यः द्विजातिं सेवायां रमते; तेषां अनुमतिः प्राप्त्वा, स्त्री वा शूद्रः वा, हरिभक्तिः प्रशंसनीया। असुरभावं धृत्वा, प्रह्लादः अन्यं न जानाति, परमपुरुषं एव; अतः, स साधुः इति कथ्यते। प्रजापतिसन्ततौ जातः, ध्रुवः बाल्ये वनं गत्वा विष्णुं पूजयामास, उत्तमं स्थानं प्राप्तवान्; अतः, हे नृपश्रेष्ठ, तम् साधुं उक्तवान्। एवं महात्मनः अगस्त्यस्य वचनानि श्रुत्वा, राजा, अल्पविद्यः अपि, ऋषिं पप्रच्छ। ततः अगस्त्यः, कार्तिके मासे पुष्करं गच्छन्, अगस्त्यस्य गमनात्, भद्राश्वगृहं प्राप। तस्य राजा तां द्वादशीं पृष्टवान्; तदा द्विजश्रेष्ठः दुर्वासा उवाच—'एतद् एव मया उक्तम्, तपस्विन्।' एवं उक्त्वा, अगस्त्यः पुनः नृपश्रेष्ठं उवाच—'अहं पुष्करं गच्छामि, तव गृहे पुनः आगमिष्यामि' इति; ततः शीघ्रं निर्गतः, अदृश्यः अभवत्। राजा, तस्य उपदेशं अनुसृत्य, पद्मनाभस्य द्वादशीं उपवासं कृतवान्, तेन जीवने एव परमाभिलषितं फलम् प्राप्तम्। स उत्तमः राजा, स्वपत्नीसमेतः, द्वादशीव्रतम् कृत्वा, पुत्रान् पौत्रान् च जीवने एव प्राप्तवान्। ततः दुर्वासाः उवाच—पुष्करतीर्थं गत्वा, अगस्त्यः कार्तिके मासे शीघ्रं भद्राश्वस्य गृहे प्रत्यागतः। तं मुनिं आगतम् दृष्ट्वा, धर्मिष्ठः राजा, तं जलासनैः पूजयित्वा, हर्षपूर्णः, दृढव्रतं मुनिं उवाच। राजा उवाच—'भगवन्, पूर्वं अश्वयुजमासे द्वादशीव्रतं उक्तम्, तत् मया कृतम्; अधुना कार्तिकमासे किम् पुण्यं लभ्यते, तद् ब्रूहि।' अगस्त्यः उवाच—'शृणु, महाबाहो, कार्तिकमासे द्वादशीव्रतस्य विधानम्, तस्य च फलम्। पूर्वसंकल्पं कृत्वा, स्नानं विधिवत् कुर्यात्, निष्पापं नारायणं सर्वव्यापिनं पूजयेत्। सहस्रशीर्ष्णे नमस्कृत्य, तस्य शिरः पूजयेत्; पुरुषाय बाहू पूजयेत्; सर्वरूपाय ग्रीवा पूजयेत्; ज्ञानायुधधारिणे आयुधानि पूजयेत्; श्रीवत्साय उरः पूजयेत्। जगद्ग्रासाय उदरं पूजयेत्; दिव्यरूपाय कटिं पूजयेत्; सहस्रपदाय पादौ पूजयेत्। एवं विधिना देवेशं पूजयित्वा, 'दामोदराय नमः' इति उक्त्वा, हरिं सर्वाङ्गं पूजयेत्। एवं विधिवत् पूजयित्वा, चतुर्भिः घटैः रत्नैः पूर्णैः, श्वेतचन्दनलेपनैः, हरिसमीपे स्थापयेत्। तेषां ग्रीवाः मालाभिः शोभिताः, श्वेतवस्त्रैः आवृताः, ताम्रपात्रेषु तिलैः सुवर्णेन च पूर्णाः स्थापयेत्। एते चत्वारः समुद्राः अभ्युपगन्तव्याः; तेषां मध्ये, विधिवत्, योगिनां नाथस्य सुवर्णमूर्तिं, योगनिद्रायाम् स्थितम्, पीतवस्त्रधरम् स्थापयेत्। एवं पूजयित्वा, तत्र जागरणं कुर्यात्, वैष्णवयज्ञं च हरिं योगिनां नाथं पूजयेत्। एष विधिः, अनेकैः नृपैः षोडशारचक्रे कृतः, प्रातः ब्राह्मणाय दातव्यः। चत्वारः समुद्राः चत्वारः जनान् दातव्याः; पूर्णं योगिनां नाथस्य मूर्तिं भक्त्या शुद्धया च दातव्यं। यदि वेदविदुषे समं दत्तम्, तस्य पुण्यं द्विगुणम्; पञ्चरात्राध्यापकाय दत्तम्, सहस्त्रगुणम्। यः एतत् रहस्यं समग्रं मन्त्रैः सह ददाति, तस्य पुण्यं कोटिगुणं भवति। यदि गुरु उपस्थिते, मूढबुद्धिः अन्यं पूजयति, तस्य दानं निष्फलं, दुःस्थितिं प्राप्नोति; यत्नेन, पूर्वं गुरवे दातव्यं, अनन्तरं अन्यस्मै। विद्वान् वा, अविद्वान् वा, गुरु एव जनार्दनः; मार्गे वा, अमार्गे वा, गुरु एव परमगतिः। यः गुरुं स्वीकृत्य, मोहात् तं परित्यजति, स अधमः नरः, नरके कोटिजन्मानि क्लिश्यते।