राजा उवाच— भगवन्, मम यज्ञपतेः पूजनसमर्थतां विविधैः यज्ञैः हविभिश्च ददातु, यथा अहं तादृशं पूजनं कर्तुं समर्थो भवामि। नरः प्रत्युवाच— लोकानां हिताय भगवान् नारायणः स्वयं मया सह बदर्यां तपः करोतु। एषः पूर्वं मत्स्यरूपं धारयामास, ततः कूर्मरूपं, ततो वराहरूपं, अनन्तरं नृसिंहरूपमपि जग्राह। ततः वामनः जातः, पुनः जमदग्निसुतः बभूव; पुनरपि दशरथात्मजः जातः, अनन्तरं वासुदेवः अभवत्। बुद्धरूपं धारयित्वा, सः लोकान् मोहयामास; पश्चात् शत्रूञ्छठान् च विदेशिजान् च निघ्नन्, पृथिवीं स्वभावस्थां कृतवान्—सः श्रीहरिः। सर्वज्ञत्वकामैः मत्स्यरूपेण हरिः पूज्यते; कूर्मरूपेण स्वकुलोद्धारणाय पूज्यते। वराहरूपेण, यो भवसागरं प्रविष्टवान्, सः पूज्यते; नृसिंहरूपेण च पापभीतैः जनैः पूज्यते। मोहनिवृत्त्यर्थं, वित्तार्थं च, वामनः—लोकेषु वह्निसंभूतः—पूज्यते; दशरथात्मजः क्रूरशत्रुनाशाय बुधैः पूज्यते। सुतकामः बलरामकृष्णौ पूजयेत्; रूपकामः बुद्धं पूजयेत्; शत्रुनाशाय कल्किं पूजयेत्। एवं उक्त्वा, सः पुरुषः तं प्रति इदं अवदत्, मुनिवर; द्वादशीव्रतं कृत्वा, सः वासुदेवो महाराजत्वं प्राप; तस्य नाम्ना बदरी विशालाख्यया विख्याता। अस्यैव जन्मनि, सः राजा राज्यं कृत्वा, वनं गतः; तत्र विविधैः यज्ञैः स्वर्गं प्राप्य, परमं मोक्षं अवाप। ततः दुर्वासाः उवाच— अश्वयुजमासस्य शुक्लपक्षे द्वादश्यां, निश्चयं कृत्वा, नित्यं पद्मनाभं पूजयेत्। पद्मनाभस्य पादयोः पूजनं कुर्यात्; पद्मयोन्याः कट्याः; सर्वदेवस्य उदरे; पुष्कराक्षस्य उरस्य; अव्ययस्य हस्तयोः; शस्त्राणि च पूर्ववत् पूजयेत्। प्रभावस्य शिरसि पूजनं कुर्यात्; पूर्ववत् कलशं पुरतः स्थापयेत्; तत्र सुवर्णमयं पद्मनाभमूर्तिं स्थापयेत्। तं देवमपि गन्धपुष्पादिभिः क्रमशः पूजयेत्; प्रातःकाले ब्राह्मणाय समर्पयेत्; अधुना, महर्षे, तस्य कर्मणः फलश्रुतिं शृणु। कृतयुगे भद्रश्व इति विख्यातः बलवान् राजा आसीत्, यस्य नाम्ना भद्रश्वभूमिः प्रसिद्धा। एकदा अगस्त्यः श्रेष्ठतमः मुनिः तस्य गृहम् आगतः—"सप्त रात्राणि तव गृहे स्थास्यामि" इति उक्तवान्। राजा शिरसा वन्दित्वा—"तिष्ठतु" इति उक्तवान्। तस्य भार्या कान्तिमती नाम, परमसुन्दरी आसीत्। सा द्वादशसूर्यसमा दीप्त्या आसीत्; पञ्चशतानि सहभार्याणि तस्य, सर्वाः व्रतानुष्ठाने रताः। सा कान्तिमत्याः महद्भाग्यं दृष्ट्वा, तासां सहभार्याणां सर्वाः प्रतिदिनं दास्यकर्माणि अकुर्वन्, भीता मोहिता च। राजा तस्याः सौन्दर्यतेजसा सम्पन्नां दृष्ट्वा, सहभार्याः तस्यैः भयात् शुभानि कर्माणि कुर्वन्तीः दृष्ट्वा, केवलं तस्याः आनन्दितमुखं पश्यन् आसीत्। अगस्त्यः तां देवीं दृष्ट्वा, परमसुन्दरीं, हृष्टः—"शोभनं, शोभनं, भगवन्!" इति उवाच। द्वितीयेऽहनि अपि तां दीप्तिमतीं दृष्ट्वा, अगस्त्यः—"अहो, मुष्टिः, अहो, मुष्टिः—इदं सर्वं चराचरं केवलं एषा!" इति उक्तवान्। तृतीयदिने पुनः तां दृष्ट्वा—"अहो, अज्ञाः गोविन्दं परमेशं न जानन्ति, यः प्रसन्नः एकस्मिन्नहनि एतां फलप्रदां चकार" इति अवदत्। चतुर्थे दिने, हस्तौ उत्तोल्य, पुनः—"शोभनं, शोभनं, भगवन्! स्त्रियः, शूद्राः—शोभनं, शोभनं! द्विजाः, राजानः—पुनः पुनः शोभनं! वैश्याः—शोभनं!" इति उक्तवान्। "शोभनं भद्रश्व, शोभनं त्वम्! शोभनं अगस्त्य, शोभनं! शोभनं प्रह्लाद, शोभनं! शोभनं ध्रुव, महाव्रत, शोभनं!" इति उक्त्वा, अगस्त्यः राज्ञः पुरतः नृत्यं चकार। एवं तं नृत्यमानं दृष्ट्वा, राजा भार्यया सह—"ब्राह्मण, किं कारणं तव हर्षस्य, येन त्वं एवं नृत्यसि?" इति पप्रच्छ। अगस्त्यः उवाच—"अहो, मूढराजा त्वम्! अहो, मूढाः तव अनुचराः! अहो, मूढाः ऋत्विजः, ये मम चिन्तां न जानन्ति!" एवं उक्ते, राजा अञ्जलिं कृत्वा—"ब्राह्मण, अस्य प्रश्नस्य तत्त्वं न जान्मः। यद्यनुग्रहमिच्छसि, तद्वद" इति अवदत्। अगस्त्यः उवाच—"एषा तव पत्निः पूर्वं वैदिश्यां वैश्यस्य दासी आसीत्। त्वं तस्याः पति, सः शूद्रः, सेवायाम् रतः, तस्य वैश्यस्य कर्मकरः आसीत्। सः वैश्यः अश्वयुजमासे शुक्लद्वादश्यां यथाविधि नियम्य, विष्णोः मन्दिरं गतः, हरिं पुष्पधूपादिभिः पूजयामास। पूजां कृत्वा, स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। यूयं द्वौ रक्षकौ तत्र स्थितौ, दीपद्वयं प्रज्वाल्य, प्रकाशार्थं तत्र स्थितवन्तौ, विप्र। यदा वैश्यः गतः, तदा यूयं दीपौ ज्वालयित्वा, तत्रैव रात्रिं यावत् स्थितवन्तौ, एकरात्र्याः समाप्तेः पर्यन्तम्। ततः काले, युवां पतिपत्न्यौ मृत्युमुपेतौ। तेन पुण्येन, प्रियव्रतस्य गृहे जन्म प्राप्तम्। एषा तव भार्या पूर्वं वैश्यस्य दासी आसीत्, तथा च परस्य दीपः अपि, यः हरिगृहे प्रज्वलितः— यः स्वधनेन विष्णोः पुरः दीपं प्रज्वालयति, तस्य पुण्यस्य मापनं नास्ति। तस्मात्, "शोभनं हर्ये, शोभनम्" इति मया उक्तम्। कृतयुगे, यः भक्त्या संवत्सरं हरिं पूजयति, सः त्रेतायां अर्धवर्षेण तद् फलम् आप्नोति—नात्र संशयः। द्वापरे, त्रयाणां मासानां भक्त्या पूजनात् फलम् लभ्यते। कलौ केवलं "नारायणाय नमः" इति उक्त्वा फलम् लभ्यते। तस्मात्, भक्तिमात्रेण विष्णोः सर्वं जगत् मुष्टिमात्रम् इति मया उक्तम्। परदीपस्य महिम्ना, एवमिदं फलम् देवतानां पुरः लभ्यते। यत् त्वया फलम् प्राप्तम्, राजन्, तदिदं मया निर्दिष्टम्। अहो, अज्ञाः हरये दीपदानस्य फलं न जानन्ति। एवं, ये द्विजाः, ये च राजानः, विविधैः यज्ञैः भक्त्या पूजयन्ति, ते पुण्यस्मृत्याः भवन्ति।