शृणु, महर्षे, पुण्यकथां पुराणवर्णिताम्। प्रातःकाले शुभ्रवस्त्रयुग्मेन सुवासितपुष्पैश्च भूषितं दानं विज्ञाय ब्राह्मणाय दातव्यं, यद् दानेन किं फलं लभ्यते, तद् विस्तरशः कथयामि। पूर्वे काले काश्यां विशालाख्यः पराक्रान्तो महाराज आसीत्। तस्य राज्यं बान्धवैः हृतं, स गन्धमादनं प्रविश्य सुन्दरं बदरीं गिरिसानुं प्राप्तवान्। राज्य-श्री-विहीनः स उत्तमपुरुषः तत्रैव वसन् आसीत्। कदाचित् तत्र देवैः अपि पूज्यौ प्राचीनौ महर्षी नरनारायणौ आगतौ। तौ समागतं राजानं दृष्ट्वा, यः पूर्वमेव तत्र आगतः, तम् उपरम्य विष्णुतुल्यं परब्रह्म ध्यानस्थं अपश्येताम्। तस्य पापं क्षीणं दृष्ट्वा तौ तुष्टौ, उचतुश्च—"वरं वृणुष्व, राजेन्द्र, आगतौ वयं तव वरदानेन।" राजा उवाच—"न जानामि युवां काव् इति, न च कः वरः स्वीकरणीयः। तं यं अहं उपासे, तस्मिन्नेव योग्यं वरं इच्छामि।" तयोः पृष्टे, "कं देवमुपासि? किं वा वरं इच्छसि? उक्त्वा वद।" इति तौ ऊचतुः। राजा प्रत्युवाच—"विष्णुमेवोपासे।" इति उक्त्वा मौनं बभूव। तदा तौ पुनः ऊचतुश्च—"यस्य देवस्य त्वं भक्तः, तस्यैव प्रसादेन वयं वरदानसमर्थौ। यं कामं इच्छसि, तं वरं वद।" राजा उवाच—"यज्ञेश्वरस्य विविधैः यज्ञदक्षिणाभिः पूजनाय समर्थ्यम् दत्तं मम भवतु।" तदा नरः उक्तवान्—"नारायणः स्वयमेव जगतां नेता, मया सह बदर्यां तपः करोतु लोकहिताय।" तदनन्तरं, "एषः पूर्वं मत्स्यः, ततः कूर्मः, ततः वराहः, अनन्तरं नृसिंहः अभवत्।" "पुनः वामनः, ततः जमदग्नेः पुत्रः, पुनः दशरथस्य सुतः, ततः वासुदेवः अभवत्।" "बुद्धरूपेण जनान् मोहयित्वा, पश्चात् शत्रुचौरम्लेच्छान् निहत्य, पृथ्वीं स्वाभाविक्यां स्थितौ स्थापयामास, स एव श्रीहरिः।" "स सर्वज्ञत्वार्थिनां मत्स्यरूपेण पूज्यते; कूर्मरूपेण स्वकुलोत्थानार्थं पूज्यते।" "वराहरूपेण संसारसागरं प्रविश्य पूज्यते; नृसिंहरूपेण पापभीतैः पूज्यते।" "वामनः मोहापनुत्यर्थं, धनार्थं च पूज्यते; दशरथात्मजः दुष्टशत्रुनाशाय धिमद्भिः पूज्यते।" "बुद्धरूपेण पुत्रकामैः पूज्यते बलरामकृष्णौ; रूपकामैः बुद्धः, शत्रुनाशाय कल्किः पूज्यते।" एवं उक्त्वा स नरः तस्मै उक्तवान्—"स द्वादशीव्रतम् अकरोत्, चक्रवर्ती अभवत्, स्वनाम्ना बदरी विशालाख्या प्रसिद्धा अभवत्।" तस्मिन्नेव जन्मनि राजा राज्यं कृत्वा, वनं गतः, विविधानि यज्ञानि कृत्वा, परमां गतिं प्राप। अथ, अश्वयुजे मासि शुक्लद्वादश्यां च संकल्प्य पद्मनाभं सनातनं देवमुपासेत्। तस्य पादयोः पूजनं, पद्मयोनेः कट्यां, सर्वदेवस्य उदरे, पुष्कराक्षस्य उरस्य्, अव्ययस्य हस्तयोः, शस्त्राणां च पूजनं पूर्ववत्। प्रभवस्य शिरसि पूजनं, कुम्भः पुरतः स्थाप्य, तस्मिन्नेव कुम्भे स्वर्णमयं पद्मनाभप्रतिमां स्थापयेत्। तं देवमर्घ्यैः पुष्पैश्च पूजयित्वा, प्रातःकाले ब्राह्मणाय दद्यात्। तस्य पुण्यस्य फलं शृणु। कृतयुगे भद्राश्वो नाम राजा आसीत्, यस्य नाम्ना भद्राश्वदेशः प्रसिद्धः। कदाचित् अगस्त्यः महर्षिः तस्य गृहम् आगतः, "सप्ताहं तव गृहे वत्स्यामि" इति उक्तवान्। राजा शिरसा वन्द्य उक्तवान्—"स्वागतम्, स्थीयताम्।" तस्य भार्या कांतिमती नाम, परमसुन्दरी आसीत्। सा द्वादशसूर्यसमप्रभा आसीत्। तस्याः पञ्चशतं सहभार्याः व्रतानुष्ठानपरायणा अभवन्। ताः सौभाग्यकांतिमत्या भीताः सदा दास्यकार्याणि कुर्वन्ति स्म। तस्याः सौन्दर्यं तेजश्च दृष्ट्वा, सहभार्याः तस्यै हितं कर्म कुर्वन्त्यः, राजा केवलं तस्याः आनन्दितं मुखं पश्यन् स्थितवान्। एवम् अत्युत्तमां रानीं दृष्ट्वा, अगस्त्यः प्रहृष्टः—"शोभनं, शोभनम्, जगन्नाथ!" इति उक्तवान्। द्वितीयेऽह्नि अपि तां दृष्ट्वा, अगस्त्यः—"अहो, अयम् अञ्जलिः! चराचरं विश्वम् एतदेव!" इति उक्तवान्। तृतीये दिने पुनः दृष्ट्वा, "अज्ञानिनः गोविन्दं परमेश्वरं न जानन्ति, येन प्रसन्नेन एकदिने फलं रानीं दत्तम्।" इति उक्तवान्। चतुर्थे दिने हस्तौ उत्क्षिप्य, "शोभनं, शोभनम्, जगन्नाथ! स्त्रियः, शूद्राः, द्विजाः, राजानः, वैश्याः—शोभनं, शोभनम्!" इति पुनः पुनः उक्त्वा, अगस्त्यः राज्ञः सन्निधौ नृत्यति स्म। एवं तं नृत्यन्तं दृष्ट्वा, राजा रानी च पप्रच्छतुः—"किम् आनंदकारणम्, ब्रह्मन्, येन त्वं नृत्यसि?" इति। अगस्त्यः उवाच—"अहो, मूर्खराजः त्वम्! मूर्खाः अनुयायिनः! मूर्खाः ऋत्विजः! ये मम भावं न जानन्ति!" एवं श्रुत्वा राजा कृताञ्जलिः—"न जानिमहि, ब्रह्मन्, यत् त्वया पृष्टम्। कृपया वद, यदि अनुग्रहं कर्तुमिच्छसि।" इति उक्तवान्। अगस्त्यः उवाच—"एषा तव रानी पूर्वं वैदिश्यां वैश्यस्य दासी आसीत्। त्वं तस्याः पतिः, स च शूद्रः तस्यै सेवायाम् आसक्तः आसीत्।" एवं पुण्यकथां महर्षिभिः उक्तां त्वं शृणु, या धर्म्यां जीवने मार्गदर्शिनी च।