एकदा, एकादश्याः रात्रौ पूर्वसंकल्पपूर्वकं स्नानादिकर्माणि कृत्वा, यथापूर्वं, जनार्दनस्य देवाधिदेवस्य पृथग्मन्त्रैः सर्वरात्रं पूजनं कर्तव्यं, हे मुनेश्रेष्ठ। तत्र, प्रथमं तस्य श्रीकूर्मपादयोः ‘ओं कूर्माय’ इति मन्त्रेण पूजनं कुर्यात्; ततः हरिवक्षसि ‘नारायणाय’ इति, उदरे ‘सङ्कर्षणाय’ इति, कण्ठे ‘विशोकाय’ इति, बाहुषु ‘सुबाहवे’ इति, शिरसि ‘चक्रधराय महाबलाय नमः’ इति पूजनं विधायेत्। स्वकीयस्य नाम्ना गन्धपुष्पैः, नानाविधैः उपहारैः, फलैः च तं भगवन्तं पूजयेत्। कुम्भस्य पुरतः माल्यैः श्वेतग्रिवककण्ठेन च अलङ्कृत्य, यथाशक्ति रत्नमयस्य वा स्वर्णमयस्य वा भगवतः मूर्तिं रचयेत्; कूर्मरूपं समुद्रसमेतं कृत्वा, तं ताम्रपात्रे घृतपूर्णे स्थापयेत्; पूर्णकुम्भस्य उपरि तं निधाय, अनन्तरं ब्राह्मणाय तं दत्त्वा। पुनः, ब्राह्मणान् यथाशक्ति भोजनैः, दानैः च तुष्ट्वा, देवाधिदेवं प्रहर्षयेत्; नारायणस्य कूर्मरूपस्य पूजनं कृत्वा, स्वयं स्वजनैः सह भोजनं कुर्यात्। एवं कृतं सर्वपापानि विनश्यन्ति, नात्र संशयः; संसारचक्रं परित्यज्य, शुद्धं सनातनं हरिक्षेत्रं प्राप्नोति; पापानि शीघ्रं नश्यन्ति, धर्मे स्थिरः, समृद्धः च भवति। अनन्तजन्मार्जितानि पापानि भक्त्या नश्यन्ति; पूर्वोक्तं फलम् अवाप्य, नारायणः तत्क्षणं तुष्टः भवति। ततः, माघस्य शुक्लपक्षे द्वादश्यां, दुर्वासाः उवाच—‘हे पृथिव्याः धारयिता, शृणु, धर्मज्ञ, वराहस्य मूलव्रतम्। पूर्वविधिना संकल्पं कृत्वा स्नानं च विधाय, बुद्धिमान् एकादश्यां भगवन्तं पूजयेत्। अच्युतं धूपैः, नैवेद्यैः, गन्धैः च पूजयित्वा, तस्य पुरतः जलपूर्णं कुम्भं स्थापयेत्। तस्य पादयोः ‘ओं वाराहाय’ इति, कटिस्थले ‘माधवाय’ इति, उदरे ‘क्षेत्रज्ञाय’ इति, वक्षसि ‘विश्वरूपाय’ इति मन्त्राः उच्चारयेत्। कण्ठे ‘सर्वज्ञाय’ इति, शिरसि ‘भूतनाथाय’ इति, बाहुषु ‘प्रद्युम्नाय’ इति, चक्रे ‘दिव्यायुधाय’ इति, शङ्खे ‘अमृतोद्भवाय’ इति मन्त्रैः पूजनं कुर्यात्। एवं पूज्य, तस्मिन्कुम्भे यथाशक्ति सुवर्णमयम्, रजतमयम्, ताम्रमयम् वा पात्रं स्थापयेत्। तत्र सर्वबीजानि पूरयित्वा, सुवर्णमयम् वराहमूर्तिं रचयेत्। माधवः मधुसूदनः वराहरूपं धृत्वा, दन्ताग्रेण पृथिवीं पर्वतैः, वनैः, वृक्षैः सह उद्धृतवान्। सर्वबीजपूर्णे पात्रे तं रत्नमयं मूर्तिं कुम्भस्य उपरि स्थापयेत्; सुवर्णमयं हरिं संस्थाप्य, ताम्रपात्रं श्वेतवस्त्रद्वयेन आच्छाद्य, गन्धपुष्पैः, शुभोपहारैः पूजयेत्। पुष्पमण्डलं कृत्वा, तत्र जागरणं कुर्यात्; हरिविभूतिं जप्य, ध्यानं च कुर्यात्। व्रतसमाप्तौ, प्रातः सूर्ये उदिते, शुद्धः स्नानं कृत्वा, हरिं पूज्य, ब्राह्मणाय तं दद्यात्। वेदवेदाङ्गविदुषे, शीलसम्पन्नाय, विष्णुभक्ताय ब्राह्मणाय विशेषतः तं दानं कुर्यात्। वराहरूपेण जलकुम्भसहितं हरिमूर्तिं ब्राह्मणाय दत्त्वा, यत् फलम्, तत् कथयामि। अस्मिन्नेव जीवने सौभाग्यं, समृद्धिः, रूपं, तुष्टिः च लभ्यते; दरिद्रः त्वरितं धनवान् भवति, पुत्रहीनः पुत्रं प्राप्नोति, आपदः शीघ्रं नश्यन्ति, लक्ष्मीः तत्क्षणं आगच्छति। इहैव सौभाग्यं, परत्र किं भवति शृणु; अत्र ते पुरातनं इतिहासं वक्ष्यामि। अस्मिन्लोके कश्चित् राजा वीरधन्वा नाम्ना प्रसिद्धः आसीत्; कदाचित् सः शत्रुनिग्रहणाय मृगयायाः निमित्तं वनं गतः। मृगसमूहान् हन्तुं प्रविश्य, सः ऋषिवनं प्रविष्टवान्; तत्र, सः अज्ञात्वा, मृगरूपान् ब्राह्मणान् हत्वा। तत्र पञ्चाशत् भ्रातरः संवर्तस्य पुत्राः, वेदाध्ययननिष्ठाः, मृगरूपं धृत्वा स्थिताः आसन्। सत्यतपः पृष्टवान्—‘किमर्थं ते मृगरूपं धृतवन्तः? तत्त्वं ज्ञातुम् इच्छामि, कृपया वद।’ दुर्वासाः उवाच—‘कदाचित् ते वनं गत्वा, नवजातान् मृगशावकान् मातृभिः त्यक्तान् दृष्ट्वा, प्रत्येकः एकं गृहित्वा, स्कन्धे स्थाप्य, मृत्युम् प्राप्तवन्तः।’ ततः, दुःखिताः, पितरं गत्वा, मृगहत्यायाः विषयं उक्तवन्तः। ते ऋषिपुत्राः ऊचुः—‘हे मुनि, पञ्च नवजातान् मृगान् हतान्; अज्ञानतः कृतं, प्रायश्चित्तं विधीयताम्।’ संवर्तः उवाच—‘मम पिता हिंस्रः आसीत्, अहं तु तस्मात् अधिकं; तस्मात्, युष्माकं पापकर्मणः जन्म अभवत्।’ तदनन्तरं, मृगचर्मपरिधानेन, नियमपालनं कृत्वा, पञ्चवर्षं वनं वासः कर्तव्यः; ततः शुद्धाः भविष्यथ। एवं उक्त्वा, ते पुत्राः मृगचर्मपरिधानाः, वनं प्रविश्य, चिन्तारहिताः, सनातनं ब्रह्म जपन्तः स्थिताः। एवं वर्षे व्यतीते, वीरधन्वा राजा तत्र आगच्छत्, यत्र ते मृगरूपेण स्थिताः। तत्र, कस्यचित् वृक्षस्य अधः, मृगचर्मपरिधानाः जपन्तः स्थिताः; राजा तान् मृगान् इति मन्यते, एकस्माद् बाणेन सर्वान् हत्वा, ब्रह्मवादिनः मृगान् मृतान् अपश्यत्। राजा तान् नियमनिष्ठान् ब्राह्मणान् मृतान् दृष्ट्वा, भयात् कम्पमानः, देवरातस्य आश्रमम् गत्वा, ‘महामुने, ब्राह्मणहत्या पापम् प्राप्तवान्’ इति पृष्टवान्। सर्वं वृत्तान्तं निवेद्य, राजा शोकग्रस्तः, महान् दुःखेन रुदन् स्थितः। तदा, देवरातः राजानं सान्त्वयन् उवाच—‘मा भैः, राजन्; अहं तव पापं अपाकरोमि।’ यथा पृथिवी सुतलाख्या अधः पतित्वा, विष्णुना वराहरूपेण उद्धृता, तथा ब्राह्मणहत्या पापग्रस्तः त्वं, राजन्, जनार्दनः स्वयं उद्धरिष्यति। एवं, भगवतो वराहरूपस्य पूजनव्रतेन, सर्वपापानि विनश्यन्ति, सौभाग्यं, समृद्धिः च लभ्यते, तथा परत्र भगवत्प्राप्तिः।