पूर्वं मया ब्राह्मणानां तिरस्कारः कृतः, ततो मम स्मृतिः सत्येन समाप्ता भविष्यति, मृत्युकाले मोहग्रस्तः केशवस्य इच्छया तथैव भविष्यसि—इति ब्राह्मणैः उक्तं। वेदविद्भिः तैः ब्राह्मणैः मम पूर्वं स सम्पूर्णः ब्रह्मशापः दत्तः। ततः सर्वे ब्राह्मणाः महर्षये प्रणम्य, मम समीपे अनुग्रहाय पूर्वं इदं वचः ऊचुः—षष्ठे भोजनकाले यः कश्चित् तव पुरतः स्थितः, स एव किञ्चित्कालं तव भक्ष्यः भविष्यति, हे अधम पुरुष। यदा त्वं बाणेन आहतः, प्राणः कण्ठे स्थितः, ब्राह्मणस्य मुखात् “नारायणाय नमः” इति शब्दं श्रोष्यसि, तदा त्वं स्वर्गं गमिष्यसि—अत्र न संशयः। विष्णोः नामापि यद्यपि अन्यस्य मुखात् श्रूयते, ब्राह्मणक्रुद्धस्य तु तत् फलप्रदं भविष्यति—इति श्रुतम्। यः ब्राह्मणान् पूजयन् स्वमुखेन “हरये नमः” इति उच्चार्य प्राणान् त्यजति, स पापात् विमुक्तः मोक्षं प्राप्नोति। एष सत्यम्, पुनः पुनः सत्यम्—मम भुजं उद्धृत्य अहम् उद्घोषयामि—यत् चलन्तः ब्राह्मणाः एव देवा, परमपुरुषः तु अव्ययः अस्ति। एवं उक्त्वा स राजा दोषरहितः स्वर्गं गतः। तदा ब्राह्मणः सदा स्थिरचित्तः शिकारिणं इदं वचनं अब्रवीत्—“येन त्वया मम रक्षणं कृतम्, यदा मृगाधिपः मां हर्तुम् इच्छन् आगतः, तदा त्वं धर्मात्मा सन् मां रक्षितवान्; तस्मात् अहम् तव तुष्टः अस्मि, वरं वृणीष्व।” तदा शिकारिणा उक्तम्—“एवमेव मम वरः, यत् त्वं मां संबोधयसि, द्विजश्रेष्ठ; अन्यः कः वा मम आवश्यकः वरः? मां उपदिश, भगवन्।” तदा मुनिना उक्तम्—“पूर्वं त्वया मां तपोर्थं अन्वेष्टम्, बहुपापयुक्तः, भीषणरूपः अपि सन्, त्वं पापरहितः अभवः। अद्य देविकायां स्नानात्, मम दीर्घदर्शनात्, विष्णोः नामश्रवणात् च, तव सर्वे पापा विनष्टाः; त्वं शुद्धदेहः अभवः—न संशयः। अद्य मम सन्निधौ एकं वरं गृहाण; यावत् इच्छसि, तावत् तपः कुरु, धर्मात्मन्।” तदा शिकारिणा पृष्टम्—“एष विष्णुः नारायणः प्रभुः, यं त्वया उक्तम्, स मर्त्यैः कथं प्राप्यते? एष एव मम वरः।” मुनिना उक्तम्—“अल्पोऽपि अच्युतव्रतः कश्चित्, भक्तियुक्तः सन्, परमं पदं प्राप्नोति। एतज्ज्ञात्वा, पुत्र, त्वं व्रतम् आचर; न कदापि समूहभोजनं कुर्याः, न च क्वचित् मिथ्यावचनं ब्रूयाः। अयं व्रतः तव मया निर्दिष्टः, निःसंशयम्; अत्र तपस्यन् यावदिच्छसि तिष्ठ।” श्रीवराह उवाच—एवं विचिन्त्य, स ब्राह्मणः वरदाता अभवत्; शिकारिणः मोक्षकामनां ज्ञात्वा, मुनिः तम् उपेक्षित्वा तत्रैव निर्गतः। श्रीवराह उवाच—स उत्तमः शिकारि शुभमार्गं गृहित्वा, अन्नं विना तपः कृत्वा, गुरुम् मनसा स्मरन् स्थितः। यदा भिक्षाकालः अभवत्, तदा स शुष्कपत्राणि अश्नन्, कदाचित् क्षुधया पीडितः वृक्षस्य मूलम् आश्रितवान्। तदा क्षुधितः समीपवृक्षात् पत्रम् खादितुम् इच्छन्, तस्मिन्क्षणे व्योम्नः शब्दः अतीन्द्रियः अभवत्—“वक्रपत्रं मा खाद,” इति स शब्दः उन्नदत्। तदा तद् त्यक्त्वा अन्यस्य वृक्षस्य पत्रम् अपतितम् आदत्त। तदपि तेन निषिद्धम्; एवं वक्रत्वात् पत्रस्य सः किंचित् अपि न खादितवान्। निराहारः सः तपश्चकार, गुरुम् स्मरन्, न च कदापि क्लेशं अनुभूतवान्। दीर्घकालात् अनन्तरं, महर्षिः आगतः। दुर्वासाः, यः नियमबद्धचित्तः, तं दृष्ट्वा, केवलम् अल्पजीवनम् शेषम्, तपसा दीप्तं शिकारिणम्, वह्नौ हुतशेषवत् अवलोकयामास। सः शिकारि अपि महर्षये शिरसा प्रणम्य, “भगवन्, तव दर्शनात् अहम् पूर्णः जातः,” इति उक्तवान्। “अद्य श्राद्धकालः मम आगतः—एतत् त्वं वेत्सि। शुष्कपत्रैः एव, हे महर्षे, त्वां तर्पयितुम् इच्छामि,” इति वचः उक्तवान्। तदा दुर्वासाः तं शुद्धम्, शुद्धचित्तं, जितेन्द्रियम् दृष्ट्वा, तपोबलम् परीक्षितुम् इच्छन्, उच्चैः वाक्यम् उवाच—“मम यवगोधूमशाल्यन्नं सम्यक् पक्त्वा देहि, यतः अहम् क्षुधितः त्वां अन्वेष्टुम् आगतः।” इति श्रुत्वा सः शिकारि गम्भीरचिन्तायाम् मग्नः अभवत्—“कथं एतद् मम साध्यं?” इति चिन्तयन्। तस्य चिन्तयतः, दिवः शुद्धः पात्रम्, सुवर्णमयं, सिद्धिसंयुक्तम्, पतितम्; तद् हस्ते गृहित्वा, सः महर्षये दुर्वाससे कम्पमानः इदं वचनं अब्रवीत्—“एषः ब्राह्मन्, त्वं तत्रैव तिष्ठ; अहम् भिक्षां अन्वेष्टुम् गच्छामि—एष मे अनुग्रहः अस्तु, हे वेदविद्।” एवं उक्त्वा, सः श्रेष्ठः शिकारि समीपस्थां नगरीं ययौ, या धननारीसम्पन्ना आसीत्। तत्र गत्वा, सर्वाः रमण्यः वृक्षात् निर्गत्य, सुवर्णपात्रैः सहिताः, तस्य पात्रं बहुविधान्नैः शीघ्रं पूरयामासुः। सः कार्यसिद्धिं ज्ञात्वा, पुनः आश्रमं प्रतिनिवृत्य, सप्रणामं मुनिं, मन्त्रपारगं, अपश्यत्। तं दृष्ट्वा, भिक्षां शुद्धस्थले स्थाप्य, शान्तचित्तः सः शिकारि मुनिं प्रणम्य इदं वचनम् अब्रवीत्—“भगवन्, तव पादौ प्रक्षालयतु, यदि अहम् तव कृपापात्रः अस्मि, एष मम अभिलाषः।” एवं उक्ते, मुनिः तपोबलं परीक्षितुम् इच्छन्, अब्रवीत्—“न शक्नोमि नदीं गन्तुम्, न च जलपात्रं अस्ति मम। कथं त्वया शीघ्रं पादप्रक्षालनं कर्तव्यम्?” इति श्रुत्वा, सः शिकारि चिन्तायाम् मग्नः अभवत्—“किं करिष्यामि? कथं वा सः भक्षयिष्यति?