एकदा महती देवी स्वयमेव सिंहवाहनवेगेन समुत्पन्ना, बहुरूपधारिण्यपि एकाकिनीव दृष्ट्वा, सर्वासुरैः सह समरभूमौ युध्यति स्म। सा देवी दिव्यायुतशतानि वर्षाणि दिव्यास्त्रशस्त्रैः महाबलिनं वैत्रासुरं समरे सम्यग्युध्यन्ती स्थितवती। यदा तस्य नियतकालः समुपस्थितः, तदा सा भगवती तं वैत्रासुरं रणाङ्गणे निहत्य, सुरसेनायां महान् निनादः समुत्पन्नः। भीमस्य वैत्रासुरस्य निहते तु, सर्वे दिविस्थिताः सुराः प्रणम्य "जयः! जयः!" इति समरे घोषयामासुः। ततः स्वयं प्रभुर्भगवान् महेश्वरः तां देवीम् स्तोतुम् आरब्धवान्—"जयस्ते, हे गायत्र्याः, महामाये, पराशक्ते, महादेवि, सर्वसौभाग्यसम्पन्ने, महाबले, अस्मिन्महोत्सवे!" "हे दिव्यगन्धाङ्गि, दिव्यायुधमाल्याभरणभूषिते, वेदमातः, त्र्यक्षरनिलये, महेश्वरि, नमस्ते! त्रिलोके स्थिते, त्रितत्त्वनिलये, त्र्यग्निसंस्थिते, त्रिशूलधारिणि, त्रिनेत्रे, भीषणानने, विकटलोचने, कमलासनसम्भूते, सरस्वति, नमोऽस्तु ते!" "कमललोचने, महामाये, सुधास्रविणि, सर्वव्यापिनि, सर्वभूताधिपे, स्वाहा-स्वधारूपिणि, मातः, नमोऽस्तु ते। पूर्णे, पूर्णचन्द्रप्रभाभासे, दीप्तिमतीरूपे, जगदुत्पत्तिस्थितिलये, महाज्ञाने, परमबुद्ध्याः, दानवविनाशिनि, महामतिसम्भूते, दुःखरहिते, मृगव्याधिनि, त्वमेव धर्मः, त्वं गीतिः, त्वं धेनुः, त्वमक्षरा, त्वं बुद्धिः, त्वं श्रीः, त्वमोंकारः, सारनिलये, सर्वजनहिते, नमस्ते, परमेश्वरि!" एवं भगवता भवेन स्तूयमाना सा देवी सुरैः अपि "जय! जय!" इति घोष्यमाना बभूव। यावत् चतुर्मुखः ब्रह्मा तिष्ठति, तावत् सा देवी जलात् बहिः स्थित्वा, कृतकार्यां दृष्ट्वा, ब्रह्मा तां देवीम् अभ्यभाषत—"इयमुत्तमा देवी हिमवान्नगरे गन्तव्या। यूयं देवाः शीघ्रं तत्र गत्वा मोदन्ताम्।" "नवम्यां दिने सदा ध्यानपूर्वकं एषा देवी पूज्या; सा सर्वलोकानां वरप्रदा भविष्यति, न संशयः।" "यो वा स्त्री वा पिष्टान्नं नवम्यां भक्षयेत्, तस्य कामः सिध्यति।" "य इमं स्तोत्रं महादेवेन कृतं सायं प्रातश्च पठति, स देवीसम्प्रयुक्तो भविष्यति।" "हे वरद, सर्वापद्भ्यः तं रक्ष; इत्युक्त्वा ब्रह्मा पुनः तां देवीम् अभ्यधात्—'अद्यापि अन्यत् कार्यं ते अस्ति, महिषासुरवधाय भविष्यति।'" एवं उक्त्वा, हे राजन्, ब्रह्मा सर्वे च देवाः यथागतं जग्मुः, सा देवी हिमवत्प्रस्थे नन्दारूपेण स्थितवती। हर्षेण स्थितत्वात् सा 'नन्दा' इति प्रसिद्धा बभूव। यः कश्चन एषां देवीसम्भवकथां शृणोति वा पठति वा, स सर्वपापैः विमुक्तः परां गतिं प्राप्नोति। महातपा पुनरुवाच—"शृणु राजन्, प्रजापते, कथां मनसा समाहितः, यथा दिशः कर्णाभ्यां समुत्पन्नाः।" सृष्ट्यादौ ब्रह्मा जगत्सृजन्ति चिन्तयामास—"मम सृष्टेषु कः प्रजासंवर्धनं करिष्यति?" इति। एवं चिन्तयतः तस्य कर्णाभ्यां दश कन्याः तेजस्विन्यः समुत्पन्नाः, येभ्यः प्राणिनां स्थानं दत्तम्। तासु पूर्वा, दक्षिणा, पश्चिमा, उत्तराश्च, ऊर्ध्वा चाधः च—एता षट् मुख्याः कन्याः तदा बभूवुः। तासां चतस्रः परमसुन्दरीः, रूपसम्पन्नाः, महाभाग्ययुक्ताः, गम्भीरगुणयुक्ताश्च। ताः कन्याः प्रेम्णा पितामहम् अब्रुवन्—"देवदेव, प्रजापते, अस्मभ्यं स्थानं ददातु, यत्र वयं स्वैः पतिभिः सुखेन वसेम।" "सर्वस्य कारण, अस्मभ्यं पतिं च ददातु, यश्चास्माकं रूपसम्पन्नः, पापरहितः स्यात्।" ब्रह्मोवाच—"सुश्रोण्यः, एतद्विश्वं शतकोटिपरिमितं विस्तीर्णं; तस्य अन्ते यत्र इच्छथ, तत्र वसत, शीघ्रं गच्छत। पतिं च अहं सृजामि, रूपसम्पन्नं, पापरहितं; यत्र यत्र इच्छथ, तत्र तत्र गच्छत।" एवं उक्ताः ताः कन्याः स्वेच्छया जग्मुः। ब्रह्मा अपि शीघ्रं लोकपालान् ससर्ज। लोकपालान् सृष्ट्वा, ब्रह्मा ताः कन्याः पुनः आहूय, विवाहान् चकार। एकां इन्द्राय, एकां अग्नये, एकां यमाय, एकां निरृतये, एकां वरुणाय महात्मने दत्तवान्। अन्याः वायवे, कुबेराय, ईशानाय च दत्ताः। ब्रह्मा स्वयं ऊर्ध्वदिशं, शेषाय च अधोदिशं न्ययोजयत्। एवं दत्त्वा, ब्रह्मा पुनः ताः दिशः दशमीं तिथिं पतिसंज्ञां न्ययोजयत्, तासां भोज्यं दधोदनं च। तस्मात् ताः देव्यो इन्द्रादिभिः सह प्रसिद्धाः बभूवुः, दशमी तिथिः तासां प्रियतमा अभवत्। यः नियतेन दशम्यां दधोदनं भक्षयति, तस्य पापं ताः देव्यो दिनादिनं नाशयन्ति। यः एकचित्तः एतां दिशासम्भवकथां शृणोति, स ब्रह्मलोकस्थिरतां प्राप्नोति, न संशयः। महातपा पुनरुवाच—"शृणु, धनाधिपतेः अन्यत् जन्म, यद् पापनाशनं, यथा वायुः देहे स्थित्वा धनदः अभवत्। यत् प्रथमं देहं यत्र वायुः प्रविष्टः, तद् देहं क्षेत्राधिपतिरूपेण नियोजितम्। तत्र वायोः देहसम्भवः कीर्तये, शृणु तद्, महाभाग, यथा कथयामि, पापरहित!