सप्तद्वीपवतीं पृथिवीं विजित्य स बलवान् दैत्यः मेरुशिखरं समारुह्य तत्र सर्वदेवताधिपतिं शक्रं प्रथमं निर्जित्य, ततः वह्निं, यमं, निरृतिं, वरुणं, वातं, कुबेरं, अन्ते ईश्वरं च पराजितवान्। तदा पराजितः शक्रः वह्निं प्रति पलायितः; वह्निरपि पराजितः यमं प्रति जगाम; यमः निरृतिं, निरृतिः वरुणं प्रति जग्मुः। ततः वरुणः शक्रादिभिः समं वातुम् अगच्छत्; वायुः अपि सर्वैः देवैः सह, शक्रादिभिः सह, कुबेरस्य समीपम् अगच्छत्। कुबेरः स्वमित्रेण ईश्वरैः च सर्वैः देवैः सहितः तत्र प्रस्थितः। किन्तु स बलदर्पयुक्तः दैत्यः गदां गृहीत्वा शिवलोकं प्रति प्रचक्रमे, हे प्रभो। शिवः तं दैत्यं दुर्जयं ज्ञात्वा, सर्वैः देवैः सह, ब्रह्मादिभिः पुण्यैः सिद्धैः च पूजितां गुह्यनगरीं प्रति गतवान्। तत्र ब्रह्मा, जगत्कर्ता, विष्णुपादोद्भवतोयमध्ये, व्योम्नि स्थितः, निर्मले जले गायत्रीं जपन् क्षेत्रज्ञां देवीम् आवाहयामास। तदा देवाः उच्चैः शुश्रुवुः—"त्रैलोक्यनाथ, रक्ष; सर्वान् देवर्षिपितॄन् रक्ष; असुरभीतिं नः नाशय!" इति प्रार्थयन्तः। एवं सम्बोधितः ब्रह्मा, देवगणान् समागतान् दृष्ट्वा, चिन्तयामास—"ईश्वरमायया विश्वं व्याप्य अस्ति; नात्र असुरा न देवाः; किमिदं मायास्वरूपम्?" इति। एवं चिन्तयतः तस्य शरीराज्जाताऽभूत् कन्या शुभ्रवस्त्रा, मुकुटमाल्यशोभिता, अष्टभुजा, दिव्यायुधधारिणी। सा चक्रं, शङ्खं, गदां, पाशं, खड्गं, घंटां, धनुष् चान्यायुधानि धारयन्ती, पार्श्वे तूणीरं बिभ्रती, जलात् समुत्थिता। सा महादेवी सिंहवाहना, एकैव बहुरूपा, सर्वासुरैः संग्राममकरोत्। सहस्रं दिव्यवर्षाणि तेन महाबलेन असुरेण दिव्यास्त्रैः युद्धं कृत्वा, नियतकाल आगते, देवी वैत्रासुरं संग्रामे निहत्य, देवसेनायाम् महान् निनादः अभवत्। भीषणस्य वैत्रासुरस्य वधात् सर्वे सुरगणाः प्रणम्य "जय जय" इति शंसन्तः, स्वयं प्रभुः तां देवीम् स्तोतुम् आरब्धवान्। महेश्वरः उवाच—"जयस्ते, गायत्र्याः, महमायायाः, पराशक्तेः, महादेव्याः, सौभाग्यवत्याः, महाबलायाः, महोत्सवे। दिव्यगन्धानुलेपाङ्गे, दिव्यायुधमाल्यभूषिते, वेदमातः, त्र्यक्षरस्थे, नमोऽस्तु ते महेश्वरि। त्रिषु लोकेषु, त्रिषु तत्त्वेषु, त्रिष्वग्निषु, त्रिशूली, त्रिनयने, भीमवक्त्रे, भीषणलोचने, कमलासनसम्भूते, सरस्वति, नमोऽस्तु ते। कमललोचने, महमाये, सुधास्रावे, विश्वव्यापिनि, सर्वभूताधिष्ठात्रि, स्वाहा-स्वधारूपिणि, मातः, नमोऽस्तु ते। पूर्णे, पूर्णचन्द्रवदने, रूपशोभिनि, जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारणि, महाविद्ये, पराज्ञे, महासुरविनाशिनि, महाबुद्धिसम्भूते, दुःखरहिते, मृगव्याघ्रिणि। त्वं धर्मः, त्वं गीतिः, त्वं धेनुः, त्वमक्षरा; त्वं बुद्धिः, त्वं श्रीः, त्वं ओंकारः, त्वं सारस्थिता; सर्वभूतहितैषिणि, नमोऽस्तु ते, परेश्वरि।" एवं भवेन स्तूयमाना देवी, देवैः अपि "जय जय" इति घोषिता। यावत् चतुर्मुखः तत्र स्थितः, तावत् सा जलात् बहिर्वर्तते; स च तां देवीं कृतकृत्यां दृष्ट्वा, तस्याः कार्यसिद्धिं मनसि कृत्वा, पितामहः तां प्राह—"एषा देवी शुभवपुः हिमवान्तं गच्छतु; तत्र सर्वे देवाः शीघ्रं गत्वा मुदं कुर्युः। नवम्यां दिवसे सदा एकचित्तेन पूज्या; सा सर्वलोकानां वरदात्री भविष्यति, न संशयः। यो वा नरः वा नारी वा नवम्यां लाजभक्षणं करिष्यति, तस्य मनःकामना सिद्ध्यति। यः चायं स्तवो महादेवेन कृतः सायं प्रातः च पठति, स देवीसायुज्यं लभते।" "देव, वरद, तम् सर्वदुःखात् त्रायस्व;" इत्युक्त्वा, ब्रह्मा पुनः तां देवीम् उक्तवान्—"देवि, अन्यदपि कार्यं ते कर्तव्यं; भविष्यति महिषासुरवधः।" इत्युक्त्वा, हे राजन्, ब्रह्मा सर्वैः देवैः सह, यथागतं तत्रैव गत्वा, तां देवीं हिमवतः स्थले प्रतिष्ठाप्य, हर्षेण स्थितायाः कारणात् सा नन्दा इति ख्याता। यः कश्चिद् एषां देवीसम्भवकथां शृणोति वा पठति, स सर्वपापैः विमुक्तः परमां गतिं लभते। महातपाः उवाच—"शृणुष्व, राजन्, जनपालक, इमां कथां यथा दिशः कर्णयोः उत्पन्नाः। सृष्ट्यादौ ब्रह्मणः विश्वसृष्टौ चिन्ताऽभूत्—'मया सृष्टेषु कः प्रजास्तम्भनं करिष्यति?' इति। एवं चिन्तयतः तस्य कर्णाभ्यां दश कन्याः प्रभास्वराः उत्पन्नाः, येषां कृते इह स्थानं दत्तम्। तासु पूर्वा, दक्षिणा, प्रतीची, उत्तराः, ऊर्ध्वा, अधः—एता षट् तदा मुख्याः कन्याः। अन्याश्चतस्रः परमसुन्दरीः, रूपसम्पन्नाः, सौभाग्ययुक्ताः, गंभीरचित्ताः। ताः स्निग्धभावेन पापरहितं प्रजापतिं प्राहुः—'देवदेव, प्रजापते, अस्माकं स्थानं ददातु; यत्र वयं पतिभिः सह सुखेन वसेम; पतिं च ददातु, सर्वस्य कारणभूतः।' ब्रह्मा उवाच—'सौम्यनितम्बिन्यः, इदं विश्वं शतकोटिपरिमितम्; तस्य अन्ते यथेष्टं वसत, भाग्यवत्यः, विलम्बं मा कुरुत। अहं च रूपसम्पन्नान्, पापरहितान्, पतिं निर्माय दास्यामि; यत्र यत्र इच्छथ, तत्र तत्र गच्छत।' एवं समादिष्टाः ताः सर्वाः यथेष्टं जग्मुः; ब्रह्मा अपि शीघ्रं लोकपालान् बलिनः ससर्ज।