नारायणं त्रिवेद्यं त्रिधा नवधा एकधा रूपं त्रिसूत्रशुद्धं त्रैधाग्निं त्रिसूत्रगत्यर्थं त्रिसन्ध्येशं त्रिनेत्रं अनन्तमिति नमस्कृत्य अहम्। सः कृतयुगे शुक्लवर्णः, तेतायां रक्ताङ्गः, द्वापरे शुद्धः प्राचीनः, कलौ कृष्णस्वरूपः हरिः—तं नमस्कृत्य अहम्। सः ब्राह्मणान् मुखात्, क्षत्रियान् बाहुभ्यः, वैश्यान् ऊरुभ्यः, शूद्रान् पादात् सृजति—सर्वरूपं पुरातनं तं नमस्कृत्य अहम्। नारायणं परमं परात्परं, पारं गतं, ज्ञेयम्, क्षत्रियेशं, कृतार्थं कृष्णरूपं, गदाचर्मधारिणं, उत्तानहस्तं, अनन्तं तं नमस्कृत्य अहम्। एवं स्तुत्वा देवश्रेष्ठः प्रसन्नः मेघनिनादेन माम् उवाच—‘वरं वृणीष्व।’ तदा पुनः पुनः अस्य स्वरूपे लयम् इच्छामि। तस्य वचः श्रुत्वा, सनातनः देवेशः माम् उवाच—‘ब्रह्मन्, अस्य अक्षयस्य स्वरूपे प्रविश।’ सहस्रब्रह्मवर्षे तस्मात् उत्थास्यसि; तव नाम कार्यं च यथायोग्यं भविष्यति। यः पितृभ्यः जलं नारा इति सर्वदा ददाति, तेन तव नाम नारदः भविष्यति। एवं उक्त्वा देवः तत्रैव अन्तर्धानं गतः। ततः तपसा कालेन देहम् त्यक्त्वा, ब्रह्मणः शरीरं लयं प्रविष्टः। राजन्, ब्रह्मणः शरीरलये, दिनारम्भे दशपुत्रैः सह पुनः जातः। ब्रह्मणः दिनम्, अव्यक्तसम्भूतस्य, सर्वभूतानां सृष्टिप्रलयकालः—देवानां च अन्येषां—न संशयः। एषा दिव्येन विधिना सर्वस्य विश्वस्य सृष्टिः; एषा मम स्वाभाविकी जातिः, यां त्वं पृच्छसि, राजन्। तस्मात् नारायणं ध्यानं कृत्वा, परमं पदम् प्राप्तवान् अहम्; अतः त्वं अपि, राजश्रेष्ठ, विष्णौ भक्तिं कुरु। ततः पृथ्वी उवाच—‘सः नारायणः, परमः सनातनात्मा—भगवन्, सत्यं वद, किम् सर्वभावेन तं पूजयेत् वा न?’ श्रीवराह उवाच—मत्स्यः, कूर्मः, वराहः, नरसिंहः, वामनः, रामः, रामः, कृष्णः, बुद्धः, कल्किः—एते दश रूपाणि तस्य। एतानि तस्य रूपाणि, भूतधारिणि, तं द्रष्टुम् इच्छुभिः पदानि इव वर्णितानि। तस्य परमं रूपं देवा न पश्यन्ति; तैः रूपैः बलं लभन्ति। ब्रह्मा, भगवद्रूपेण, तथा रजस्तमसा, विश्वं स्थापयति, सञ्चालयति च। त्वमेव, गिरिधारिणि, भगवतः प्रथमं रूपम्; द्वितीयं आपः, तृतीयं अग्निः। चतुर्थं वायु, पञ्चमं आकाशः; एतानि तस्य रूपाणि, क्षेत्रज्ञः मम बुद्धिः। त्रिरूपाणि च अष्टरूपाणि तस्य। सर्वं जगत् नारायणेन व्याप्यते—एतत् तुभ्यं उक्तम्, देवि—किम् अन्यद् इच्छसि श्रोतुम्? पृथ्वी उवाच—‘एवं नारदेन उक्ते, प्रियव्रतः किम् अकरोत्? कथय, परमेश्वर, तव कृपया।’ श्रीवराह उवाच—प्रियव्रतः, नारदवाक्यैः विस्मितः, तव सप्तधा विभज्य पुत्रेभ्यः प्रदत्तवान्, तपः अकरोत्। नारायणमूर्तिब्रह्मं जपन्, स्वायम्भुवः, सन्तुष्टचित्तः, परमं मोक्षं प्राप्तवान्। शृणु, शुभे, परमेष्ठिनः अन्यां कथां, यदा एकः राजा प्राचीनकाले तस्य पूजायां यत्नं अकरोत्। अश्वशिरा नाम राजा धर्मिष्ठः, अश्वमेधं कृत्वा, दानं बहु दत्तवान्। यज्ञान्ते स्नात्वा, ब्राह्मणैः परिवृतः, राजर्षिः उपविष्टः; तदा योगिश्रेष्ठः कपिलः, तेजस्वी, तथा जैगीषव्यः, योगिराजः, आगच्छत्। ततः राजा शीघ्रं उत्थाय, स्वागतविधिं परमसुखेन अकरोत्। तौ सत्कृत्य उपविष्टौ दृष्ट्वा, राजा, बलवान्, तौ योगविद्यायुक्तौ, स्वेच्छया आगतान्, पप्रच्छ। ‘महर्षयः, पुरुषश्रेष्ठौ, अहम् पृच्छामि—हरिं नारायणं कatham पूजयेत्?’ ऋषी उचतुः—‘राजन्, यं त्वं नारायणं गुरुम् वदसि, आवां नारायणौ, प्रत्यक्षं तव पुरतः आगतौ।’ अश्वशिरा उवाच—‘यूवं तपसा सिद्धौ, पापमुक्तौ ब्राह्मणौ; कथं नारायणौ भवतः? एषा वाणी विचित्रा।’ जनार्दनः, शङ्खचक्रगदाधरः, पीतवस्त्रः, गरुडासनः, महादेवः—कः तस्य तुल्यः पृथिव्यां? राजवचनं श्रुत्वा, द्वौ ब्राह्मणौ, व्रतस्थौ, हसन्तौ, वदतः—‘पश्य विष्णुं, राजन्।’ एवं उक्त्वा, कपिलः विष्णुः अभवत्, जैगीषव्यः तत्क्षणात् गरुडः अभवत्। तदा राजसभा मध्ये, नारायणं गरुडारूढं दृष्ट्वा, विस्मयध्वनिः उत्पन्नः। राजा, करौ संयोज्य, प्रणम्य, वदति—‘शान्तिं कुरुतः, ऋषयः; एषः विष्णुः न तद्रूपः।’ यस्य नाभिपद्मात् ब्रह्मा उत्पन्नः, ब्रह्मात् रुद्रः—सः विष्णुः परः प्रभुः। राजवचनं श्रुत्वा, तौ ऋषी, योगविशेषं महायोगं अकरोत्। कपिलः पद्मनाभः, जैगीषव्यः प्रजापतिः अभवत्; कमले उपविष्टः, सः दीप्तिमान्, तस्य गोद्रे एकः बालकः प्रादुरभवत्। एवं, राजन्, नारायणस्य महिम्नः, तस्य रूपाणां, तस्य भक्तेः, तस्य सृष्टिप्रलययोः, तस्य अवताराणां, तस्य योगमायायाः, तस्य पूजायाः, तस्य परमपदप्राप्तेः, अद्भुतं दिव्यं चरित्रं संप्राप्तम्।