नरपति, ततः मम मनः तपस्यां नियच्छन् अहं सरस्वताख्यं सरः पुष्करनाम्ना गच्छितवान्। तत्र अहं भक्त्या नारायणमन्त्रेण प्राचीनं पुण्यं च पुरुषं विष्णुं सम्यगुपास्तवान्। तं परं ब्रह्मणः स्तोत्रं जपन् अहं भगवन्तं तुष्टिं नीत्वा प्रत्यक्षं द्रष्टवान्। तदा प्रियव्रतः पप्रच्छ—"किं तद् ब्रह्मणः परं स्तोत्रम्? श्रोतुमिच्छामि, देवर्षे, त्वं मनसि समाहितः सन्देशय।" नारदः उवाच—"नित्यं परममृतानाममृतं प्राचीनं परं विष्णुं अनन्तवीर्यं सनातनं पुरुषं परायणं परात्परं च नमामि। हरिं प्रभुं प्राचीनं अनुत्तमं आद्यं च नमामि, सः परः अपि च इह स्थितः, तीव्रतेजसं, गम्भीरबुद्धीनाम् अग्रगण्यं। नारायणं परात्परं शुद्धस्थानं विस्तीर्णं परं प्रभुं प्राचीनं पुरुषं शुद्धहृदया अहं स्तौमि। सः पूर्वं शून्ये जगति सृष्ट्वा आदिपुरुषत्वेन स्थितवान्, प्रजासु प्रसिद्धः सः शुद्धः प्राचीनः नारायणः मे शरणं भवतु। विष्णुं परं अनन्तरूपं प्राचीनं मुनिश्रेष्ठं धैर्यनिष्ठं शान्तिप्रदं भूमिपतिं शुभं महायशसं नित्यं स्तौमि। नारायणं अमृतं परं सहस्रशिरसं अनन्तपदं बहुबाहुं चन्द्रसूर्यनेत्रं क्षराक्षरं क्षीराब्धिशायिनं स्तौमि। त्रिवेद्यं त्रिरूपं नवविधं एकरूपं त्रिशुद्धिस्थितं त्रैग्न्यं त्रितत्त्वगम्यं त्रियुगेश्वरं त्रिनेत्रं अमेय्यं नारायणं नमामि। कृतयुगे श्वेतं त्रेते रक्तदेहं द्वापरे शुद्धं प्राचीनं च, कले हरिं कृष्णतनुं नमामि। यस्य मुखात् ब्राह्मणाः, बाहुभ्यः क्षत्रियाः, ऊरुभ्यः वैश्याः, पद्भ्यः शूद्राः सृष्टाः, तं सर्वरूपिणं प्राचीनं नमामि। परात्परं नारायणं परं पारमेष्ठ्यं ज्ञेय्यं वीर्यपतिं कर्मार्थं कृष्णरूपिणं गदाचक्रपाणिं अमेय्यं नमामि।" एवं स्तुतः स देवश्रेष्ठः तुष्टः मे मेघनिनादवदनं वाक्यं प्रोवाच—"वरं वृणीष्व।" तदा पुनः पुनः तस्यैव स्वरूपे लयं मम अभिलाषितवान्। स तदा मे उक्त्वा, "त्वं ब्राह्मण, अस्य अक्षयप्रकृतौ प्रविश," इति शाश्वतः देवेशः प्रोवाच। "सहस्रब्रह्मवर्षेभ्यः परं तस्मात् उद्भविष्यसि, तव नाम च कार्यं च तदनुसारं भविष्यति।" "पितृभ्यः नित्यं नारं जलं ददासि अतः त्वं नारद इति नाम्ना प्रसिद्धो भविष्यसि।" एवं उक्त्वा देवः तत्क्षणात् अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततः तपसा कालेन देहम् उत्सृज्य, ब्रह्मणः शरीरे लयं गतवान्, राजन्, पुनः ब्रह्मणः दिवसारम्भे दशभिः पुत्रैः सह जातः। यः स ब्रह्मणः दिवसः अव्यक्तसमुत्पन्नस्य, स एव सर्वसत्त्वानां सृष्टिप्रलयकालः—न संशयः। एषा भगवत्याः विधिना सर्वस्य विश्वस्य सृष्टिः, एषा मम स्वाभाविकी उत्पत्तिः या त्वया पृष्टा। अतः अहं नारायणं ध्यायन् परां गतिं प्राप्तवान्, राजन्; अतः त्वमपि, नृपश्रेष्ठ, विष्णौ भक्तिं कुरु। पृथिव्युवाच—"सः नारायणः परः सनातनात्मा—भगवन्, सदा सर्वभावेन तं उपासितव्यम् उत न?" श्रीवराह उवाच—"मत्स्यः, कूर्मः, वराहः, नरसिंहः, वामनः, रामः, रामः, कृष्णः, बुद्धः, कल्किः—एते दश रूपाणि तस्य। एतानि रूपाणि, प्राणिनां वाहिनि, तं द्रष्टुकामानां सोपानवत् प्रकाशन्ते। तस्य परं रूपं देवैः न दृश्यते; ते अपि अस्मद्रूपैः आत्मानं पूरयित्वा बलं लभन्ते। ब्रह्मा भगवद्रूपेण, तथा रजस्तमसोः रूपेण, विश्वं स्थापयति सञ्चालयति च। त्वमेव गिरिधर प्रथमं रूपं, द्वितीयं जलं, तृतीयं वह्निः। चतुर्थं वायुः, पञ्चमं व्योम—एतानि तस्य रूपाणि, क्षेत्रज्ञं च मम मतिः। एवं त्रिरूपाणि एतानि अष्ट रूपाणि तस्य।" "एतदाखिलं जगत् नारायणेन व्याप्यते; इदं तव उक्तं, देवी—अधुना किं श्रोतुमिच्छसि?" पृथिव्युवाच—"एवं नारदेन उक्तः प्रियव्रतः किं चकार? तन्मे कथय भगवन्, अनुग्रहेण।" श्रीवराह उवाच—"सप्तधा त्वां विभाग्य पुत्रेभ्यः दत्त्वा, नारदवाक्यैः विस्मितः प्रियव्रतः तपः अचरत्। सः परं नारायणमयं ब्रह्म जपन्, स्वायम्भुवः प्रसन्नचित्तः परमां मुक्तिम् अवाप्तवान्।" "शृणु, सुन्दरी, अन्यत् चरितं यत् परमेठिनः समभवत्, यदा कश्चित् नृपतिः प्राचीनकाले तस्य पूजायै यत्नं अकरोत्।" "अश्वशिरा नाम राजा धर्मिष्ठः आसीत्, यो अश्वमेधेन महादानानि दत्तवान्।" "यज्ञान्ते स्नात्वा ब्राह्मणैः परिवृतः सः राजर्षिः उपविष्टः आसीत्; तदा योगिश्रेष्ठः कपिलः दीप्तिमान्, जयगीषव्यः च योगिनाम् अग्रणी, आगतः।" "तदा राजन्, शीघ्रं उत्थाय, सः नृपश्रेष्ठः, आदरात् स्वागतकृत्यं प्रीत्या अकरोत्।" "तौ सत्कृत्य उपविष्टौ दृष्ट्वा, सः बलवान् राजा, तौ योगविद्यायाम् निपुणौ, स्वयमेव आगतौ, पप्रच्छ।" "भोः महर्षयः, अहं पृच्छामि, नरश्रेष्ठौ युवाम्—कथं हरिं परं नारायणं पूजयेत्?