एवं भगवता परमेण सम्यगुक्तः स तु गणैः सहितः सुवर्णपात्रैः जलाभिषिक्तः, तदा स राजा विनायकानां प्रमुखः प्रभासमानेन विराजमानः बभूव। तं गणाधिपतित्वेनाभिषिक्तं दृष्ट्वा सर्वे देवाः शुद्धभावाः त्रिशूलधारिणः साक्षात्सन्निधौ तं स्तुतिभिः पूजयामासुः। ते देवाः ऊचुः—"नमस्ते गजाननाय! नमस्ते गणाधिपाय! नमस्ते विनायकाय! नमस्ते विकटाय महाबलाय! नमस्ते विघ्ननाशनाय! नमस्ते नागयज्ञोपवीतिने! नमस्ते रुद्रमुखसम्भूताय लम्बोदराय! त्वं सर्वैः देवैः पूज्यमानः सदा विघ्नानि नाशय।" इति देवैः स्तुतः स महात्मा गणनाथः अभिषिक्तः रुद्रसुतः सोमसुतश्च बभूव। एषः सम्प्रदायः, हे राजन्, चतुर्थ्यां तिथौ जातः, या गणाधिपस्य दिनमिति प्रसिद्धा, तस्मात् सर्वासां तिथीनां सा श्रेष्ठा परमोत्कृष्टा च। यः कश्चिद् भक्त्या तस्यां तिथौ तिलान् भक्षयति गणपतिं च पूजयति, तस्मै प्रभुः शीघ्रं तुष्टिं ददाति—अत्र न संशयः। यः कश्चिद् एतां स्तुतिं पठति वा शृणोति वा, तस्य विघ्नानि न जायन्ते, न च पापं किञ्चिदपि सम्पद्यते, हे नृप। अथ पृथ्वी देवी पप्रच्छ—"देवेश, कथं ते देहस्पर्शेन महानगाः सशरीराः अभवन्? किमेतत् कारणं, भो धराधर?" श्रीवराह उवाच—गणाधिपतेर्जन्मश्रवणेन, प्रजापालकः सौम्यवाक्यैः तं दृढव्रतं मुनिं पप्रच्छ। प्रजापालकः उवाच—"भगवन्, ये सर्पाः गरुडाय नियोजिताः, ते कथं शरीरीभूताः? कथं ते कुटिलाः अभवन्? एतदाख्यातुमर्हसि।" महातपाः प्रोवाच—यदा ब्रह्मा जगत्सृष्टौ प्रवृत्तः, तदा मरीचिः प्रजननकारणं बभूव; तस्य मनसि प्रथमं जातः पुत्रः कश्यपः। तस्य भार्या दक्षकन्या कद्रू नाम्नी शुभस्मिता; तया सह मरीचिः बलिनः पुत्रानजनयत्। अनन्तः, वासुकिः, महाबलः कंबलः, कर्कोटकः, पद्माख्यः अन्यः च सर्पः, महापद्मः, शङ्खः, अजितः कुलिकः—एते कश्यपस्य मुख्याः सर्पाः कीर्तिताः। तेषां जन्मेन जगत्सर्वं तैः पूरितम्; ते कुटिलाः, दुष्कृतिनः, तीक्ष्णदंष्ट्राः विषमुखाः, मनुष्यदर्शनमात्रेण दंशनं कुर्वन्तः क्षणेनैव भस्मीकुर्वन्ति। यथा शब्दः स्पर्शानुगतः, तथा मनुष्येषु प्रतिदिनं भीषणतमं नाशः अभवत्। स्वनाशं दृष्ट्वा सर्वे प्राणी सर्वत्र परमेश्वरं शरणं जग्मुः। तस्मात् सर्वे प्राणी पद्मयोनिं विष्णुं ब्रह्माख्यं प्रपेदिरे। देवाः ऊचुः—"देव, जगदुत्पत्ते! परमे, तीक्ष्णदंष्ट्रैः महाविषधरैः सर्पैः रक्षस्व। देव, प्रतिदिनं यदा सर्पाः मनुष्यं पशुं वा पश्यन्ति, तदा सर्वं भस्मीकुर्वन्ति। त्वया जगत्सृष्टं, किन्तु सर्पैः विनाश्यते; एतद्वै ज्ञात्वा यथोचितं कुरु।" ब्रह्मा उवाच—"अहं नूनं सर्वान् रक्षां करिष्यामि; स्वस्थानानि गच्छत, मा भैष्ट।" इत्युक्त्वा ब्रह्मा अव्यक्तरूपः प्रजाः विससर्ज; ते प्रजाः आत्मभुवं प्रणम्य हृष्टाः स्वस्थानं जग्मुः। प्रजासु गच्छन्तीषु, स ब्रह्मा सर्पानाहूय, वासुक्यादीन् क्रुद्धः शप्तवान्। ब्रह्मोवाच—"यः यूयं मत्तः जाताः सततं मनुष्यविनाशाय प्रवृत्ताः, तेषां मातुः घोरशापेन स्वायम्भुवे मन्वन्तरे महाविनाशः भविष्यति।" एवं ब्रह्मणा उक्ताः, कम्पमानाः श्रेष्ठसर्पाः ब्रह्मणः पादौ शरणं गत्वा ऊचुः—"भगवन्, त्वया अस्माकं स्वभावः कुटिलः कृतः, तीक्ष्णं विषं, क्रूरता, भीषणदृष्टिश्च दत्ताः। एषः त्वया कृतः—अतः अच्युत, तं नियंत्रय।" ब्रह्मा उवाच—"यदि मया कुटिलभावेन यूयं सृष्टाः, तर्हि किं न भयमपि विना, सदा मनुष्यभक्षणे प्रवृत्ताः?" सर्पा ऊचुः—"देवेश, मनुष्याणां च अस्माकं च सीमाः, पृथक् वासस्थानानि, पृथक् धर्मांश्च स्थापय।" तेषां वचः श्रुत्वा, स भगवान् प्रोवाच—"यूयं सर्पाः च मनुष्याश्च, मध्ये सन्धिं स्थापयामि; अतः सर्वे एकचित्ताः मम वचनं शृणुत। पातालं, वितलम्, तृतीयं हर्म्यं—एतानि रमणीयानि वासस्थानानि वः दत्तानि; तत्र यास्यथ। तत्र मम आज्ञया नानाविधान् भोगान् भोक्ष्यध्वम्; सप्तम्याः रात्रेः पर्यन्तं तत्र स्थास्यथ पुनः पुनः। ततः वैवस्वतस्य युगे, यूयं कश्यपसुताः सर्वदेवर्षीणां च सुपर्णस्य च उत्तराधिकारिणः भविष्यथ। तदा सर्वे वः सन्ततयः चित्रभानुना भक्षिता भविष्यन्ति; अत्र वः दोषो नास्ति—न संशयः। ये सर्पाः क्रूराः दुष्टाश्च, तेषां अन्तः भविष्यति, अन्यथा न; काले समुपस्मृते दंशनं कुर्यात, तथैव मनुष्येण पीडितः। ये मनुष्याः मन्त्रैः, औषधैः, गरुडमण्डलैः रक्षिताः, बद्धाः दृष्टाश्च—तैः सह भीत्या व्यवहरन्तु; अन्यथा न चिन्तयन्तु न कुर्वन्तु, अन्यथा विनश्यन्ति। एवं ब्रह्मणा उक्ताः, सर्वे ते सर्पाः पृथिव्याः तले गत्वा, रसातले क्रीडया सुखानि भोक्तुं स्थिताः। शापं च वरं च चतुर्मुखात् लब्ध्वा, ते पाताले स्वस्थाने मुदिताः निवसन्ति। एषः सर्वः प्रसङ्गः तेषां महात्मनाम् पञ्चम्यां तिथौ अभवत्; अतः सा तिथिः पुण्या, शुभा, सर्वपापापहा च।