शृणु, हे राजन्। यः स्त्री दुर्भागिनी, अथवा पुरुषः परमदुर्भाग्यवान्, सः यदि एतत् श्रुणोति, तस्य तृतीय्यां तिथौ लवणस्य वर्जनम् आवश्यकम्। एवं कृत्वा, सः सर्वान् कामान्, शुभलक्ष्मीं, धनसमृद्धिं, नित्यमारोग्यं, सौन्दर्यं, पुष्टिं च इह लोके प्राप्नोति। एकदा, सर्वभूतानां रक्षिता पृष्टवान्—“भगवन्, गणेशस्य, सेनानाथस्य, साकाररूपेण जन्म कथम् अभवत्? मम चित्ते दृढं सन्देहः उत्पन्नः, तं कृपया नाशय।” तदा महातपस्वी मुनिः उवाच—“पूर्वं सर्वे देवगणाः, महर्षयः च, नानाविधानि कर्माणि कृतवन्तः। तेषां सर्वेषां कर्मणां निष्पत्तिः निःसंशयं जाता। धर्ममार्गानुगतानां कर्माणि विघ्नरहितानि सफलानि भवन्ति, अधर्मिणां तु सर्वेषां कार्येषु विघ्नाः अनिवार्याः। तत् समये, देवाः पितृभिः सह, सर्वे अधर्मकृतां कार्येषु विघ्नान् कर्तुम् शक्त्या चिन्तयामासुः। तदनन्तरं, तेषां चित्ते अभवत्—‘वयं रुद्रं महात्मानं गच्छामः।’ ततो देवाः कैलासशिखरवासिनं रुद्रं, गुरुं, विनयेन, प्राञ्जलयः, प्रणम्य, उपगच्छन्। ते ऊचुः—“देवदेव महादेव त्रिनेत्रधारिन्, त्वं तेषां अधार्मिकाणां कार्येषु विघ्नान् कुरु।” एवं देवैः प्रार्थितः भवः परमसन्तोषेन उमां अनिमेषेण नेत्रेण निरीक्ष्य स्थितः। तदा तस्य चित्ते विचारः उत्पन्नः—‘आकाशे रूपाणि कथं दृश्यन्ते?’ पृथिव्यां रूपं दृश्यते, जले अपि, अग्नौ च वायौ च रूपम् अस्ति, किन्तु आकाशे किमर्थं न दृश्यते? इति चिन्तयन् देवः स्मितम् अकरोत्। तदा सः शम्भुः, विद्यारूपिणीं शक्तिस्वरूपिणीं उमां निरीक्ष्य, ब्रह्मणा पूर्वं उक्तं यत्—‘शरीरं देहिनाम् अस्ति’—इति च, चतुर्णां कारणानां—उत्प्रेक्षा, पूर्वोक्तिः, हसितं, चतुर्थं च—भूम्याद्युपादानत्वेन—सम्बन्धः अभवत्। ततः परमेश्वरस्य हासात्, तेजस्वी, दीप्तिमान् बालकः, ज्वलन्मुखः, दिशः प्रकाशयन्, परमेश्वरगुणैः युक्तः, अपरः रुद्र इव, उत्पन्नः। तस्य जन्मसमये, तस्य तेजसा, रूपेण, सौन्दर्येण, महात्मना, सर्वाः देव्यो मोहिताः अभवन्। तं महात्मानं बालं दृष्ट्वा, प्रभायुक्ता उमा अपि अनिमेषेण नेत्रेण पश्यन्ती स्थितवती। तं दृष्ट्वा, देवः स्त्रीणां चपलतां च बालस्य मनोहररूपं च चिन्तयित्वा कोपितः अभवत्, तदा परमेश्वरः तं शापम् अदात्—“त्वं गजाननः भविष्यसि, वक्रतुण्डः, महोदरः, नागयज्ञोपवीतबंधः च।”—इति। त्रिनेत्रधारिणः, त्रिशूलपाणेः, स्वदेहस्य अर्धकोटिसंख्यककेशाः, स्वेदपूरितरोमकूपाः, कोपात् शरीरं कम्पयन्, भूमौ पतिताः। यदा सः देवः त्रिशूलपाणिः पुनः पुनः शरीरं कम्पयामास, तदा तस्य केशाः जलेन सह भूमौ पतिताः, अन्यानि अपि द्रव्याणि भूमौ अपतन्। तस्मात्, नानारूपिणः, गजाननाः, मेघसदृशवर्णाः, कृष्णवर्णाः, विविधायुधधारिणः, बहवः विनायकाः उत्पन्नाः। तदनन्तरं देवाः चित्तविक्षिप्ताः अभवन्। ते चिन्तयामासुः—“किमेतत्? एषः एकः अद्भुतकर्मा, महद् कार्यं कृतवान्। किमिदं देवेषु कामनापूरणम्, अथवा अन्यद् अभवत्?” इति। यदा देवाः एवं चिन्तयन्तः, तदा विनायकैः पृथिवी कम्पिता। ततः चतुर्मुखः ब्रह्मा दिव्यरथे उपविष्टः, आकाशे वाक्यम् उक्तवान्— “धन्याः यूयं देवाः, यः त्रिनेत्रधारिणा, अद्भुतरूपेण, परमेश्वरेण, विघ्नकर्तृशत्रुशमनेन, अनुगृहीताः।”—इति। एवं उक्त्वा, ब्रह्मा त्रिशूलपाणिं उवाच—“यः तव मुखात् उत्पन्नः सः विनायकानां प्रमुखः भविष्यति, अन्ये तस्य अनुचराः स्युः। त्वम् अपि स्वयम् इच्छया चतुर्भिः रूपैः आकाशे देवगणेषु विचरिष्यसि। एषा व्योमविस्तीर्णा बहुधा त्वया स्थापितम्, त्वत्तः अन्यः कोऽपि नास्ति। त्रिशूलधारिन्, त्वं प्रभुर्भव, एतेषां शस्त्राणि वरांश्च ददातु।” इति उक्त्वा, ब्रह्मणि निर्गते, त्रिनेत्रधारी स्वपुत्रं सम्बोध्य प्रोवाच— “त्वं विनायकः, विघ्ननाशकः, गजाननः, गणेशः, भवस्य पुत्रः। एते घोररूपिणः, क्रूरदृष्टयः विनायकाः तव अनुचराः स्युः। ते हविषां शुष्कभागेन पुष्टदेहाः, कार्येषु सिद्धिदायकाः। देवेषु, यज्ञादिषु, कार्येषु, त्वं पूर्वं पूजनीयः; अन्यथा कार्यस्य सिद्धिहानिः स्यात्।” एवं परमेश्वरेण उक्तः गणेशः, देवैः सह, सुवर्णपात्रोदकाभिषेकं प्राप्य, विनायकानां श्रेष्ठतमः अभवत्। तं सेनानायकं अभिषिक्तं दृष्ट्वा, सर्वे देवाः शुद्धचित्ताः, त्रिशूलपाणेः सन्निधौ, तं सन्तुष्टाः स्तोतुम् आरब्धाः— “नमस्ते गजाननाय! नमः गणाध्यक्षाय! नमो विनायकाय! नमस्ते विकटाय!” इति। “नमः विघ्ननाशाय! नमः नागयज्ञोपवीतिने! नमः रुद्रमुखसम्भूत महोदराय!” इति। “सर्वैः देवैः पूजितः त्वं विघ्नान् अपाकरोतु।” इति स्तुत्वा, सः महात्मा गणाध्यक्षः, अभिषिक्तः, रुद्रस्य सोमस्य च पुत्रः अभवत्। एषः घटना, हे राजन्, चतुर्थ्यां तिथौ अभवत्, या गणाध्यक्षस्य दिनम्, तस्मात् सा सर्वासु तिथिषु उत्तमा। यः भक्त्या तस्यां तिथौ तिलान् भक्षयति, गणपतिं च पूजयति, तस्मै प्रभुः शीघ्रं तुष्टः भवति—निःसंशयम्। यः एषां स्तोत्राणां पाठं वा शृणोति, तस्य विघ्नाः न जायन्ते, न पापं, कदापि। अथ पृथिवी पप्रच्छ—“देवेश, त्वदङ्गस्पर्शेन महाविषाः सर्पाः कथं देहवन्तः अभवन्? किमेतस्य कारणम्?” तदा श्रीवराहः उक्तवान्—गणाध्यक्षस्य जन्मश्रवणात्, प्रजापालकः, सौम्यवचः, तं दृढव्रतं मुनिम् इदं प्रोवाच।