एवं चिन्तयन्ती सुन्दरी भवस्य कन्या तपस्यर्थं महत्सु हिमवति पर्वते गच्छति। तत्र सा दीर्घकालं घोरं तपः कृत्वा, स्वशरीराग्निना दग्धा, शरीरं क्षययन्ती, पर्वतस्य कन्या पुनः जाताभवति। सा उमैति कृष्णैति च महाभ्यां नामभ्यां प्रसिद्धा, हिमवतः सद्मनि शुभा रूपवती च विराजते। पुनः त्र्यक्षं देवम् स्मरन्ती, "स एव मम पतिः" इति उद्घोषयन्ती, दृढं तपः पुनः आरभते। तस्याः दीर्घकालं हिमवति महान् पर्वते घोरं तपः कुर्वत्या देवः तस्याः तपसा तुष्टः अभवत्। ततः महेश्वरः वृद्धब्राह्मणरूपं धारयन्, जर्जराङ्गः, पदे पदे विघटमानः, तस्याः आश्रमं आगच्छत्। कष्टेन द्विजश्रेष्ठः तां समीपं गत्वा उवाच—"सुभगे, भूखितोऽहम्; ब्राह्मणाय युक्तं भोजनं देहि।" एवं उक्ता शुभा पर्वतानन्दिनी उमा प्रत्युवाच—"ब्राह्मण, फलादीनि तव दास्यामि; शीघ्रं स्नात्वा यथेष्टं भक्षय।" तदुक्तः ब्राह्मणः तस्याः समीपे महतीं गङ्गां स्नानाय गत्वा जलं प्रविष्टः। रुद्रः ब्राह्मणरूपेण स्नातुम् आरभ्य, मायामकररूपं विक्रान्तं भयङ्करं च धारयन्, स्वशक्त्या तं ब्राह्मणं (यः स्वयमेव) गृहीत्वा जलं प्रविष्टः। आत्मनं शक्तिमकरगृहीतं दृष्ट्वा, अन्यं वृद्धरूपं दर्शयन् तस्यै वाक्यं उवाच। "कन्ये, ब्राह्मणोऽहं नास्मि; शीघ्रं धावित्वा मां रक्षस्व, यावत् न अधिकं पीडितोऽस्मि; उद्धारयितव्यः अस्मि।" एवं उक्ता पार्वती चिन्तयति—"हिमवतः पिता, शङ्करः पति; तपसा शुद्धा, कथं ब्राह्मणं स्पृशेयम्?" "यदि मकरगृहीतं तं जलस्थं न उद्धरयामि, तर्हि ब्राह्मणवधपापं निश्चितं प्राप्स्यामि।" "अन्येषु पापेषु प्रायश्चित्तं अस्ति, ब्राह्मणवधपापस्य नास्ति।" इत्युक्त्वा, सा शीघ्रं ययौ। सा भीता अपि शीघ्रं गत्वा, हस्तेन ब्राह्मणं गृहीत्वा, जलात् उद्धृतवती; तस्मिन्नेव क्षणे प्रजापतिः हरः स्वस्वरूपं दर्शयामास। यं रुद्रं सा पर्वतानन्दिनी पूजितवती, तस्यै तपः कृतवती, स एव तस्याः हस्तं गृहीत्वा स्थितः। तं दृष्ट्वा देवी लज्जिता अभवत्, पूर्वं त्यागं स्मरन्ती, सुन्दरभ्रू, गाढं विगलिता, किंचित् अपि न वदति। गौरीं मौनस्थितां निरीक्ष्य, रुद्रः स्मितमिव कृत्वा, तस्याः हस्तं गृहीत्वा उवाच—"मृदु, कथं मां अत्र त्यजसि?" "मृदु, यदि हस्तग्रहणं व्यर्थं करोषि, तर्हि ब्रह्मकन्यायाः विवाहार्थं वदिष्यामि।" "एषु हास्यं न भवतु," इति देवी परा, लज्जिता अपि स्मितेन वाक्यं उवाच। "देवदेव, त्रिलोकनाथ, सर्वं तव कृते; पूर्वजन्मनि त्वं मम पतिरिति पूजितः।" "इदानीं त्वमेव मम पतिः, अन्यः न; किंतु पिता पर्वतानाथः स्वामी; तं गत्वा अनुमत्याऽनन्तरं विधिवत् हस्तं गृह्णीयाः।" इत्युक्त्वा, सा तेजस्विनी देवी, हिमवतं पितरं समीपं गत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, वाक्यं उवाच। "पूर्वजन्मनि रुद्रः दक्षयज्ञविध्वंसकः मम पतिः आसीत्; इदानीं तपसा तं हृदयगतं ध्यायामि।" "स जगन्नाथः ब्राह्मणरूपेण मम आश्रमं आगच्छत्, अन्नं याचितवान्; स्नानं वदित्वा, जाह्नवीं गतः।" "तत्र वृद्धब्राह्मणरूपं धारयन्, शङ्करः शीघ्रं मकरगृहीतः अभवत्; ब्राह्मणविरुद्धं वाक्यं वदित्वा, मां संबोधितवान्।" "ब्राह्मणवधपापभीत्या, पितः, तस्य हस्तं गृहीत्वा, तस्मात् शङ्करः स्वस्वरूपं प्रकटितवान्।" "ततः देवः मम हस्तग्रहणाय आगतः, 'देवि, तपसा युक्ते, किंचिदपि न विगलितव्या,' इति उवाच।" "महात्मना शङ्करेण एवं उक्ता, अनुमत्यर्थं त्वां पितरं उपगता; यत् उचितं, तत् शीघ्रं क्रियताम्।" एवं वाक्यं श्रुत्वा, हिमवान् पर्वतराजः हर्षपूर्णः, तस्याः तेजस्विन्याः कन्यायाः मुखं निरीक्ष्य, वाक्यं उवाच। "कन्ये, अहं भाग्यवान्, यत् रुद्रः हरः स्वयम् मम जामाता भविष्यति; त्वया देवी, वंशः भविष्यति; त्वया देवात् अपि उत्तमं स्थानं प्राप्तम्।" "क्षणं प्रतीक्ष्य, पुनः आगच्छामि।" इत्युक्त्वा, पर्वतराजः ब्रह्माणं पर्वतानाथं समीपं गतः। तत्र, सर्वदेवानां महात्मानं पितामहं दृष्ट्वा, नमस्कृत्य ब्रह्माणं वाक्यं उवाच। "देवाः, एषा कन्या मम; रुद्राय दास्यामि। अनुमत्यर्थं, देवाः, इदं करिष्यामि; अनुमतिं देयम्।" तदा ब्रह्मा प्रसन्नचित्तः, "गच्छ, रुद्राय देहि," इति जगतां पितामहः देवेषु उवाच। एवं उक्त्वा, पर्वतराजः शीघ्रं स्वगृहं प्रत्यागत्य, देवाः, ऋषयः, सिद्धगणाः च शीघ्रं आह्वयत्। तुम्बुरुं, नारदं, हाहां, हूहूं, किंनराः, असुराः, राक्षसाः च आह्वयन् आगच्छत्। पर्वताः, नद्यः, शिलाः, वृक्षाः, ओषधयः, संगमशिलाः अपि साक्षात् रूपेण आगच्छन्, हिमवत्कन्याया शङ्करेण विवाहं द्रष्टुं। तत्र वेदी भूमिः, सप्तसागराः घटाः, सूर्यः दीपः, चन्द्रः उपस्थितः, नद्यः स्नानार्थं जलं आनिन्युः।