ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਰਮੇष੍ਠਿਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਲਘੁਵਦ੍ਭੀਤਿਤਃ ਪੁਰਾ । ਨਮਸ੍ਕਂ ਕੁਰੁਤੇ ਮੋਘਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪਦ੍ਮਜਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨੧.

'ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਖੁਦ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਅਰਥ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਰੁਤ੍ਮਨ੍ਤਮਾਰੁਰੋਹ ਹਰਿਸ੍ਤਦਾ । ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਃ ਪੀਤਵਾਸਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਹਰਿਹਰਂ ਯੁਦ੍ਧਮਭਵਲ੍ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਹਰਿਮੋਜਸਾ । ਹਰਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰੁਦ੍ਰਂ ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਕੋਪਵਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਐਸਾ ਜੰਗ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪਾਸੁਪਤ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ।

ਨਾਰਾਯਣਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਮੁਭੇऽਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਰੋषਿਤੇ । ਯੁਯੁਧਾਤੇ ਭृਸ਼ਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਪਰਸ੍ਪਰਜਿਘਾਂਸਯਾ । ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧਮਭੂਤ੍ ਤਦਾ ।। ੨੧.

ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਪਾਸੁਪਤ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਟਕਰਾਏ; ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਜੰਗ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲੀ।

ਤਤ੍ਰੈਕਂ ਮੁਕੁਟੋਦ੍ਬਦ੍ਧਂ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਯਂ ਜਟਜਾਲਕਮ੍ । ਏਕਂ ਪ੍ਰਧ੍ਮਾਪਯਚ੍ਛਙ੍ਖਮਨ੍ਯਡੁਮਰੁਕਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।। ੨੧.

ਉਥੇ, ਇਕ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਕੁਟ ਤੇ ਜਟਾਂ ਬੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਇਕ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ, ਦੂਜੇ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਡੁਮਰੂ ਵਜਾਇਆ।

ਏਕਂ ਖਙ੍ਗਕਰਂ ਤਤ੍ਰ ਤਥਾऽਨ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡਧਾਰਿਣਮ੍ । ਏਕਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭਦੀਪ੍ਤਾਙ੍ਗਮਨ੍ਯਂ ਭੂਤਿਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਇਕ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਡੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ; ਇਕ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਏਕਂ ਗਦਾਂ ਭ੍ਰਾਮਯਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਦਣ੍ਡਮੇਵ ਚ । ਏਕਂ ਸ਼ੋਭਤਿ ਕਣ੍ਠਸ੍ਥੈਰ੍ਮਣਿਭਿਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਿਭਿਃ ਪਰਮ੍ । ਏਕਂ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਂ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸਰ੍ਪਮੇਖਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਇਕ ਗਦਾ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਡੰਡਾ; ਇਕ ਦੀ ਗਰਦਨ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ; ਇਕ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਸੱਪ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਏਵਂ ਤੌ ਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਿਨਾਵਸ੍ਤ੍ਰੌ ਰੌਦ੍ਰਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕੌ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਤਿਸ਼ਯੋਪੇਤੌ ਤਦਾਲੋਕ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ, ਵੱਡੀ ਰੁਖਾਈ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਉਵਾਚ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਮਸ੍ਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤੌ । ਏਵਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚੋਕ੍ਤੌ ਸ਼ਾਨ੍ਤਭਾਵਂ ਪ੍ਰਜਗ੍ਮਤੁਃ ।। ੨੧.

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਤਰ ਹਟਾਓ, ਓ ਸਚੇ ਮਨ ਵਾਲੋ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ।

ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੁਹਰੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ । ਉਭੌ ਹਰਿਹਰੌ ਦੇਵੌ ਲੋਕੇ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਗਮਿष੍ਯਥਃ ।। ੨੧.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੋਗੇ।'

ਅਯਂ ਚ ਯਜ੍ਞੋ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ । ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਖ੍ਯਾਤਿਮਾਁਲ੍ਲੋਕਃ ਸਂਤਤ੍ਯਾऽਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੧.

'ਇਹ ਯਜਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਸੰਸਾਰ ਦੱਖ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰਿਹਰੌ ਤਦਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਾਨੁਵਾਚੇਦਂ ਰੁਦ੍ਰਭਾਗੋऽਸ੍ਯ ਦੀਯਤਾਮ੍ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।'

ਰੁਦ੍ਰਭਾਗੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਭਾਗ ਇਤੀਯਂ ਵੈਦਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ । ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚ ਦੇਵਾਃ ਕੁਰੁਤ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿ ਨਃ ।। ੨੧.

'ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ — ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ। ਦੇਵੋ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੋ।'

ਭਗਨੇਤ੍ਰਹਰਂ ਦੇਵਂ ਪੂष੍ਣੋ ਦਨ੍ਤਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਕੁਰੁਤਮਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗੀਤੈਰੇਤੈਸ੍ਤੁ ਨਾਮਭਿਃ । ਯੇਨਾਯਂ ਵਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਵਰਦਤ੍ਵਂ ਭਜੇਤ ਹ ।। ੨੧.

'ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਤੇ ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਜਲਦੀ ਸਤਿ ਕਰੋ, ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਕ੍ਰੁਃ ਪਰਮਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੇ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਤਿ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਵਯੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਨਮੋ ਵਿषਮਨੇਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਾਯ ਚ । ਨਮਃ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ਼ੂਲਪਾਣਯੇ ।। ੨੧.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਕਠੋਰ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ੂਲ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'

ਨਮਃ ਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗਹਸ੍ਤਾਯ ਨਮੋ ਦਣ੍ਡਭृਤੇ ਕਰੇ । ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਹੁਤਭੁਗ੍ਜ੍ਵਾਲਾਕੋਟਿਭਾਨੁਸਮਪ੍ਰਭਃ ।। ੨੧.

'ਖਟਵਾਂਗ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡੰਡਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਲੱਖਾਂ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।'

ਅਦਰ੍ਸ਼ਨੇऽਨਯਦ੍ ਦੇਵ ਮੂਢਵਿਜ੍ਞਾਨਤੋऽਧੁਨਾ । ਕृਤਮਸ੍ਮਾਭਿਰੇਵੇਸ਼ ਤਦਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੨੧.

'ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸਲ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਣ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਗਲਤ ਕਰ ਬੈਠੇ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਭੁੱਲ ਮਾਫ ਕਰ।'

ਨਮਸ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਰ੍ਤ੍ਤਿਹਰਾਯ ਸ਼ਂਭੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਪਾਣੇ ਵਿਕृਤਾਸ੍ਯਰੂਪ । ਸਮਸ੍ਤਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵ ਪ੍ਰਸੀਦ ਰੁਦ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤ ਸਰ੍ਵਭਾਵ ।। ੨੧.

'ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੁਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਅਕਤ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਚਲ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਮਿਹਰ ਕਰ।'

ਪੂष੍ਣੋऽਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ਤਕ ਭੀਮਰੂਪ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਭੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਲੁਲਨ੍ਤਕਣ੍ਠ । ਵਿਸ਼ਾਲਦੇਹਾਚ੍ਯੁਤ ਨੀਲਕਣ੍ਠ ਪ੍ਰਸੀਦ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ।। ੨੧.

ਹੇ ਭੀਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਦੰਦ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਲੰਬ ਨਾਂ ਦੇ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਹੇ ਨੀਲੇ ਗਲ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ।

ਭਗਾਕ੍ਸ਼ਿਸਂਸ੍ਫੋਟਨਦਕ੍ਸ਼ਕਰ੍ਮਾ ਗृਹਾਣ ਭਾਗਂ ਮਖਤਃ ਪ੍ਰਧਾਨਮ੍ । ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰ ਨੀਲਕਣ੍ਠ ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਨਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨ ।। ੨੧.

ਹੇ ਭਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਯਜਨ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੀਲੇ ਗਲ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਬਚਾ।

ਸਿਤਾਙ੍ਗਰਾਗਾਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਕਪਾਲਧਾਰਿਂਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਘ੍ਨ ਦੇਵ । ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਨਃ ਸਰ੍ਵਭਯੇषੁ ਚੈਵ ਉਮਾਪਤੇ ਪੁष੍ਕਰਨਾਲਜਨ੍ਮ ।। ੨੧.

ਹੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਪਾਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਉਮਾ ਪਤੀ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾ।

ਪਸ਼੍ਯਾਮ ਤੇ ਦੇਹਗਤਾਨ੍ ਸੁਰੇਸ਼ ਸਰ੍ਗਾਦਯੋ ਵੇਦਵਰਾਨਨਨ੍ਤ । ਸਾਙ੍ਗਾਨ੍ ਸਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ ਸਪਦਕ੍ਰਮਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਨਿਲੀਨਾਂਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਦੇਵਦੇਵ ।। ੨੧.

ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵੇਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਲੋਕ—all ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ।

ਭਵ ਸ਼ਰ੍ਵ ਮਹਾਦੇਵ ਪਿਨਾਕਿਨ੍ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਹਰ । ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਤ੍ਰਾਹਿ ਨਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੨੧.

ਹੇ ਭਵ, ਹੇ ਸ਼ਰਵ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਹੇ ਹਰਾ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ।

ਇਤ੍ਥਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ਦੇਵਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਤੁਤੋष ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਭਗਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਂ ਭਵਤੁ ਪੂष੍ਣੋ ਦਨ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਮਖਃ । ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਦ੍ਰਤਾਂ ਯਾਤੁ ਯਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਦਿਤੇਃ ਸੁਤਾਃ । ਪਸ਼ੁਭਾਵਂ ਤਥਾ ਚਾਪਿ ਅਪਨੇष੍ਯਾਮਿ ਵੋ ਸੁਰਾਃ ।। ੨੧.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਮੁੜ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਯਜਨ ਮੁੜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣਾ ਦਰਜਾ ਮੁੜ ਲੈਣ, ਤੇ ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਪਸ਼ੁ ਭਾਵ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂ।

ਮਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਯੋ ਜਾਤਃ ਪਸ਼ੁਭਾਵੋ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ । ਸ ਮਯਾऽਪਹृਤਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪਤਿਤ੍ਵਂ ਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੧.

ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਸ਼ੁ ਭਾਵ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।

ਅਹਂ ਚ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਪਤਿਰਾਦ੍ਯਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਅਹਂ ਵੈ ਪਤਿਭਾਵੇਨ ਪਸ਼ੁਮਧ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੨੧.

ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ।

ਅਤਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਨਾਮ ਮਮ ਲੋਕੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯੇ ਮਾਂ ਯਜਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤੀ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੀ ਦਿੱਖਿਆ ਮਿਲੇਗੀ।