ਕਥਮੁਤ੍ਤਰ ਗੋਕਰ੍ਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚ ਕਥਂ ਵਿਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗੋਕਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਿਞ੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਦੇਵੈਃ ਕਥਮਾਸਾਦਿਤਂ ਪੁਨਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਥਾਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ?
ਯਥਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਧਿਃ ਸਮ੍ਯਗਨੁष੍ਠਿਤਃ 213.
ਉਥੇ ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪੁਰਾਣਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੈ।"
ਅਸ੍ਤਿ ਭੂਧਰਰਾਜਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ੁਚੌ
ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ,
ਵਜ੍ਰਸ੍ਫਟਿਕਪਾषਾਣਃ ਪ੍ਰਵਾਲਾਂਕੁਰਸ਼ਰ੍ਕ੍ਕਰਃ
ਉਥੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ, ਮੋਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰੀਕ ਕੰਕੜਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮੋਪੇਤੈਰ੍ਲਤਾਮਞ੍ਜੀਰਧਾਰਿਭਿਃ
ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦਰ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਂ ਰੇਜੁਰ੍ਨਾਨਾਧਾਤੁਪਰਿਸ੍ਰਵੈਃ
ਉਥੇ ਘਾਟੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਗਣ ਕਰਕੇ ਖਾਸ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤੇऽਤ੍ਰ ਕੇਤਕਿਖਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਕੁਂਦਖਂਡਾਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਕੇਤਕੀ ਅਤੇ ਕੁੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਭਿਨ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਵਿਮਲੈਰ੍ਧੌਤੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਮ੍ਬੁਭਿਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੋਟੇ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ,
ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਨਿਭੈ ਰਮ੍ਯੈਃ ਕੁਬੇਰਭਵਨਦ੍ਯੁਤੌ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ,
ਕ੍ਰੀਡਦ੍ਭਿਰ੍ਦੇਵਮਿਥੁਨੇਰ੍ਨृਤ੍ਯਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ 213.
ਉਥੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਖੇਡਦੇ ਸਨ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਸਨ।
ਕਲ੍ਹਾਰਕੁਸੁਮੋਪੇਤੇ ਹਂਸਸਾਰਸਸੇਵਿਤੇ
ਉਹ ਥਾਂ ਕਲਹਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ,
ਗਜਯੂਥਾਨੁਕੀਰ੍ਣਾਭਿਰ੍ਜੁष੍ਟਾਭਿਰ੍ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਹਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਿਨ੍ਨਰੋਦ੍ਗੀਤਕੁਹਰੇ ਪਰਪੁष੍ਟਨਿਨਾਦਿਤੇ
ਉਥੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿਨਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਧਾਰਾਪਾਤੈਸ਼੍ਚ ਤੋਯਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗੈਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕਵਨੋਦ੍ਯਾਨੇ ਪੁष੍ਪਾਕਰਸੁਸ਼ੋਭਿਤੇ
ਉਹ ਜੰਗਲ-ਬਾਗ਼ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗਿਰਿਵਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸੇਵਿਤਵ੍ਯੇ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ
ਉਸ ਸੋਹਣੇ, ਰਮਣੀਕ ਤੇ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ,
ਵਰਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਨਾਮ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਥਾਣੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਸ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਗਿਰੀਨ੍ਦ੍ਰਸੁਤਯਾ ਸਹ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਿਮਾਨਯਾਯਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਂ ਦੇਵਮਜਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਸਾਰੇ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ 'ਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਦੇਵਨਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤੁਂ ਪ੍ਰਪਤਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ 213.
ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਥੱਲੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।
ਆਰਿਰਾਧਯਿषੁਃ ਸ਼ਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਸਰਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਸ੍ਤੋਯਾऽਨਿਲਹੁਤਾਸ਼ਨੈਃ
ਉਹ ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜਪਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਕਾਲੇਕਾਲੇ ਮੁਨਿਃ ਸਦਾ
ਮੁਨੀ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਪ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਸੁਵ੍ਰਤਃ
ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਾਮੋऽਭੂਤ੍ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਬਲਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਰੂਪਂ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਤੇ ਮੁਨੇ
ਮੈਂ ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੇਖ, ਪੁੱਤ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ।