ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਪਃ ਪਰਮਮਾਸ੍ਥਿਤਃ 212.

ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।

ਸ਼ृਣੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍

ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿਹਾਸੇ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਪ੍ਰਬੋਧਨੀਯਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ 'ਉਪਦੇਸ਼' ਨਾਂ ਦਾ ਦੋ ਸੌ ਬਾਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

; ਅਥ ਗੋਕਰ੍ਣੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਪੁਰਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵਿਨਿਹਤੇ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਤਾਰਕਾਮਯੇ

ਹੁਣ ਗੋਕਰਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ,

ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੇ ਲਬ੍ਧਪਦੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸ਼ਤ੍ਰੌ ਗਤਾਸ੍ਪਦੇ

ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਲਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਰਿਹਾ,

ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਚੈਵਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮੇਰੋਃ ਸਰ੍ਵਹਿਰਣ੍ਯਯੇ

ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਰੂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ,

ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਮੇਕਾਗ੍ਰਂ ਸ੍ਥਿਰਚਿਤ੍ਤਂ ਕृਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਮਨ ਇੱਕਾਗਰ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ।

ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਚਰਣਾਵੁਪਗृਹ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ

ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਚਰਨ ਫੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਵਤ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਵਰ

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।

ਕਥਮੁਤ੍ਤਰ ਗੋਕਰ੍ਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚ ਕਥਂ ਵਿਭੋ

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗੋਕਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?

ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਿਞ੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?

ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਦੇਵੈਃ ਕਥਮਾਸਾਦਿਤਂ ਪੁਨਃ

ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਥਾਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ?

ਯਥਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਧਿਃ ਸਮ੍ਯਗਨੁष੍ਠਿਤਃ 213.

ਉਥੇ ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨ,

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪੁਰਾਣਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੈ।"

ਅਸ੍ਤਿ ਭੂਧਰਰਾਜਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ੁਚੌ

ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ,

ਵਜ੍ਰਸ੍ਫਟਿਕਪਾषਾਣਃ ਪ੍ਰਵਾਲਾਂਕੁਰਸ਼ਰ੍ਕ੍ਕਰਃ

ਉਥੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ, ਮੋਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰੀਕ ਕੰਕੜਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ।

ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮੋਪੇਤੈਰ੍ਲਤਾਮਞ੍ਜੀਰਧਾਰਿਭਿਃ

ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਦਰ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਂ ਰੇਜੁਰ੍ਨਾਨਾਧਾਤੁਪਰਿਸ੍ਰਵੈਃ

ਉਥੇ ਘਾਟੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਗਣ ਕਰਕੇ ਖਾਸ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਤੇऽਤ੍ਰ ਕੇਤਕਿਖਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਕੁਂਦਖਂਡਾਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ

ਉਥੇ ਕੇਤਕੀ ਅਤੇ ਕੁੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਭਿਨ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਵਿਮਲੈਰ੍ਧੌਤੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਮ੍ਬੁਭਿਃ

ਉਹ ਥਾਂ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੋਟੇ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ,

ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਨਿਭੈ ਰਮ੍ਯੈਃ ਕੁਬੇਰਭਵਨਦ੍ਯੁਤੌ

ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ,

ਕ੍ਰੀਡਦ੍ਭਿਰ੍ਦੇਵਮਿਥੁਨੇਰ੍ਨृਤ੍ਯਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ 213.

ਉਥੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਖੇਡਦੇ ਸਨ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਸਨ।

ਕਲ੍ਹਾਰਕੁਸੁਮੋਪੇਤੇ ਹਂਸਸਾਰਸਸੇਵਿਤੇ

ਉਹ ਥਾਂ ਕਲਹਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ,

ਗਜਯੂਥਾਨੁਕੀਰ੍ਣਾਭਿਰ੍ਜੁष੍ਟਾਭਿਰ੍ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ

ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਹਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਕਿਨ੍ਨਰੋਦ੍ਗੀਤਕੁਹਰੇ ਪਰਪੁष੍ਟਨਿਨਾਦਿਤੇ

ਉਥੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿਨਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਧਾਰਾਪਾਤੈਸ਼੍ਚ ਤੋਯਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗੈਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ

ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕਵਨੋਦ੍ਯਾਨੇ ਪੁष੍ਪਾਕਰਸੁਸ਼ੋਭਿਤੇ

ਉਹ ਜੰਗਲ-ਬਾਗ਼ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗਿਰਿਵਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸੇਵਿਤਵ੍ਯੇ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ

ਉਸ ਸੋਹਣੇ, ਰਮਣੀਕ ਤੇ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ,