ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੁਦ੍ਰਃ ਕੋਪੋਦ੍ਭਵੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਗ੍ਨੋ ਮਹਾਜਲੇ । ਸ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਕਸਂਕਾਸ਼ੋ ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਜਲਾਤ੍ ਤਤਃ ।। ੨੧.

ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਂਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਮਯੋ ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯੋऽਮਲਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਸ੍ਤਪਸਾ ਬਭੌ ।। ੨੧.

ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਜਾਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਪृਥਿਵੀਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਰਜਾਤਿਨਾਮ੍ ।। ੨੧.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ — ਦਿਵਿਆ ਜੀਵ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ।

ਰੌਦ੍ਰਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਸ੍ਤਦਾ ਸਦ੍ਯੋऽਪਿ ਜਾਯਤੇ । ਇਦਾਨੀਂ ਰੁਦ੍ਰਸਰ੍ਗਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ ।। ੨੧.

ਰੌਦ੍ਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ।

ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਪਸ਼੍ਚੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਜ੍ਜਲੇ । ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧੋ ਯਦਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਚੋਰ੍ਵੋਂ ਸਕਾਨਨਾਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਸ੍ਯਵਤੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਮਨੁष੍ਯਪਸ਼ੁਸਂਕੁਲਾਮ੍ ।। ੨੧.

ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮਹਾਂਜਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ।

ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਚ ਤਦਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨृਤ੍ਵਿਜਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਸਦ੍ਮਨਿ । ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਯਜ੍ਞਿਨਾਂ ਚੋਚ੍ਚੈਰ੍ਯੋਗਸ੍ਥੈਰਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਯੋਗ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਚੁਕੋਪ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਦੇਵੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ।। ੨੧.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾ ਤੇਜੀ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

ਅਹਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਕਵਿਨਾ ਸृष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਵਿਭੁਃ । ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਸ੍ਵੇਤਿ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਤਥੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵੀ ਵੱਲੋਂ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਵਲੋਂ, 'ਪ੍ਰਜਾ ਬਣਾਓ' ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ — ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਦਾਨੀਂ ਕੇਨ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਸृष੍ਟ੍ਯਾਦਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭृਸ਼ਂ ਕੋਪਾਨ੍ਨਨਾਦ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੧.

ਹੁਣ, ਇਹ ਕੰਮ — ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਵਰਣਨ — ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਗਰਜਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਨਾਨਦਤੋ ਜ੍ਵਾਲਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਯਯੁਸ੍ਤਦਾ । ਤਤ੍ਰ ਭੂਤਾਨਿ ਵੇਤਾਲਾ ਉਚ੍ਛ੍ਰੁष੍ਮਾਃ ਪ੍ਰੇਤਪੂਤਨਾਃ ।। ੨੧.

ਉਸ ਦੀ ਗਰਜਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭੂਤ, ਵੇਤਾਲ, ਉਚਸ਼੍ਰਮ, ਪ੍ਰੇਤ ਤੇ ਪੂਤਨਾ ਆਦਿ ਜਨਮ ਲਏ।

ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਾ ਯਾਤੁਧਾਨਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਾਨਨਾਃ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਕੋਟਿਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਾਨਾਪ੍ਰਹਰਣਾਵृਤਾਃ ।। ੨੧.

ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ ਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ, ਸਾਰੇ ਜਲਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਭਰੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ।

ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੂਤਸਂਘਾਤਾ ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਪਾਣਯਃ । ਸਸਰ੍ਜ ਵੇਦਵਿਦ੍ਯਾਙ੍ਗਂ ਰਥਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਮ੍ ।। ੨੧.

ਉਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਰਥ ਬਣਾਇਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨृਗਾਦਯਸ੍ਤ੍ਵਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵੇਣੁਕਮ੍ । ਤ੍ਰਿਪੂਜਕਂ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਧਰ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਂ ਮਾਰੁਤਧ੍ਵਨਿਮ੍ ।। ੨੧.

ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰਿਗ ਆਦਿ ਵੇਦ, ਘੋੜੇ, ਤਿੰਨ ਤੱਤ, ਤਿੰਨ ਲਟ, ਤਿੰਨ ਪੂਜਾ, ਤਿੰਨ ਸਵਨ, ਧਰਮਕ ਅੱਡਾ, ਤੇ ਮਰੁਤ ਦੀ ਧੁਨ ਸੀ।

ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਪਤਾਕੇ ਦ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੇ ਤੁ ਦਣ੍ਡਕੇ । ਸ਼ਕਟਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸਾਰਥਿਃ ।। ੨੧.

ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਝੰਡੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋ ਲਾਠੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਰਥ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰਥੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਾਲ ਹਨ।

ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਚ ਧਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਓਙ੍ਕਾਰੋ ਗੁਣ ਏਵ ਚ । ਸ੍ਵਰਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਰਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੨੧.

ਗਾਯਤਰੀ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁ ਹੈ, ਓਂਕਾਰ ਧਨੁ ਦੀ ਤੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਸਾਮਗ੍ਰੀਂ ਦੇਵਦੇਵਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਜਗਾਮ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਾਯ ਕੋਪਾਦ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

ਗਚ੍ਛਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਅਮ੍ਬਰਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਨਯਤ੍ । ऋਤ੍ਵਿਜਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਨਿਚਯੋ ਨष੍ਟੋ ਰੁਦ੍ਰਾਗਮੇ ਤਦਾ ।। ੨੧.

ਜਦ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਅੰਬਰ ਵਿਚ ਅੰਗੀਰਸਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਗੇ ਵਧਿਆ, ਤਾਂ ਰੁਦਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਗੁਆਚ ਗਿਆ।

ਵਿਪਰੀਤਮਿਦਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ऋਤ੍ਵਿਜਃ । ਊਚੁਃ ਸਂਨਹ੍ਯਤਾਂ ਦੇਵਾ ਮਹਦ੍ ਵੋ ਭਯਮਾਗਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਇਹ ਉਲਟਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਵਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚੱਕ ਲਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।'

ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਯਾਤਿ ਬਲਵਾਨਸੁਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਮਿਤਃ । ਯਜ੍ਞਭਾਗਾਰ੍ਥਮੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਰਤੌ ਪਰਮਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੨੧.

'ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਯਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਜੋ ਇਸ ਕਰਤਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਊਚੁਰ੍ਮਾਤਾਮਹਂ ਤਦਾ । ਦਕ੍ਸ਼ ਤਾਤ ਕਿਮਤ੍ਰਾਸ੍ਮਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਦਕਸ਼ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।'

ਦਕ੍ਸ਼ ਉਵਾਚ । ਗृਹ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਦ੍ਰੁਤਮਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਂਗ੍ਰਾਮੋऽਤ੍ਰ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਧਾਰਿਭਿਃ । ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਨੁਚਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹਥਿਆਰ ਤੁਰੰਤ ਚੱਕ ਲਓ, ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਲੜੀ ਜਾਵੇ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀ।

ਤਤ੍ਰ ਵੇਤਾਲਭੂਤਾਨਿ ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਾ ਗ੍ਰਹਪੂਤਨਾਃ । ਯੁਯੁਧੁਰ੍ਲੋਕਪਾਲੈਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਧਰਾਣਿ ਚ ।। ੨੧.

ਉਥੇ ਵੇਤਾਲ, ਭੂਤ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ, ਗ੍ਰਹ ਤੇ ਪੂਤਨਾਵਾਂ, ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜੇ।

ਦੇਵਾ ਰੌਦ੍ਰਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਨਿਰਸਨ੍ਤੋ ਯਮਾਲਯਮ੍ । ਚਿਕ੍ਸ਼ਿਪੁਃ ਸਾਯਕਾਨ੍ ਘੋਰਾਨਸੀਂਸ਼੍ਚ ਸਪਰਸ਼੍ਵਧਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਦੇਵਤੇ, ਰੌਦਰ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਭਜਾ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਸੁੱਟਦੇ ਸਨ।

ਭੂਤਾਨ੍ਯਪਿ ਮृਧੇ ਧੋਰਾਣ੍ਯੁਲ੍ਮੁਕੈਰਸ੍ਥਿਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ । ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਮृਧੇ ਰੋषਾਦ੍ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਬਲਾਤ੍ ।। ੨੧.

ਭੂਤ ਵੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰੇ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਭੀਮਰੂਪਿਣਿ । ਰੁਦ੍ਰੋ ਭਗਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰੇ ਤੁ ਬਿਭੇਦੈਕੇषੁਣਾ ਮृਧੇ ।। ੨੧.

ਫਿਰ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਵਿਚ, ਰੁਦਰ ਨੇ ਭਗਾ ਦੇ ਅੱਖ ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ।

ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਰਪਾਤੇਨ ਨष੍ਟਨੇਤ੍ਰਂ ਭਗਂ ਤਦਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪੂषਾ ਰੁਦ੍ਰਮਯੋਧਯਤ੍ ।। ੨੧.

ਜਦ ਰੁਦਰ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਭਗਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਪੂਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਨਾਲ ਲੜ ਪਿਆ।

ਸृਜਨ੍ਤਮਿषੁਜਾਲਾਨਿ ਪੂषਣਂ ਤੁ ਮਹਾਮृਧੇ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰੋऽਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਚਕਰ੍षਂ ਪਰਵੀਰਹਾ ।। ੨੧.

ਜਦ ਰੁਦਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪੂਸ਼ਾ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਂਸ੍ਤਦਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂष੍ਣੋ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਪਾਤਿਤਾਨ੍ । ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ਵਸਵੋ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵੇਕਾਦਸ਼ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਜਦ ਪੂਸ਼ਾ ਦੇ ਦੰਦ ਰੁਦਰ ਨੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਵਸੁ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦਰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਾਨ੍ ਭਗ੍ਨਾਨ੍ ਸਹਸਾ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਵਰਜੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਸ੍ਵਬਲਂ ਤਦਾ ।। ੨੧.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਹਾਰ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।