ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂ ਯਮਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਛਾਯਾ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ । ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸ੍ਯਚਿਰਾਦਿਵ ।। ੨੦.

ਯਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਛਾਇਆ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਂ।'

ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾऽਥ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤਦਾ ਪੁਤ੍ਰਹਿਤੈषਯਾ । ਉਵਾਚ ਮਧ੍ਯਵਰ੍ਤੀ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿਤਾ ਧਰ੍ਮਪਾਪਯੋਃ । ਲੋਕਪਾਲਸ਼੍ਚ ਭਵਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰ ਦਿਵਿ ਸ਼ੋਭਸੇ ।। ੨੦.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਮਕੇਂਗਾ।'

ਸ਼ਨਿਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ਼੍ਛਾਯਾਕੋਪਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਃ । ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਰ੍ਭਵਿਤਾ ਮਾਤृਦੋषੇਣ ਪੁਤ੍ਰਕ ।। ੨੦.

ਮਾਰਤੰਡ, ਛਾਇਆ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: 'ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋਗਂ ਭਾਨੁਰ੍ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਤਾਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਸੌ ਸਾਸ਼੍ਵੀ ਉਤ੍ਤਰੇषੁ ਕੁਰੁष੍ਵਥ ।। ੨੦.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਾਨੁ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਜੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ।

ਤਤੋऽਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕੁਰੂਨ੍ । ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਯੁਯੋਜਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੦.

ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪ ਘੋੜਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤੀਵ੍ਰਤੇਜਸਃ । ਬੀਜਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯਾਮਾਸ ਤਜ੍ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਧਾऽਪਤਤ੍ ।। ੨੦.

ਉਸ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ; ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਬੀਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤ੍ਵਪਾਨਸ਼੍ਚ ਯੋਨੌ ਚਾਤ੍ਮਜਿਤੌ ਪੁਰਾ । ਵਰਦਾਨੇਨ ਚ ਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤੌ ਬਭੂਵਤੁਃ ।। ੨੦.

ਉਥੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਏ।

ਤੌ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣ੍ਯਾਂ ਜਾਤੌ ਯੇਨ ਨਰੋਤ੍ਤਮੌ । ਤਤਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਦੇਵੌ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਰਵਿਨਨ੍ਦਨੌ ।। ੨੦.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਬਣੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਰਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭਾਨੁਸ੍ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾਪਰਾ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਚ੍ਛਰੀਰਸ੍ਥਾਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤੌ ।। ੨੦.

ਸੂਰਜ ਆਪ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਤਵਸ਼ਟਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਨਾ ਵੀ; ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

ਤਤਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਦੇਵੌ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਮੁਪਤਸ੍ਥਤੁਃ । ਊਚਤੁਃ ਸ੍ਵਰੁਚਿਂ ਤਾਵਤ੍ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮਥਾਵਯੋਃ ।। ੨੦.

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤੇ ਮਾਰਤੰਡ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਹੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?'

ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਉਵਾਚ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਦੇਵਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਰਾਧਯਤਾਂ ਵਰਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਸ ਵੋ ਦਾਤਾ ਵਰਂ ਨੂਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੦.

ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪੁੱਤਰੋ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਨਾਰਾਇਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਰੂਰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇਣਗੇ।'

ਏਵਂ ਤਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੌ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤੇਪਤੁਸ੍ਤੀਵ੍ਰਤਪਸੌ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਮਯਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਜਪਨ੍ਤੌ ਤੁ ਸਮਾਹਿਤੌ ।। ੨੦.

ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਰਤੰਡ ਵਲੋਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਜਪਦੇ ਰਹੇ।

ਤਯੋਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਤੁਤੋष ਪਰਮਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਰਂ ਚੈਤਂ ਦਦੌ ਤਯੋਃ ।। ੨੦.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਮੀਰਿਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੨੦.

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੁਣਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।'

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਯਥਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕृਤਮ੍ । ਈਦृਸ਼ਂ ਚ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਯੋਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਨਘ ।। ੨੦.

ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ!'

ਵਰਂ ਵਰਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਦੇਵੈਃ ਪਰਮਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਯੇਨ ਮੇ ਵਰਦਾਨੇਨ ਚਰਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਸੁਖਮ੍ ।। ੨੦.

ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਸਕੋ।

ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਵੂਚਤੁਃ । ਆਵਯੋਰ੍ਯਜ੍ਞਭਾਗਂ ਤੁ ਦੇਹਿ ਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ । ਸੋਮਪਤ੍ਵਂ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ।। ੨੦.

ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸੋਮ ਪੀਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਬਖ਼ਸ਼।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਰੂਪਂ ਕਾਨ੍ਤਿਰਨੌਪਮ੍ਯਂ ਭਿषਕ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁषੁ । ਸੋਮਪਤ੍ਵਂ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪੀਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲੇਗਾ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।

ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ । ਦਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਮਾਦਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਿਥੀਨਾਮੁਤ੍ਤਮਾ ਤਿਥਿਃ ।। ੨੦.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਤਸ੍ਯਾਂ ਰੂਪਕਾਮਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪਾਹਾਰੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸ੍ਵਰੂਪੀ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਯੇ ਗੁਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੨੦.

ਉਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਜੇ ਕੋਈ ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਸਾਲ ਭਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਗੁਣ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯ ਇਦਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਜਨ੍ਮ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰਵਾਨ੍ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ।। ੨੦.

ਜੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਦੇਵਃ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯਦਾ ਤਾ ਨਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਤ ।। ੨੧.

ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।

ਤਦਾऽਸ੍ਯ ਕੋਪਾਤ੍ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਸ ਚ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਰੋਦਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸਂਜਾਤਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। ੨੧.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰੁਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ 'ਰੁਦਰ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ੁਭਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸਂਭਵਾਮ੍ । ਗੌਰੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤੀ ਤਾਂ ਦਦੌ ਪਿਤਾ ।। ੨੧.

ਉਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੌਰੀ ਸੀ, ਦੇਵੀ ਭਾਰਤੀ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।

ਰੁਦ੍ਰਾਯਾਮਿਤਦੇਹਾਯ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਸ ਤਾਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਵਰਾਰੋਹਾਂ ਮੁਦਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਃ ।। ੨੧.

ਰੁਦਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਗੌਰੀ ਦਿੱਤੀ; ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸਰ੍ਗਕਾਲੇषੁ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਸ੍ਵੇਤਿ ਪੌਨਃਪੁਨ੍ਯੇਨ ਚੋਦਿਤਃ । ਅਸਮਰ੍ਥੋऽਹਮਿਤਿ ਜਲੇ ਨਿਮਜ੍ਜਤ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੨੧.

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਰੁਦਰ, ਜੀਵ ਬਣਾਓ।' ਪਰ ਰੁਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ,' ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

ਤਪੋਰ੍ਥਿਤ੍ਵਂ ਤਪੋਹੀਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਜਲੇ ਮਗ੍ਨਸ੍ਤਤੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰੁਦਰ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਪ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਮਗ੍ਨੇ ਦੇਵੇਸ਼ੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਨ੍ਯਕਾਂ ਪੁਨਃ । ਅਨ੍ਤਃਸ਼ਰੀਰਗਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੌਰੀਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾਮ੍ ।। ੨੧.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ।