ਮਾਨੁषੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਂ ਯਾਤਿ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਯਦਿ ਤੁ ਤੁष੍ਯਤਿ
ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਰਾਜੀ ਰਹੇ ਤਾਂ, ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਤਾਂ ਯਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਵੇਤ੍
ਵੈਸ਼ ਤੋਂ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਃਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਮਨਸਾ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਦ੍ਰੋਗ੍ਧਾ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਜੇ ਮਨ ਬੜਾ ਖਰਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਯੁਕ੍ਤੋ ਨਰੋ ਜਾਤਃ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਰਨ੍ਵਿਤਃ
ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਾਪਃ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪਾਪਕृਤ੍
ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਵਾਸ਼ ਬੁਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸੁਵਰ੍ਣਹਰ੍ਤਾ ਚ ਨਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨੇਨ ਸਮੋ ਹਿ ਸਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਯਾਵਦ੍ਭਿਃ ਕਰ੍ਮਭਿਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੇषੁ ਨਿਰ੍ਯਾਣਵੇਸ਼੍ਮਸੁ
ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਾ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਮਹੀਤਲਂ ਸਰ੍ਵਮਾਪਗਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਗਤਾਃ
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮਹਾਨਾਦੋ ਹਾਹਾਕਾਰਸਮਾਕੁਲਃ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੋਲਾ ਉਠਿਆ, 'ਹਾ ਹਾ' ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਲੌਹਯष੍ਟਿਪ੍ਰਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਆਯੁਧੈਸ਼੍ਚ ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ
ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ,
ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਮਕਰਾ ਦੂਤਾ ਮੋਹੇਨਾਯਤ੍ਤਚੇਤਸਃ
ਮਜਦੂਰ ਤੇ ਦੂਤ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਿਜ੍ਞਾਪਯੇਤ੍ਤਦਾ ਦੂਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਂ ਮਹੌਜਸਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇ ਨਰਕਯਾਤਨਾਸ੍ਵਰੂਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂ ਸੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਅਥ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਕਿਂਕਰਯੁਦ੍ਧਮ੍ ਤਤਸ੍ਤੇ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਭਿਰਤਾਃ ਸਦਾ
ਹੁਣ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ: ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਦੂਤਾ ਊਚੁਃ ਵਯਮਨ੍ਯਤ੍ਕਰਿष੍ਯਾਮਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ, ਮਾਲਕ।'
ਅਨ੍ਯੇ ਹਿ ਤਾਵਤ੍ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਯਥੇष੍ਟਂ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੋਰ ਲੋਕ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਵਿਵृਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਰੋषਿਤਃ
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਦੂਰੇ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ਕਂਚਿਤ੍ਪੁਰੁषਂ ਸ ਹ੍ਯਨਾਕृਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਿਃਸृਤਃ ਸ ਚ ਰੋषੇਣ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਨਾਨਾਰੂਪਧਰਾ ਘੋਰਾ ਨਾਨਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ
ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਨਾਨਾ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਰ੍ਥਚਿਨ੍ਤਕਃ
ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ।
ਬਦ੍ਧਗੋਧਾਙ੍ਗੁਲਿਤ੍ਰਾਣਾ ਨਾਨਾਯੁਧਧਰਾਸ੍ਤਥਾ 201.
ਗੋਧਾ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਬਚਾਓ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ।
ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਹृष੍ਟਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਜ੍ਞਾਪਯ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਮੁੜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਜਲਦੀ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਪ੍ਰਭੂ!'
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੋ ਹ੍ਯਭਾषਤ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਭੋ ਭੋ ਮਨ੍ਦੇਹਕਾ ਵੀਰਾਃ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਾਲਕਾਃ
'ਹੋ ਹੋ! ਮੰਦੇਹਕਾ ਵੀਰੋ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੋ!'
ਏਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਹ੍ਯਾਗਚ੍ਛਤ ਪੁਨਰ੍ਯਥਾ
'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰ ਕੇ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆ ਜਾਓ।'
ਹਤ੍ਵਾ ਵੈ ਪਾਪਕਾਨੇਤਾਨ੍ਮਮ ਵਿਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣਃ
'ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਊਚੁਃ ਅਮਾਤ੍ਯਾ ਏਵ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਾ ਭृਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਸੇਵਕ ਮੰਨੇ ਜਾਣ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਣ।
ਏਤੇ ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਯੈਵ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।