ਮਰੀਚਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਭਿਃ । ਰੂਪੈਰ੍ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਰੀਚਿਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਾਮਗਾਤ੍ ।। ੨੦.
ਮਰੀਚੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਆਪ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚੌਦਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰੀਚੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਨਾਮ ਵੈ ਮੁਨਿਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤਾऽਭਵਤ੍ ।। ੨੦.
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਉ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਿ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਭੋ । ਅਦਿਤ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੨੦.
ਉਸ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਆਦਿਤਿਆ ਕਹਾਏ। ਇਹ ਸਭ ਆਦਿਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਇਸ ਲਈ ਆਦਿਤਿਆ ਨਾਮ ਪਏ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡੋ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਂ ਤੇਜੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੨੦.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜੀਲਾ ਮਾਰਤੰਡਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਬਾਰਵਾਂ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਤੇ ਮਾਸਾਸ੍ਤ ਆਦਿਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹਰਿਃ । ਏਵਂ ਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਵਾਨ੍ ।। ੨੦.
ਇਹ ਆਦਿਤਿਆ ਹੀ ਮਹੀਨੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਲ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ, ਮਾਰਤੰਡਾ ਮੁੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਦਦੌ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਨਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਪਤ੍ਯਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਯਮਸ਼੍ਚ ਯਮੁਨਾ ਤਥਾ ।। ੨੦.
ਉਸ ਨੂੰ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਧੀ ਸੰਜਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ—ਯਮ ਤੇ ਯਮੁਨਾ।
ਤਸ੍ਯ ਤੇਜੋऽਪ੍ਯਸਹਤੀ ਬਭੂਵਾਸ਼੍ਵੀ ਮਨੋਜਵਾ । ਸ੍ਵਾਂ ਛਾਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸਾ ਜਗਮੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕੁਰੂਨ੍ ।। ੨੦.
ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਸੋ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਚੱਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਉਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਦ੍ਰੂਪਾਂ ਤਾਂ ਸਵਰ੍ਣਾਂ ਤੁ ਭੇਜੇ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਤਸ੍ਯਾ ਅਪਿ ਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਸ਼ਨਿਂ ਤਪਤਿਮੇਵ ਚ ।। ੨੦.
ਮਾਰਤੰਡ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਛਾਂ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ—ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਤਪਤੀ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵਸਦृਸ਼ਂ ਭੇਜੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ । ਅਸਮਤ੍ਵਂ ਨ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇष੍ਵਪਤ੍ਯੇषੁ ਭਾਮਿਨਿ ।। ੨੦.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅੰਗਤਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ ਕਰ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਯਦਾ ਸਾ ਤੁ ਅਸਮਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਰੋਚਤ । ਤਦਾ ਯਮਃ ਸ੍ਵਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ ।। ੨੦.
ਇੰਝ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗਤਾ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਯਮ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ।
ਨੇਯਂ ਮਾਤਾ ਭਵੇਤ੍ ਤਾਤ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਤ੍ ਸਦਾ । ਸਪਤ੍ਨੀਵ ਵृਥਾਚਾਰਾ ਸ੍ਵੇਸ੍ਵਪਤ੍ਯੇषੁ ਵਤ੍ਸਲਾ ।। ੨੦.
ਪੁੱਤਰੋ, ਇਹ ਔਰਤ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਦਾ ਵੈਰੀ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਆਹੀ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਝੂਠੇ ਚਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮਾਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਯਮਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਛਾਯਾ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ । ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸ੍ਯਚਿਰਾਦਿਵ ।। ੨੦.
ਯਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਛਾਇਆ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਂ।'
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾऽਥ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤਦਾ ਪੁਤ੍ਰਹਿਤੈषਯਾ । ਉਵਾਚ ਮਧ੍ਯਵਰ੍ਤੀ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿਤਾ ਧਰ੍ਮਪਾਪਯੋਃ । ਲੋਕਪਾਲਸ਼੍ਚ ਭਵਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰ ਦਿਵਿ ਸ਼ੋਭਸੇ ।। ੨੦.
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਮਕੇਂਗਾ।'
ਸ਼ਨਿਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ਼੍ਛਾਯਾਕੋਪਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਃ । ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਰ੍ਭਵਿਤਾ ਮਾਤृਦੋषੇਣ ਪੁਤ੍ਰਕ ।। ੨੦.
ਮਾਰਤੰਡ, ਛਾਇਆ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: 'ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋਗਂ ਭਾਨੁਰ੍ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਤਾਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਸੌ ਸਾਸ਼੍ਵੀ ਉਤ੍ਤਰੇषੁ ਕੁਰੁष੍ਵਥ ।। ੨੦.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਾਨੁ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਜੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ।
ਤਤੋऽਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕੁਰੂਨ੍ । ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਯੁਯੋਜਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੦.
ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪ ਘੋੜਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤੀਵ੍ਰਤੇਜਸਃ । ਬੀਜਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯਾਮਾਸ ਤਜ੍ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਧਾऽਪਤਤ੍ ।। ੨੦.
ਉਸ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ; ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਬੀਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤ੍ਵਪਾਨਸ਼੍ਚ ਯੋਨੌ ਚਾਤ੍ਮਜਿਤੌ ਪੁਰਾ । ਵਰਦਾਨੇਨ ਚ ਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤੌ ਬਭੂਵਤੁਃ ।। ੨੦.
ਉਥੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਏ।
ਤੌ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣ੍ਯਾਂ ਜਾਤੌ ਯੇਨ ਨਰੋਤ੍ਤਮੌ । ਤਤਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਦੇਵੌ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਰਵਿਨਨ੍ਦਨੌ ।। ੨੦.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਬਣੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਰਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭਾਨੁਸ੍ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾਪਰਾ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਚ੍ਛਰੀਰਸ੍ਥਾਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤੌ ।। ੨੦.
ਸੂਰਜ ਆਪ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਤਵਸ਼ਟਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਨਾ ਵੀ; ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਦੇਵੌ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਮੁਪਤਸ੍ਥਤੁਃ । ਊਚਤੁਃ ਸ੍ਵਰੁਚਿਂ ਤਾਵਤ੍ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮਥਾਵਯੋਃ ।। ੨੦.
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤੇ ਮਾਰਤੰਡ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਹੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?'
ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਉਵਾਚ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਦੇਵਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਰਾਧਯਤਾਂ ਵਰਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਸ ਵੋ ਦਾਤਾ ਵਰਂ ਨੂਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੦.
ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪੁੱਤਰੋ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਨਾਰਾਇਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਰੂਰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇਣਗੇ।'
ਏਵਂ ਤਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੌ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤੇਪਤੁਸ੍ਤੀਵ੍ਰਤਪਸੌ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਮਯਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਜਪਨ੍ਤੌ ਤੁ ਸਮਾਹਿਤੌ ।। ੨੦.
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਰਤੰਡ ਵਲੋਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਜਪਦੇ ਰਹੇ।
ਤਯੋਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਤੁਤੋष ਪਰਮਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਰਂ ਚੈਤਂ ਦਦੌ ਤਯੋਃ ।। ੨੦.
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਮੀਰਿਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੨੦.
ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੁਣਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।'
ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਯਥਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕृਤਮ੍ । ਈਦृਸ਼ਂ ਚ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਯੋਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਨਘ ।। ੨੦.
ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ!'
ਵਰਂ ਵਰਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਦੇਵੈਃ ਪਰਮਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਯੇਨ ਮੇ ਵਰਦਾਨੇਨ ਚਰਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਸੁਖਮ੍ ।। ੨੦.
ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਸਕੋ।
ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਵੂਚਤੁਃ । ਆਵਯੋਰ੍ਯਜ੍ਞਭਾਗਂ ਤੁ ਦੇਹਿ ਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ । ਸੋਮਪਤ੍ਵਂ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ।। ੨੦.
ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸੋਮ ਪੀਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਬਖ਼ਸ਼।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਰੂਪਂ ਕਾਨ੍ਤਿਰਨੌਪਮ੍ਯਂ ਭਿषਕ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁषੁ । ਸੋਮਪਤ੍ਵਂ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੦.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪੀਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲੇਗਾ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।
ੴਨਮਸ੍ਤੇ ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯ ਨਿष੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬ ਨਿਰ੍ਗੁਣ ਨਿਰਾਲੋਕ ਨਿਰਾਧਾਰ ਨਿਰ੍ਜਯ ਨਿਰਾਕਾਰ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਿਯ ਪੁਰੁष ਮਹਾਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ । ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵੋਤ੍ਤਮ ਸ੍ਥਾਣੋ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਥਾਪਕ । ਭੂਤ ਮਹਾਭੂਤ ਭੂਤਾਧਿਪਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ ਮਹਾਯਕ੍ਸ਼ ਯਕ੍ਸ਼ਾਧਿਪਤੇ । ਗੁਹ੍ਯ ਮਹਾਗੁਹ੍ਯਾਧਿਪਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਮਹਾਸੌਮ੍ਯ ਸੌਮ੍ਯਾਧਿਪਤੇ । ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਮਹਾਪਕ੍ਸ਼ਿਪਤੇ ਦੈਤ੍ਯ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਾਧਿਪਤੇ । ਰੁਦ੍ਰ ਮਹਾਰੁਦ੍ਰਾਧਿਪਤੇ ਵਿष੍ਣੁ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਪਤੇ । ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਨਾਰਾਯਣ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯੇ ਨਮਃ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਤਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਤੁਤੋष ਪਰਮਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ।। ੨੦.
ਓਮ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜੋਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਜੇਤ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਪੁਰਖ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁਰਖ, ਦੇਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵ, ਅਡੋਲ, ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਭੂਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭੂਤ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਯਕਸ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯਕਸ਼, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਗੁਪਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਪਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੁਮੀਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੁਮੀਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੁਮੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪੰਛੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੈਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਰੁਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੁਦਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵਲੋਂ ਸਤਾਈ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।