ਅਥ ਧਰ੍ਮਰਾਜਪੁਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऋषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹੁਣ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਨਾਚਿਕੇਤ ਉਵਾਚ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਯਤਮ੍
ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ।'
ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਪਰਿਵੇषੇਣ ਤਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਪਤੇਃ ਪੁਰਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਸਂਬਾਧਮਹਾਟ੍ਟਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਾਕਾਰੈਰ੍ਭਵਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਘਰ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੀਰ੍ਘਿਕਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਨਲਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ
ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਲਾਬ ਵੀ ਹਨ।
ਨਰਨਾਰੀਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾ ਗਜਵਾਜਿਸਮਾਕੁਲਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਚਲਪਲ ਵੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਜੀਵੈਸ੍ਤਥਾਕੀਰ੍ਣਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਗਾਯਨ੍ ਹਸਂਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦੁਃਖੇਨ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਕਿਤੇ ਲੋਕ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨृਤ੍ਯਨ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਬਨ੍ਧਨਸਂਸ੍ਥਿਤਃ 196.
ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਜਨ੍ਤਵਃ
ਉਥੇ ਜੀਵ, ਜਿਹੜੇ ਮੋਟੇ ਤੇ ਪਤਲੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਚੈਵ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਮਨੋ ਵਿਹ੍ਵਲਤੀਵ ਮੇ
ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਥੱਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਪਿ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਦृष੍ਟਂ ਤਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨ ਚ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਨਾਨਾਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਕੁਲਾ
ਉਹ ਥਾਂ ਦਿਸਦੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਚ ਤੋਯੇਨ ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਸੁਗਨ੍ਧਿਨਾ
ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਜਤੇ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਿਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰਾਃ ਕ੍ਰੀਡਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਜਲਕ੍ਰੀਡਾਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਥੇ ਦੇਵਤਾ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭੁਜਙ੍ਗਾਵਨਤਾਙ੍ਗ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਿਨ੍ਨਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਗਾਯਨਾਃ
ਉਥੇ ਨਾਗ ਤੇ ਕਿਨਨਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੀ ਹਨ।
ਏਵਂ ਨਾਰੀਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵਿਆ ਔਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪਰੇ ਵृਕ੍ਸ਼षਣ੍ਡਾ ਨਿਤ੍ਯਪੁष੍ਪਫਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ 196.
ਉਥੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼੍ਚ ਜਲੇ ਤਤ੍ਰ ਕਾਮਰੂਪਾਃ ਸੁਮੇਖਲਾਃ
ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ, ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਂ ਨਦੀਂ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਿ ਸਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯੈਃ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਲਤੂਰ੍ਯਨਿਨਾਦੇਨ ਭੂषਣਾਨਾਂ ਸ੍ਵਨੇਨ ਚ
ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ,
ਵੈਵਸ੍ਵਤੀ ਨਾਮ ਮਹਾਨਦੀ ਸਾ ਸ਼ੁਭਾ ਨਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾऽਤਿਰਮ੍ਯਾ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਵੈਵਸਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੋਯਾਨੁਰੂਪਾ ਚ ਮਨੋਹਰਾ ਚ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਤੋਯੇਨ ਸਦੈਵ ਪੂਰ੍ਣਾ
ਉਹ ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਵਯ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਥਾਙ੍ਗਸਾਹ੍ਵੈਃ ਪ੍ਰਵਰੈਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮੈਃ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਮ੍ਬੂਨਦ ਕਰ੍ਣਿਕਾਭਿਃ
ਉਹ ਦਰਿਆ ਰਥਾਂਗ ਨਾਮ ਦੇ ਵਧੀਆ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਕੇਂਦਰ ਪਤਰੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤੋਯਂ ਵਿਮਲਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਸ੍ਵਾਦੁ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਤ੍ਵਮृਤੋਪਮਂ ਚ
ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ, ਸੁਗੰਧਤ, ਮਿੱਠਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਨਾਰ੍ਯਃ ਸੁਰੂਪਾ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਿ ਤਾ ਯਤ੍ਰ ਮਨੋਜ੍ਞਰੂਪਾਃ
ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮਸਤ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮਨਮੋਹਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾ ਦੇਵਤਾਨਾਮਪਿ ਪੂਜਨੀਯਾ ਤਪੋਨਿਧੀਨਾਂ ਚ ਤਥਾ ਮੁਨੀਨਾਮ੍
ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।
ਜਲਂ ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਨਰੈਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪਪ੍ਰਤਿਮਾ ਚ ਨਿष੍ਠਾ 196.
ਉਸ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।