ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾ ਚ ਮੁਕ੍ਤਾ ਯੇ ਲਿਙ੍ਗਿਨਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਃ
ਜੋ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾ ਕੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹਨ।
ਦੇਵਾਗਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਵਿਕ੍ਰਯਿਣਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਮੰਦਰ, ਯਗ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹਨ।
ਮਿਥ੍ਯਾ ਚ ਨਖਰੋਮਾਣਿ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਝੂਠੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਖ ਜਾਂ ਵਾਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦਵ੍ਰਤੀ ਯਸ਼੍ਚ ਯਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਮਬਹਿष੍ਕृਤਃ
ਜੋ ਅਣਜਾਣੀ ਕਰਕੇ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹਨ।
ਕਲਹੀ ਚ ਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਠੁਰਸ਼੍ਚ ਨਰਾਧਮਃ
ਝਗੜਾਲੂ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰੁੱਖਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕੰਮਾ ਮਨੁੱਖ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਨਰਾਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਤਚ੍ਛृਣੁਤਾਮਲਾਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ ਇਹ ਗੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ।
ਤਾਨਿ ਵੈ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤਪੋਧਨਾਃ।।195.
ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਤਪਸੀ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਾ ਨਾਚਿਕੇਤਮृषਿਂ ਤਦਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਚਿਕੇਤਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।'
ਯਥਾਸ੍ਵਰੂਪਃ ਕਾਲੋऽਸੌ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਕਿਹੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਹੈ?
ਵਾਰਯੇਤ੍ਸ ਤਦਾ ਤਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਚ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀ ਸਰਵਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨ ਨਾਸ਼ੋ ਹਿ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਸ਼ੇ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਪਸੀਓ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਚੈਵ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਾਣਾ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਦਾਨੇਨ ਨਿਗਮੇਨ ਚ
ਜੋ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਰੌਰਵੋ ਵਾ ਕਥਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕਿਂਰੂਪਂ ਕੂਟਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰੌਰਵ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਕੂਟਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਕਿਂ ਚ ਕਿਂਚ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਃ ਕਿਂਚ ਕਿਂਚ ਸਮਾਚਰਨ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਧृਤਿਂ ਨ ਲਭਤੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਦੋषੈਃ ਸੁਵਾਸਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਢੀਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੈ।
ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਗੁਣਾਨਾਂ ਤੁ ਗੁਣੋਤ੍ਤਰਮ੍ 195.
ਜੋ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਪਰਂ ਪਰਮਜਾਨਨ੍ਤੋ ਰਮਨ੍ਤੇ ਕਸ੍ਯ ਮਾਯਯਾ
ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ?
ਏਤਤ੍ਕਥਯ ਵਤ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਯਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਿਵਾਨ੍
ਇਹ ਦੱਸੋ, ਪੁੱਤਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇ ਯਮਲੋਕਸ੍ਥਪਾਪਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨਵਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਯਮ ਲੋਕ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਪਚੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਧਰ੍ਮਰਾਜਪੁਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऋषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹੁਣ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਨਾਚਿਕੇਤ ਉਵਾਚ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਯਤਮ੍
ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ।'
ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਪਰਿਵੇषੇਣ ਤਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਪਤੇਃ ਪੁਰਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਸਂਬਾਧਮਹਾਟ੍ਟਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਾਕਾਰੈਰ੍ਭਵਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਘਰ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੀਰ੍ਘਿਕਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਨਲਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ
ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਲਾਬ ਵੀ ਹਨ।
ਨਰਨਾਰੀਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾ ਗਜਵਾਜਿਸਮਾਕੁਲਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਚਲਪਲ ਵੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਜੀਵੈਸ੍ਤਥਾਕੀਰ੍ਣਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਗਾਯਨ੍ ਹਸਂਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦੁਃਖੇਨ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਕਿਤੇ ਲੋਕ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨृਤ੍ਯਨ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਬਨ੍ਧਨਸਂਸ੍ਥਿਤਃ 196.
ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।