ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿਹਾਸੇ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇ ਨਚਿਕੇਤਪ੍ਰਯਾਣਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਨਵਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 'ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਚਿਕੇਤਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਤਿੰਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਅਥ ਨਚਿਕੇਤਸੋ ਆਗਮਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਗਤਸ਼੍ਚ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਾਸਦਃ
ਹੁਣ ਨਚਿਕੇਤਸ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਉਹ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਾਸਦ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਹृष੍ਟਮਨਾ ਰਾਜਨ੍ਪੁਤ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਪੋਨਿਧਿਃ
ਫਿਰ, ਰਾਜਨ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਦਿਵਂ ਚ ਪृਥਿਵੀਂ ਚੈਵ ਨਾਦਯਾਮਾਸ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਦਿਵ੍ਯਤੇਜਸਃ
ਸਭ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ।
ਪਿਤृਸ੍ਨੇਹਾਨੁਭਾਵੇਨ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾਪਿ ਚ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ,
ਲੋਕੇ ਮਤ੍ਸਦृਸ਼ੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪੁਮਾਨ੍ਭਾਗ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਹਤੋ ਵਤ੍ਸ ਨੈਵ ਬਦ੍ਧੋ ਯਮਾਲਯੇ
ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਘੋਰਾ ਨਾਨ੍ਵਗਚ੍ਛਨ੍ਯਮਾਲਯੇ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਮਧਿਪੋ ਬਲੀ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਤੁष੍ਟੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਮ੍ 194.
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਦੌਵਾਰਿਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਰੌਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਯਮਾਲਯੇ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪਨ੍ਥਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਲਬ੍ਧੋ ਨਿਰ੍ਗਮੋ ਵਾ ਯਮਾਲਯੇ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸਾ ਲੱਭ ਲਿਆ।
ऋषਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਵ੍ਰਤਾਃ
ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸੀ।
ਏਵਮਾਭਾषਮਾਣਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨੌਕਸਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ,
ਜਪਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਪ੍ਯਾਨਿ ਪੂਜਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,
ਏਕਪਾਦੇਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋऽਨ੍ਯੇ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਕੁਝ ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਾ ਮਹਾਭਾਗਾਸ੍ਤਪਸਾ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਵੈਸ਼ਵਨਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ।
ਦਿਗ੍ਵਾਸਸਸ਼੍ਚ ऋषਯੋ ਦਨ੍ਤੋਲੂਖਲਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਓਖਾ ਤੇ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਹਨ,
ਧੂਮਦਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਪਾਵਕੇ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਖੁਰਾਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਉਪਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ 194.
ਕੁਝ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਯਮਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤਂ ਨਾਚਿਕੇਤਸਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਮਲੋਕਾਦਿਹਾਗਤਮ੍
ਜਦ ਨਚਿਕੇਤਾ, ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ,
ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਮਨਸਸ਼੍ਚੈਵ ਕੇਚਿਤ੍ਸਂਸ਼ਯਵਾਦਿਨਃ
ਕੁਝ ਮਨੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ ਨਾਚਿਕੇਤਃ ਸੁਤ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਪਰਿਪਾਲਕ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਨਚਿਕੇਤਾ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤ ਹੈਂ,
ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਸਵਿਸ਼ੇषਕਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ।
ਅਪਿ ਗੁਹ੍ਯਂ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪृष੍ਟੇ ਸਤਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੇ ਕੁਝ ਗੁਪਤ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸ।
ਮृਤਂ ਨੈਵ ਪਰਂ ਤਾਤ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਾਲਮਾਯਯਾ
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਕਾਲ ਦੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ।
ਇਹ ਚੈਵ ਕृਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪਰਤ੍ਰੋਪਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾऽਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਮਾਯਯਾ
ਇੱਥੇ ਵੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਾਲ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਬਹਵਃ ਪਾਰਚਿਨ੍ਤਕਾਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੋ ਪਾਰ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।