ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਵੇਦਗਰ੍ਭਃ ਪੁਰਾ ਕਿਲ
ਕਦੇ, ਰੁਦ੍ਰ — ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ — ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਧਾਰਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ ਤੇਨੈਵ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਦীক্ষਾ ਲਈ ਸੀ।
ਸਂਵਰ੍ਤੇਨ ਪੁਰਾ ਤਾਤ ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਾਃ ਸਦੈਵਤਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੇਲੇ—
ਪਾਤਾਲੇ ਪਾਲਯਨ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਬਦ੍ਧੋ ਵੈਰੋਚਨੋ ਵਸਨ੍
ਵੈਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਤ੍ਯੇ ਮਹਾਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੋ ਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ
ਮਹਾਂ ਵਿਂਧਿਆ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ।
ਗृਹਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਦृष੍ਟਾ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਾਃ
ਘਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਣਵਾਸੀ ਵੀ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਤੁਲਯਾ ਧृਤਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਾ ਯਜਨ ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਤਕੜੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤੋਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਪਾਲ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਸੱਚ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਧਰਮ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਃ ਸ੍ਵੇਨ ਦੇਹੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ 193.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਓ ਸੁਚਰਿਤਰ ਵਾਲੇ—
ऋषਿਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਸਤ੍ਯਵਾਗਨਸੂਯਕਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿਹਾਸੇ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇ ਨਚਿਕੇਤਪ੍ਰਯਾਣਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਨਵਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 'ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਚਿਕੇਤਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਤਿੰਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਅਥ ਨਚਿਕੇਤਸੋ ਆਗਮਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਗਤਸ਼੍ਚ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਾਸਦਃ
ਹੁਣ ਨਚਿਕੇਤਸ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਉਹ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਾਸਦ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਹृष੍ਟਮਨਾ ਰਾਜਨ੍ਪੁਤ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਪੋਨਿਧਿਃ
ਫਿਰ, ਰਾਜਨ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਦਿਵਂ ਚ ਪृਥਿਵੀਂ ਚੈਵ ਨਾਦਯਾਮਾਸ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਦਿਵ੍ਯਤੇਜਸਃ
ਸਭ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ।
ਪਿਤृਸ੍ਨੇਹਾਨੁਭਾਵੇਨ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾਪਿ ਚ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ,
ਲੋਕੇ ਮਤ੍ਸਦृਸ਼ੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪੁਮਾਨ੍ਭਾਗ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਹਤੋ ਵਤ੍ਸ ਨੈਵ ਬਦ੍ਧੋ ਯਮਾਲਯੇ
ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਘੋਰਾ ਨਾਨ੍ਵਗਚ੍ਛਨ੍ਯਮਾਲਯੇ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਮਧਿਪੋ ਬਲੀ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਤੁष੍ਟੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਮ੍ 194.
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਦੌਵਾਰਿਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਰੌਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਯਮਾਲਯੇ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪਨ੍ਥਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਲਬ੍ਧੋ ਨਿਰ੍ਗਮੋ ਵਾ ਯਮਾਲਯੇ
ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸਾ ਲੱਭ ਲਿਆ।
ऋषਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਵ੍ਰਤਾਃ
ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸੀ।
ਏਵਮਾਭਾषਮਾਣਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨੌਕਸਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ,
ਜਪਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਪ੍ਯਾਨਿ ਪੂਜਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,
ਏਕਪਾਦੇਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋऽਨ੍ਯੇ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਕੁਝ ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਾ ਮਹਾਭਾਗਾਸ੍ਤਪਸਾ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਵੈਸ਼ਵਨਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ।
ਦਿਗ੍ਵਾਸਸਸ਼੍ਚ ऋषਯੋ ਦਨ੍ਤੋਲੂਖਲਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਓਖਾ ਤੇ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਹਨ,
ਧੂਮਦਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਪਾਵਕੇ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਖੁਰਾਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,