ਅਥ ਨਚਿਕੇਤਃ ਪ੍ਰਯਾਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਂ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਮ੍
ਹੁਣ ਨਚਿਕੇਤ ਦਾ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਵਿਆਸ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸ਼ਿਸ਼, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਤਥਾ ਵृਤ੍ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੈ ਜਨਮੇਜਯਃ
ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ,
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵੈਵਮਾਗਤੋ ਗਜਸਾਹ੍ਵਯਮ੍
ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਕਰ ਕੇ, ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਆ ਗਿਆ।
ऋषਿਂ ਪਰਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨਮਞ੍ਜਸਾ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਕੁਰੂਣਾਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੋ ਰਾਜਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ ਪੀਡਿਤਃ
ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਖਰੀ ਰਾਜਾ, ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ।
ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਕਰ੍ਮਪਾਕਫਲਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਨੁषੈਰੁਪ ਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ?
ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਤੁ ਯਮਾਲਯਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਯਮ ਦਾ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?
ਨ ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਕਥਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜ੍ਞੋ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਕਿਵੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਜਾਨਂ ਜਨਮੇਜਯਮ੍
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ।
ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨ ਉਵਾਚ ।। ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਾਂ ਕਥਾਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾਮ੍ । ਧਰ੍ਮਵृਦ੍ਧਿਕਰੀਂ ਨਿਤ੍ਯਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਨੀਮ੍ ।। 193.
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਵਨੀਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੌ ਸ਼ੁਭਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਣਨ 'ਚ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਰਾਜਨृषਿਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਇਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ,
ਤੇਨ ਰੁष੍ਟੇਨ ਸ਼ਪ੍ਤੋऽਭੂਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੋ ਜਾਤਃ ਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਾ ਭੂਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਤੇ ਮਿਥ੍ਯਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਯ ਕਦਾਚਨ
ਧਰਮਵਾਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਨਿਕਲੇ, ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸਦਾ ਸੱਚੇ ਹੋਣ।
ਇਹ ਚੈਵ ਪੁਨਸ੍ਤਾਵਦਾਗਮਿष੍ਯੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਥੇ ਹੀ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਿਥ੍ਯਾਭਿਸ਼ਂਸਿਨਂ ਤਾਤ ਯਥੇष੍ਟਂ ਤਾਰਯਿष੍ਯਤਿ 193.
ਪਿਤਾ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰੇ, ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਬਚਾ ਲਵੇਗਾ।
ਅਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਭਾष੍ਯੋ ਯੋऽਹਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਪਰ ਮੈਂ, ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇ।
ਅਹਂ ਪੁਤ੍ਰ ਨ ਸਦ੍ਵਾਦੀ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮੇ ਧਰ੍ਮਦੂषਿਤਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਦਾ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਾਚਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਨਾਰ੍ਹਸਿ
ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਥੇ ਨਾ ਜਾਵੀਂ—ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯਦਿ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਜੇ ਵੈਵਸਵਤ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਯਮਹਂ ਪਸ਼੍ਯ ਕੁਲਸੇਤੁਵਿਨਾਸ਼ਨਃ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਵੇਖ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨਰਕਸ੍ਯ ਪੁਦਿਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਦੁਃਖੇਨ ਨਰਕਂ ਵਿਦੁਃ
ਜਿਹੜਾ ਨਰਕ 'ਪੁਦਿਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੋਘਂ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਵਾਨ੍ਭਵੇਚ੍ਛੂਦ੍ਰੋ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਕृषਿਜੀਵਨਃ
ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਜੋ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦਾ,
ਤਪੋ ਵਾ ਵਿਪੁਲਂ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ 193.
ਜਾਂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ,
ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਲਭਤੇ ਜਨ੍ਮ ਪੌਤ੍ਰੇਣ ਤੁ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੌਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਦਾਦਾ ਨੂੰ।