ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੂਤਕਾਰ੍ਯੇष੍ਵਮੂਰ੍ਤੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਤੁ ਮੂਰ੍ਤਿਨਾ । ਤਿष੍ਠਧ੍ਵਮਪਿ ਕਾਲਾਨ੍ਤੇ ਲਯਂ ਤ੍ਵਾਵਿਸ਼ਤ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੧੭.

'ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਰੂਹ ਰੂਪ ਰਹੋ, ਪਰ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਹੋ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤੁਰੰਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ।'

ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਪੁਨਰ੍ਨੈਵਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋऽਹਮਿਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੀਨਾਂ ਚ ਤਥਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦਦ੍ਮਿ ਨਾਮਾਨਿ ਵੋऽਧੁਨਾ ।। ੧੭.

'ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ।'

ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਥਾ ਗੌਰੀ ਹਿਮਸ਼ੈਲਸੁਤਾ ਤਥਾ ।। ੧੭.

'ਅੱਗ ਦਾ ਨਾਂ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੌਰੀ ਤੇ ਹਿਮਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।'

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਦਿਗਣਸ੍ਤ੍ਵੇष ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸ਼ਰੀਰਧਾਤਵਸ਼੍ਚੇਮੇ ਨਾਨਾਭੂਤਾਨਿ ਏਵ ਤੁ । ਅਹਂਕਾਰਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

'ਧਰਤੀ ਆਦਿਕਾ ਜੋ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਉਹ ਗਜਵਕਤਰੂਪ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਅਹੰਕਾਰ ਸਕੰਦ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੈ, ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਭਾਨੁਸ਼੍ਚਾਦਿਤ੍ਯਰੂਪੋऽਸੌ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ । ਕਾਮਾਦ੍ਯੋऽਯਂ ਗਣੋ ਭੂਯੋ ਮਾਤृਰੂਪੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

'ਭਾਨੁ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੂਹ ਰੂਪ ਦੋਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਚਾਹ ਆਦਿਕਾ ਜੋ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਸ਼ਰੀਰਮਾਯਾ ਦੁਰ੍ਗੈषਾ ਕਾਰਣਾਨ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਦਸ਼ ਕਨ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾष੍ਠਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਸ੍ਤੁ ਵਾਰੁਣਾਃ ।। ੧੭.

ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਦੱਸ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਰੁਣੀ ਰੂਪ ਹਨ।

ਅਯਂ ਵਾਯੁਰ੍ਧਨੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਕਾਰਣਾਨ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਅਯਂ ਮਨੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੧੭.

ਇਹ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਮਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਧਰ੍ਮੋऽਪਿ ਯਮਨਾਮਾ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਮਹਾਦੇਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਧਰਮ ਵੀ ਯਮ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮਹੱਤੱਤੱਤਵ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਮਹਾਦੇਵ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਯਂ ਸੋਮਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਾਮਿਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਦਾਮਰਾਃ ।। ੧੭.

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੋਮ ਆਪ ਬਣ ਕੇ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਰਹੇਗਾ।

ਏਵਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦੇਵਸ੍ਤੁ ਵਿਰਰਾਮ ਹ ।। ੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੇਵੋऽਸੌ ਵੇਦਵੇਦ੍ਯੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਕਥਿਤੋ ਨृਪਤੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।। ੧੭.

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?

thumb|ਪਞ੍ਚਮਹਾਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਕਥਮਗ੍ਨੇਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਸ਼੍ਵਿਨੋਰ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਗੌਰ੍ਯਾ ਗਣਪਤੇਰ੍ਵਾऽਪਿ ਨਾਗਾਨਾਂ ਵਾ ਗੁਹਸ੍ਯ ਚ ।। ੧੮.

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ! ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਿਵੇਂ ਆਏ, ਜਾਂ ਗਉਰੀ ਤੇ ਗਣਪਤੀ, ਜਾਂ ਨਾਗ, ਜਾਂ ਗੁਹਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ?

ਆਦਿਤ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਤॄਣਾਂ ਦੁਰ੍ਗਾਯਾ ਵਾ ਦਿਸ਼ਾਂ ਤਥਾ । ਧਨਦਸ੍ਯ ਚ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। ੧੮.

ਆਦਿਤਿਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਦੁਰਗਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਧਰਮ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ?

ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਵਾਪਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਤਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਮੁਨੇ । ਸ਼ਰੀਰਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਕਥਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ ।। ੧੮.

ਸ਼ੰਭੂ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ?

ਕਿਂ ਚ ਤਾਸਾਂ ਮੁਨੇ ਭੋਜ੍ਯਂ ਕਾ ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਕਾ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਯष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਮੀ ਪੁਂਸਾਂ ਫਲਂ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਨਾਮਯਮ੍ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਤੁ ਮੁਨੇ ਤ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੧੮.

ਹੋਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ! ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕੀ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਦੱਸੋ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਯੋਗਸਾਧ੍ਯਃ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਆਤ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਕ੍ਰੀਡਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੋਗੇਚ੍ਛਾ ਚਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤੇऽਭੂਨ੍ਮਹਾਭੂਤੇ ਏਤਚ੍ਛਬ੍ਦਂ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮ੍ ।। ੧੮.

ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਆਤਮਾ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ। ਜਦ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਹਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਧੁਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

ਤਮਪ੍ਯਪ੍ਰੀਤਿਮਤ੍ਤੋਯਂ ਵਿਕਾਰਂ ਸਮਰੋਚਯਤ੍ । ਵਿਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦਾ ਮਹਾਨਗ੍ਨਿਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਕੋਟਿਜ੍ਵਾਲਾਪਰੀਵਾਰਃ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਨ੍ ਦਹਨਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੧੮.

ਉਸ ਧੁਨੀ ਤੋਂ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਹਿੱਲਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਬਦਲਾਅ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੀ ਲਪਟ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਸੀ।

ਅਸਾਵਪ੍ਯਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਵਿਕਾਰਂ ਸਮਰੋਚਯਤ੍ । ਵਿਕੁਰ੍ਵਤੋ ਬਭੌ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਵਾਯੁਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਵਿਕਾਰਸ੍ਥਾਦਾਕਾਸ਼ਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੧੮.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਬਦਲਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਨਿਕਲੀ; ਤੇ ਉਸ ਹਵਾ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਤਚ੍ਛਬ੍ਦਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸ ਚ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਤਚ੍ਚ ਤੇਜੋऽਮ੍ਭਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੧੮.

ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ।

ਤੇਜਸਾ ਸ਼ੋषਿਤਂ ਤੋਯਂ ਵਾਯੁਨਾ ਉਗ੍ਰਗਾਮਿਨਾ । ਬਾਧਿਤੇਨ ਤਥਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾ ਮਾਰ੍ਗੇ ਦਤ੍ਤੇ ਤੁ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। ੧੮.

ਅੱਗ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਲਾਇਆ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਦਬਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਰਾਹ ਬਣ ਗਿਆ।

ਪਿਣ੍ਡੀਭੂਤਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ । ਸੇਯਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਮਹਾਭਾਗ ਤੇषਾਂ ਵृਦ੍ਧਤਰਾऽਭਵਤ੍ ।। ੧੮.

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁੰਝ ਕੇ ਠੋਸ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਸਖਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਇਹ ਧਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਵਧੀ।

ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਯੋਗਕਾਠਿਨ੍ਯਾਦੇਕੈਕਗੁਣਵृਦ੍ਧਿਤਃ । ਪृਥ੍ਵੀ ਪਞ੍ਚਗੁਣਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਤੇऽਪ੍ਯੇਤਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੧੮.

ਚਾਰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਗੁਣ ਵਧਣ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ ਚ ਕਾਠਿਨ੍ਯਕਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ ।। ੧੮.

ਜਦ ਉਹ ਠੋਸ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਰੂਪੇਣ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛੇਤ ਸृष੍ਟਿਂ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੧੮.

ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ।

ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਕੋਪੋ ਜਜ੍ਞੇ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੋਪਾਤ੍ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਚਿਰੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਦਹਨਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੧੮.

ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸਾ ਉੱਠਿਆ। ਉਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੌਆਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਜਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈ ਲਈ।

ਸ ਤਂ ਦਿਧਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਨृਪ । ਹਵ੍ਯਂ ਕਵ੍ਯਂ ਵਹਸ੍ਵੇਤਿ ਤਤੋऽਸੌ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ ।। ੧੮.

ਉਹ ਅੱਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁੱਕ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਃ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਪ੍ਰਸਾਧਿ ਮਾਮ੍ । ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਤ੍ਰਿਧਾ ਤृਪ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ।। ੧੮.

ਭੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।"

ਦਤ੍ਤਾਸੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ੍ਵਾਦੌ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਤੋऽਮਰਾਨ੍ । ਨਯਸੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਾਗਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੧੮.

ਜਦੋਂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਦੱਖਣਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਉਹ ਦੱਖਣਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।

ਆ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਧੁਤਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਯਤ੍ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇ ਵਿਭਾਵਸੋ । ਤਦ੍ ਵਹਸ੍ਵ ਸੁਰਾਰ੍ਥਾਯ ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ ।। ੧੮.

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਤੂੰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।