ਕੁਣ੍ਡਗੋਲਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਾਹਿ ਦਾਤਾਰਂ ਚਾਪ੍ਯਧੋ ਨਯੇਤ੍
ਜੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੂਏ ਜਾਂ ਖੱਡ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਪਿਤਰੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਿਰਯਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਤਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਨਂ ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਮਪਾਤ੍ਰਾਯ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਾਣਯੋਗੇ, ਦਾਨ ਕਦੇ ਵੀ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਵਨ੍ਤੀਵਿषਯੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਾ ਹ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮੀ ਸੀ।
ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਰੋਹਿਤਸ਼੍ਚਾਸੀਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਸ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਾ ਦਦਾਤਿ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਗਤੇ ਬਹੁਤਿਥੇ ਕਾਲੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮੇਧਾਤਿਥੇਃ ਪਿਤੁਃ ਵਿਪ੍ਰਾਨਾਹ੍ਵਾਪਯਾਮਾਸ ਪਿਤੁਰ੍ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਰਣਾਤ੍
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ।
ਆਗਤਾਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰਕਲ੍ਮषਃ 189.
ਜਦ ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗੋਲਕੋऽਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੋਲਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਤੇਨੈਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੋषੇਣ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰਸ੍ਤਦਾ
ਉਸੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਉ-ਪਰਖਾਂ ਨੂੰ—
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
—ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਰਸ ਨਾਲ ਤਕਲੀਫ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੀਕਦੇ ਸਨ।
ਮृਗਯਾਰ੍ਥਂ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰੈਃ ਪਰਿਜਨੈਰ੍ਵृਤਃ
ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ, ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਗਿਆ।
ਕੇ ਭਵਨ੍ਤੋऽਤ੍ਰ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦਸ਼ਾਮੇਤਾਂ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ?
ਪਿਤਰ ਊਚੁਃ ਵਯਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਪਿਤਰੋ ਨਰਕਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਪਰਖ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਦੁਃਖਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਮੇਧਾਤਿਥਿਰੁਵਾਚ ਕੇਨ ਵੈ ਕਰ੍ਮਦੋषੇਣ ਨਿਰਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਃ
ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜੀ ਕਰਤੂਤ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋ?
ਪਿਤਰ ਊਚੁਃ ਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਦੋषੇਣ ਨਰਕਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਃ ।। 189.
ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸੇ ਕਰਮ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਰ ਦੁਃਖਂ ਮਹਦ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਦਿਵਮ੍
ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਗਾਵਃ ਸੁਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੱਖਣਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਚਾਨ੍ਨਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਯੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਟ ਭਰ ਸਕੇ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰਗਾਦ੍ਗृਹਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮੇਧਾਤਿਥਿਰੁਵਾਚ ਆਹੂਯਨ੍ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕੁਣ੍ਡਗੋਲਕਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੁਲਾਓ ਜੋ ਕੁੰਡ ਜਾਂ ਗੋਲਕ ਦੀ ਖੋਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।"
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਵਚਨੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾ ਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਜੋ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ,
ਸਾਧੂਨ੍ਕ੍ਸ਼ਾਂਤਾਨ੍ਕੁਲੀਨਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼ੀਲਾਨ੍ਮਾਨਵਰ੍ਜਿਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੇ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿੰਦਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਕृਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਸ਼ਰਾਧ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।
ਹृष੍ਟਾਨ੍ਪੁष੍ਟਾਨ੍ਬਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਰਾਜਾ ਤੁ ਮੁਮੁਦੇ ਭृਸ਼ਮ੍ 189.
ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਊਚੁਰ੍ਵਿਨਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਪੂਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਚਃ
ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ:
ਇਦਾਨੀਂ ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਮਦ੍ਧਿਤਮਨੁऽਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ।
ਤਯੋਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤੁ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਿष੍ਫਲਂ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ਬੁਧੈਃ
ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ੍ਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਫਲ ਰਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।