ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ ਸੋਮੇ षੋਡਸ਼ਾਤ੍ਮਨ੍ਯਥਾਕ੍ਸ਼ਰੇ । ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਗੁਣੋਪੇਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਬਭ੍ਰਮ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਸੋਮ, ਜੋ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਉੱਠ ਕੇ ਫਿਰ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਪਾਲਿਤਮ੍ । ਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵੈਲਕ੍ਸ਼ਂ ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ।

ਤਮੇਵਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਂ ਦੇਵਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮੀਯਿषੁਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਦਾ ਨृਪਤਿਸਤ੍ਤਮ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਨ।

ਤ੍ਵਮਗ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤ੍ਵਮਪਾਨਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਤ੍ਵਮਾਕਾਸ਼ਂ ਧਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਧਾਤਵਃ ।। ੧੭.

ਤੂੰ ਹੀ ਅੱਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਅਪਾਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈਂ, ਧਨ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਹੈਂ।

ਅਹਂਕਾਰੋ ਭਵਾਨ੍ ਦੇਵ ਤ੍ਵਮਾਦਿਤ੍ਯੋऽष੍ਟਕੋ ਗਣਃ । ਤ੍ਵਂ ਮਾਯਾ ਪृਥਿਵੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਤ੍ਵਂ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਰੁਤ੍ਪਤਿਃ ।। ੧੭.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਅੱਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਹੈਂ, ਧਰਤੀ ਹੈਂ, ਦੁਰਗਾ ਹੈਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ।

ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਾਜਿਤਃ । ਅਕ੍ਸ਼ਰਾਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਃ ।। ੧੭.

ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਹੈਂ। ਅਟੱਲ ਦੇ ਅਰਥ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਤੈਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਮਾਭਿਰਪਯਾਤੈਸ੍ਤੁ ਕਥਮੇਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਏਵਮਤ੍ਰ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਸ੍ਮਾਭਿਰੇਵ ਚ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ ਪਰਂ ਭਵਤਾ ਦੇਵ ਤਦਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਪਾਲ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਥਾਨਭਙ੍ਗੋ ਨ ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ ।। ੧੭.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਤੂੰ ਹੀ ਉਸ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ, ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ, ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤੇषਾਂ ਤੋषਂ ਪਰਂ ਯਯੌ । ਉਵਾਚ ਚੈਤਾਨ੍ ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਭਵਨ੍ਤੋਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਮਯਾ ।। ੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਖੇਡ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੋ।'

ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਕਿਂ ਨੁ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਦਦ੍ਮਿ ਵੋ ਰੂਪੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਸ਼ੋऽਧੁਨਾ ।। ੧੭.

'ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਰੂਪ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ।'

ਭੂਤਕਾਰ੍ਯੇष੍ਵਮੂਰ੍ਤੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਤੁ ਮੂਰ੍ਤਿਨਾ । ਤਿष੍ਠਧ੍ਵਮਪਿ ਕਾਲਾਨ੍ਤੇ ਲਯਂ ਤ੍ਵਾਵਿਸ਼ਤ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੧੭.

'ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਰੂਹ ਰੂਪ ਰਹੋ, ਪਰ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਹੋ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤੁਰੰਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ।'

ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਪੁਨਰ੍ਨੈਵਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋऽਹਮਿਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੀਨਾਂ ਚ ਤਥਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦਦ੍ਮਿ ਨਾਮਾਨਿ ਵੋऽਧੁਨਾ ।। ੧੭.

'ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ।'

ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਥਾ ਗੌਰੀ ਹਿਮਸ਼ੈਲਸੁਤਾ ਤਥਾ ।। ੧੭.

'ਅੱਗ ਦਾ ਨਾਂ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੌਰੀ ਤੇ ਹਿਮਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।'

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਦਿਗਣਸ੍ਤ੍ਵੇष ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸ਼ਰੀਰਧਾਤਵਸ਼੍ਚੇਮੇ ਨਾਨਾਭੂਤਾਨਿ ਏਵ ਤੁ । ਅਹਂਕਾਰਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

'ਧਰਤੀ ਆਦਿਕਾ ਜੋ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਉਹ ਗਜਵਕਤਰੂਪ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਅਹੰਕਾਰ ਸਕੰਦ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੈ, ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਭਾਨੁਸ਼੍ਚਾਦਿਤ੍ਯਰੂਪੋऽਸੌ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ । ਕਾਮਾਦ੍ਯੋऽਯਂ ਗਣੋ ਭੂਯੋ ਮਾਤृਰੂਪੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

'ਭਾਨੁ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੂਹ ਰੂਪ ਦੋਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਚਾਹ ਆਦਿਕਾ ਜੋ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਸ਼ਰੀਰਮਾਯਾ ਦੁਰ੍ਗੈषਾ ਕਾਰਣਾਨ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਦਸ਼ ਕਨ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾष੍ਠਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਸ੍ਤੁ ਵਾਰੁਣਾਃ ।। ੧੭.

ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਦੱਸ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਰੁਣੀ ਰੂਪ ਹਨ।

ਅਯਂ ਵਾਯੁਰ੍ਧਨੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਕਾਰਣਾਨ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਅਯਂ ਮਨੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੧੭.

ਇਹ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਮਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਧਰ੍ਮੋऽਪਿ ਯਮਨਾਮਾ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਮਹਾਦੇਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਧਰਮ ਵੀ ਯਮ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮਹੱਤੱਤੱਤਵ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਮਹਾਦੇਵ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਯਂ ਸੋਮਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਾਮਿਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਦਾਮਰਾਃ ।। ੧੭.

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੋਮ ਆਪ ਬਣ ਕੇ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਰਹੇਗਾ।

ਏਵਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦੇਵਸ੍ਤੁ ਵਿਰਰਾਮ ਹ ।। ੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੇਵੋऽਸੌ ਵੇਦਵੇਦ੍ਯੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਕਥਿਤੋ ਨृਪਤੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।। ੧੭.

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?

thumb|ਪਞ੍ਚਮਹਾਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਕਥਮਗ੍ਨੇਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਸ਼੍ਵਿਨੋਰ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਗੌਰ੍ਯਾ ਗਣਪਤੇਰ੍ਵਾऽਪਿ ਨਾਗਾਨਾਂ ਵਾ ਗੁਹਸ੍ਯ ਚ ।। ੧੮.

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ! ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਿਵੇਂ ਆਏ, ਜਾਂ ਗਉਰੀ ਤੇ ਗਣਪਤੀ, ਜਾਂ ਨਾਗ, ਜਾਂ ਗੁਹਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ?

ਆਦਿਤ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਤॄਣਾਂ ਦੁਰ੍ਗਾਯਾ ਵਾ ਦਿਸ਼ਾਂ ਤਥਾ । ਧਨਦਸ੍ਯ ਚ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। ੧੮.

ਆਦਿਤਿਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਦੁਰਗਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਧਰਮ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ?

ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਵਾਪਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਤਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਮੁਨੇ । ਸ਼ਰੀਰਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਕਥਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ ।। ੧੮.

ਸ਼ੰਭੂ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ?

ਕਿਂ ਚ ਤਾਸਾਂ ਮੁਨੇ ਭੋਜ੍ਯਂ ਕਾ ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਕਾ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਯष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਮੀ ਪੁਂਸਾਂ ਫਲਂ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਨਾਮਯਮ੍ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਤੁ ਮੁਨੇ ਤ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੧੮.

ਹੋਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ! ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕੀ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਦੱਸੋ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਯੋਗਸਾਧ੍ਯਃ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਆਤ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਕ੍ਰੀਡਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੋਗੇਚ੍ਛਾ ਚਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤੇऽਭੂਨ੍ਮਹਾਭੂਤੇ ਏਤਚ੍ਛਬ੍ਦਂ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮ੍ ।। ੧੮.

ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਆਤਮਾ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ। ਜਦ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਹਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਧੁਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

ਤਮਪ੍ਯਪ੍ਰੀਤਿਮਤ੍ਤੋਯਂ ਵਿਕਾਰਂ ਸਮਰੋਚਯਤ੍ । ਵਿਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦਾ ਮਹਾਨਗ੍ਨਿਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਕੋਟਿਜ੍ਵਾਲਾਪਰੀਵਾਰਃ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਨ੍ ਦਹਨਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੧੮.

ਉਸ ਧੁਨੀ ਤੋਂ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਹਿੱਲਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਬਦਲਾਅ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੀ ਲਪਟ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਸੀ।

ਅਸਾਵਪ੍ਯਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਵਿਕਾਰਂ ਸਮਰੋਚਯਤ੍ । ਵਿਕੁਰ੍ਵਤੋ ਬਭੌ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਵਾਯੁਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਵਿਕਾਰਸ੍ਥਾਦਾਕਾਸ਼ਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੧੮.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਬਦਲਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਨਿਕਲੀ; ਤੇ ਉਸ ਹਵਾ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਤਚ੍ਛਬ੍ਦਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸ ਚ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਤਚ੍ਚ ਤੇਜੋऽਮ੍ਭਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੧੮.

ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ।