ਕਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇ ਵੈ ਪਿਤृਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ?
ਪੂਰ੍ਵਸਨ੍ਧ੍ਯਾਨੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਉਦਿਤੇ ਚ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ ਸ ਆਤ੍ਰੇਯੋ ਹ੍ਯਤਿਦੁਃਖਿਤਃ
ਫਿਰ, ਆਤ੍ਰੇਯ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ, ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਧਿਗ੍ਵਯੋ ਧਿਕ੍ਚ ਮੇ ਕਰ੍ਮ ਧਿਗ੍ਬਲਂ ਧਿਕ੍ਚ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਹਾਏ ਉਮਰ, ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਕਰਤੱਬ, ਹਾਏ ਤਾਕਤ, ਹਾਏ ਇਹ ਜੀਵਨ!
ਨਰਕਂ ਪੂਤਿਕਾਖ੍ਯਾਤਂ ਹृਦਿ ਦੁਃਖਂ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੂਤੀ ਨਾਂਕਾ ਨਰਕ ਮਨ ਵਿਚ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੈ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਤ੍ਵਨੇਕਸ਼ਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਲਭਤੇ ਯੇਨ ਪੌਤ੍ਰੇਣ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਉਹ ਫਲ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੌਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤਾ ਹੀਨਂ ਨਾਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ
ਮੈਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁਖੀ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਜੀਊਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜਗਾਮ ਤਾਪਸਾਰਣ੍ਯਮृष੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹ ਤਪੱਸੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ 187.
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦ੍ਯਮਰ੍ਘ੍ਯਂ ਆਸਨੇ ਚੋਪਵੇਸ਼੍ਯ ਚ
ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਅਸ਼ੋਚ੍ਯਾਨਨ੍ਵਸ਼ੋਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਨ੍ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਜੋ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਸਿਆਣਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ।
ਗਤਾਸੂਨਗਤਾਸੂਂਸ਼੍ਚ ਨਾਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਜੀਉਂਦੇ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਅਮਿਤ੍ਰਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ ਚਾਪਿ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਸਦੇ ਵੈਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਦੇਵਤਾਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਮਾਨੁषਾ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ—
ਜਾਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ਮृਤ੍ਯੁਰੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਵੀ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਮੌਤ ਰੂਪ ਸਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵੈ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨਾਮ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਨਿਧਿਃ
ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਕਈ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਨਾਮੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ।
ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਤੋ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਦਿਵਯ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਰਦੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਜਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਣ ਕੇ—
ਭੀਤੋ ਗਦ੍ਗਦਯਾ ਵਾਚਾ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਂਸ਼੍ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ 187.
ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੰਬਦੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੰਝੂ ਭਰਦਾ ਗਿਆ।
ਅਹੋ ਮੁਨਿਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਹੋ ਧਰ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਹਾਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ! ਹਾਏ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ!
ਪ੍ਰਣਯਾਤ੍ਸੌਹृਦਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ
ਮੁਹੱਬਤ, ਦੋਸਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਕृਤਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਮਯਾ ਸਂਕਲ੍ਪ੍ਯ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦਰ੍ਭਾਨਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਭੂਤਲੇ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਬਿਛਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੋਕਸ੍ਯ ਤੁ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਏਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਮਯਾ ਕृਤਮ੍
ਗਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇਹ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਮृਤਿਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਅਕਲ, ਯਾਦ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਸਭ ਖੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਯਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮੁਨਿਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾਤ੍ ਨ ਭੇਤਵ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪਿਤਰਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜ
ਮੁਨੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਡਰ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਓਟ ਲੈ।
ਅਧਰ੍ਮਂ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮੋ ਨੈਵਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਪਿਤਰਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਕੰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ।
ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਸ੍ਤਤੋऽਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਆਜਗਾਮ ਤਪੋਧਨਮ੍ 187.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।