ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿਹਾਸੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਰੌਪ੍ਯਸੌਵਰ੍ਣਾਰ੍ਚਾਲਿਂਗਾਦਿਸ੍ਥਾਪਨਸਂਖ੍ਯਾਦਿਕਂ ਨਾਮ षਡਸ਼ੀਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਦੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੋ ਛਿਆਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਸृष੍ਟਿਪਿਤृਯਜ੍ਞੌ ਏਵਂ ਨਾਰਾਯਣਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਮਹੀ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾ
ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਵਿਚ ਡਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬੋਲੀ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਏਕਂ ਮੇ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਪਿਤृਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸੋਮਦਤ੍ਤੋ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਮਦੱਤ ਰਾਜਨ?
ਕੋ ਗੁਣਃ ਪਿਤृਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਥਮੇਵ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ ਸਾਧੁ ਭੂਮੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਧਰਤੀਏ, ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ।
ਮੋਹਿਤਾਸਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਭਾਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਆਈ ਹੋਈ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਹੈਂ।
ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਹ੍ਯੇਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਚਾਈ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਨਿष੍ਪ੍ਰਭੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰਾਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਮਸਾਵृਤੇ
ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਸੋऽਹਂ ਚ ਸ਼ੇषਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਏਕਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸੱਪ ਦੇ ਸੇਜ ਤੇ ਪਿੱਠ ਮੋੜ ਕੇ ਲੈਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਮਾਯਾਮਯੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰ੍ਮਿ ਚ ਸ੍ਵਪਾਮਿ ਵਾ 187.
ਮੈਂ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦ ਲੈ ਕੇ ਕਦੇ ਜਾਗਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਯੁਗਂ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਗਤਾਨਿ ਚ
ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁੱਗ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਧਾਰਿਤਂ ਮਮ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਦਿਵਾ ਪਂਚਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਸੌ ਦਿਨ ਤੱਕ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਨ੍ਮਾਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਵੈ ਜ੍ਞਾਤੁਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਰਤੀ,
ਕ੍ਰੋਧਹੇਤੋਰ੍ਮਯਾ ਸृष੍ਟ ਈਸ਼੍ਵਰੋऽਸੁਰਨਾਸ਼ਨਃ
ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਏਵਂ ਤ੍ਰਯੋ ਵਯਂ ਦੇਵਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵਾਂ ਮਹੀਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤਜ੍ਜਲਪੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਨ ਚਾਜ੍ਞਾਯਤ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਤਿष੍ਠਾਮ ਵਟਵृਕ੍ਸ਼ੇऽਹਂ ਮਾਯਯਾ ਬਾਲਰੂਪਧृਕ੍
ਮੈਂ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਾਰਯਾਮਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਧਰੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਸੋਹਣੀ ਧਰਤੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸੁਭਾਗਣੇ।
ਵਿਨਿਸ੍ਸृਤਂ ਜਲਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾਯਯਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਓਥੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਂ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਭਾषਿਤੋ ਵਚਨਂ ਮਯਾ 187.
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਗृਹ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਕਮਣ੍ਡਲੁਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਓਥੇ ਕਮੰਡਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ
ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦਰ, ਦੋਵਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ—
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਊਰੁਵਿਨਿਃਸ੍ਸृਤਾਃ
ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਉਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ।
ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚਾਸੁਰਾ ਦੇਵਿ ਜਾਤਾਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ
ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦਰ, ਦੋਵਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ—
ਦਿਤ੍ਯਾਂ ਚ ਜਨਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਅਸੁਰਾਃ ਸੁਰਸ਼ਤ੍ਰਵਃ
ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਤੇਜਸਾ ਭਾਸ੍ਕਰਾਕਾਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਨਿਮੇਸ੍ਤੁ ਵਂਸ਼ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਆਤ੍ਰੇਯ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਨਿਮੀ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਤ੍ਰੇਯਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾਮ੍ਬੁਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚ ਜਲੇਸ਼ਯਃ 187.
ਜੋ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੜੇ ਹੰਢਾਉਂਦੇ ਹਨ ਠੰਢ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਿਚ—