ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਯਾ ਵਿਨਾਪਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਵਾਗੂਨਂ ਵ੍ਯਵਤਿष੍ਠਤ । ਤਤੋ ਗਣਪਤਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਾਕਾਸ਼ਾਖ੍ਯੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਤਦਾ ।। ੧੭.

ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਖੇਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਆਕਾਸ਼ ਨਾਮਕ ਗਣਪਤੀ ਨੇ ਉਥੇ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।

ਨ ਮਯਾ ਰਹਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਰੀਰਂ ਸ੍ਥਾਯਿ ਦੂਰਤਃ । ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੋऽਪਿ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦੇਹਤਃ ।। ੧੭.

ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

ਪृਥਗ੍ਭੂਤਸ੍ਤਥਾਪ੍ਯੇਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਨਾਪ੍ਯਨੀਨਸ਼ਤ੍ । ਵਿਨਾਕਾਸ਼ਾਖ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤਥਾਪਿ ਨ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ।। ੧੭.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਵਿਗੜਿਆ ਨਹੀਂ।

ਸੁषਿਰੈਸ੍ਤੁ ਵਿਹੀਨਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰਧਾਤਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਬ੍ਰੂਯੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੇਵ ਹਿ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਮੁੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।

ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਧਾਰਣਮ੍ । ਭਵਤੀਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਜਹੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ ।। ੧੭.

"ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਟਿਕਾਈ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤੈਰ੍ਵ੍ਯਪੇਤਮਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪੁਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਪਾਲ੍ਯਤੇ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸੋऽਹਂਕਾਰਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੧੭.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਹ ਖੇਤ ਪੁਰਖ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਕੰਦ ਨੇ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਚਨ ਆਖਿਆ।

ਮਯਾ ਵਿਨਾ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਰਪਿ ਨੇष੍ਯਤੇ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ ਤੁ ਸੋऽਭ੍ਯਪੇਤਃ ਪृਥਕ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੭.

"ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਸਮਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤੇਨਾਕ੍ਸ਼ਤੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਵਿਨਾ ਮੁਕ੍ਤਵਦਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤੋ ਭਾਨੁਃ ਸ ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੧੭.

ਉਸ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੇਤ ਮੁਕਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਨੂ, ਜੋ ਆਦਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

ਮਯਾ ਵਿਨਾ ਕਥਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਿਮਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮਪੀष੍ਯਤੇ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤਃ ਸ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਨ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ।। ੧੭.

"ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਖੇਤ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਤਤਃ ਕਾਮਾਦਿਰੁਤ੍ਥਾਯ ਗਣੋ ਮਾਤृਵਿਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਨ ਮਯਾ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਯਾਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤਨ੍ਨ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਕਾਮ ਆਦਿਕ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਗਣ ਉੱਠਿਆ। "ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਟਿਕਾਈ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਤਤੋ ਮਾਯਾऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕੋਪਾਤ੍ ਸਾ ਚ ਦੁਰ੍ਗਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਨ ਮਯਾऽਸ੍ਯ ਵਿਨਾ ਭੂਤਿਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਪੁਨਃ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੁರ್ಗਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

ਤਤੋ ਦਿਸ਼ਃ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰੂਚੁਸ਼੍ਚੇਦਂ ਵਚੋ ਮਹਤ੍ । ਨਾਸ੍ਮਾਭੀ ਰਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਚਤਸ੍ਰ ਆਗਤਾਃ ਕਾष੍ਠਾ ਅਪਯਾਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਤਦਾ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਉੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਬਚਨ ਆਖਿਆ, "ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਤੋ ਧਨਪਤਿਰ੍ਵਾਯੁਰ੍ਮਯ੍ਯਪੇਤੇ ਕ੍ਵ ਸਂਭਵਃ । ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯੇਤਿ ਸੋਪ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧਾਨਗੋऽਭਵਤ੍ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਧਨਪਤੀ ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੀ ਹਸਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ?" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਨਾਯਂ ਦੇਹੋ ਮਯਾ ਵਿਨਾ । ਕ੍ਸ਼ਣਮਪ੍ਯੁਤ੍ਸਹੇਤ੍ ਸ੍ਥਾਤੁਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਪੁਨਃ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਮਨ ਹੈ, ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਧਰ੍ਮੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪਾਲਿਤਵਾਨਹਮ੍ । ਇਦਾਨੀਮਪ੍ਯੁਪਗਤੇ ਕਥਮੇਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ?"

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਨ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ । ਤਤੋਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਹਾਦੇਵਃ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਭੂਤਨਾਯਕਃ ।। ੧੭.

ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਧਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਬਚਨ ਆਖਿਆ।

ਮਹਤ੍ਸਂਜ੍ਞੋ ਮਯਾ ਹੀਨਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਨੋ ਭਵੇਦ੍ ਯਥਾ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ੍ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਨ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ।। ੧੭.

"ਮਹਤ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੋਚੁਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਯਾਵਦਸ੍ਮਭਿਃ । ਪ੍ਰਗਤੈਰੇਭਿਰੇਤਚ੍ਚ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਮਾਗਤਾਃ ।। ੧੭.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਾਡੀ ਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਤਰਧਿਆਨ ਹੋ ਗਏ।

ਅਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਅਪਾਨਸ਼੍ਚ ਆਕਾਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਧਾਤਵਃ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ਵਦਹਂਕਾਰੋ ਭਾਨੁਃ ਕਾਮਾਦਯੋ ਮਯਾ । ਕਾष੍ਠਾ ਵਾਯੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਧਰ੍ਮ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ੍ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਕਾਃ ।। ੧੭.

ਅੱਗ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਅਪਾਨ ਹਵਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ, ਇਹ ਸਰੀਰ, ਅਹੰਕਾਰ, ਸੂਰਜ, ਚਾਹਾਂ ਆਦਿਕ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹਨ। ਲੱਕੜ, ਹਵਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਧਰਮ, ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ।

ਏਤੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ ਤਥੈਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸੋਮੇਨ ਪਾਲ੍ਯਮਾਨਂ ਤੁ ਪੁਰੁषੇਣੇਨ੍ਦੁਰੂਪਿਣਾ ।। ੧੭.

ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਓਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਸੋਮ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ ਸੋਮੇ षੋਡਸ਼ਾਤ੍ਮਨ੍ਯਥਾਕ੍ਸ਼ਰੇ । ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਗੁਣੋਪੇਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਬਭ੍ਰਮ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਸੋਮ, ਜੋ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਉੱਠ ਕੇ ਫਿਰ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਪਾਲਿਤਮ੍ । ਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵੈਲਕ੍ਸ਼ਂ ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ।

ਤਮੇਵਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਂ ਦੇਵਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮੀਯਿषੁਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਦਾ ਨृਪਤਿਸਤ੍ਤਮ ।। ੧੭.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਨ।

ਤ੍ਵਮਗ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤ੍ਵਮਪਾਨਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਤ੍ਵਮਾਕਾਸ਼ਂ ਧਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਧਾਤਵਃ ।। ੧੭.

ਤੂੰ ਹੀ ਅੱਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਅਪਾਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈਂ, ਧਨ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਹੈਂ।

ਅਹਂਕਾਰੋ ਭਵਾਨ੍ ਦੇਵ ਤ੍ਵਮਾਦਿਤ੍ਯੋऽष੍ਟਕੋ ਗਣਃ । ਤ੍ਵਂ ਮਾਯਾ ਪृਥਿਵੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਤ੍ਵਂ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਰੁਤ੍ਪਤਿਃ ।। ੧੭.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਅੱਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਹੈਂ, ਧਰਤੀ ਹੈਂ, ਦੁਰਗਾ ਹੈਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ।

ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਾਜਿਤਃ । ਅਕ੍ਸ਼ਰਾਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਃ ।। ੧੭.

ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਹੈਂ। ਅਟੱਲ ਦੇ ਅਰਥ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਤੈਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਮਾਭਿਰਪਯਾਤੈਸ੍ਤੁ ਕਥਮੇਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਏਵਮਤ੍ਰ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਸ੍ਮਾਭਿਰੇਵ ਚ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ ਪਰਂ ਭਵਤਾ ਦੇਵ ਤਦਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਪਾਲ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਥਾਨਭਙ੍ਗੋ ਨ ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ ।। ੧੭.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਤੂੰ ਹੀ ਉਸ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ, ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ, ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤੇषਾਂ ਤੋषਂ ਪਰਂ ਯਯੌ । ਉਵਾਚ ਚੈਤਾਨ੍ ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਭਵਨ੍ਤੋਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਮਯਾ ।। ੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਖੇਡ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੋ।'