ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਤਪਸਿ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੈ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਃ । ਉਪੇਯਾਨ੍ਨਾਰਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍ ।। ੨.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਕਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਨਾਰਦ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ।

ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਤੇਜਸਮ੍ । ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਹਰ੍षਿਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੨.

ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਸਨਂ ਚ ਪਾਦ੍ਯਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਸ੍ਯ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਵੈ । ਸ੍ਵਾਗਤਾਦਿਭਿਰਾਲਾਪੈਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਵੋਚਤਾਮ੍ । ਕਥਾਨ੍ਤੇ ਨਾਰਦਂ ਰਾਜਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਮ੍ ।। ੨.

ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਨ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਸਵਾਗਤ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਗੱਲਾਂ ਮੁਕਣ 'ਤੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਉਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृਤਸਂਜ੍ਞਿਤੇ । ਯੁਗੇ ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਾऽਪਿ ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਨਾਰਦ ।। ੨.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਸ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਨਾਰਦ ਜੀ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮੇਕਂ ਦृष੍ਟਂ ਮੇ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ । ਹ੍ਯਸ੍ਤਨੇऽਹਨਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼੍ਵੇਤਾਖ੍ਯਂ ਗਤਵਾਨਹਮ੍ । ਦ੍ਵੀਪਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰੋ ਦृष੍ਟਂ ਫੁਲ੍ਲਪਙ੍ਕਜਮਾਲਿਨਮ੍ ।। ੨.

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਸੋਣ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ। ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਰਾਜੇ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਨਾਂ ਦੇ ਦੀਪ ਤੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਤੁ ਕੁਮਾਰੀਂ ਪृਥੁਲੋਚਨਾਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਹਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਮਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍ ।। ੨.

ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਕੁੜੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਲੰਬੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।

ਪृष੍ਟਵਾਨਸ੍ਮਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਦਾ ਮਧੁਰਭਾषਿਣੀਮ੍ । ਕਾऽਸਿ ਭਦ੍ਰੇ ਕਥਂ ਵਾऽਸਿ ਕਿਂ ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਮਿਹ ਤ੍ਵਯਾ । ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਿ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ਼ੋਭਨੇ ।। ੨.

ਮੈਂ ਉਸ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਭਲੀਏ? ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈਂ? ਤੇਰਾ ਇਥੇ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਸੋਹਣੀਏ, ਦੱਸ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਸਾ ਹਿ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਨਿਮਿषੇਕ੍ਸ਼ਣਾ । ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਨ੍ਮੇ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੨.

ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੀ ਰਹੀ, ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਾਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਗਿਆ।

ਵਿਸ੍ਮृਤਂ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚੈਵ ਹ । ਯੋਗਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਯਸ੍ਤਥਾ ।। ੨.

ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੋਗ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਝ—all ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।

ਸਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਮੇ ਰਾਜਨ੍ ਕੁਮਾਰ੍ਯਾऽਪਹृਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਤਤੋऽਹਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਰ੍ਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।

ਤਾਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤ੍ਵਾ ਯਾਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਤਾਵਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਃ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਮਦृਸ਼੍ਯਤ ।। ੨.

ਉਸ ਕੁੜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਪੁਰਖ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪਂਸੋ ਹृਦਯੇ ਤ੍ਵਪਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚੋਰਸਿ । ਅਨ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਃ ।। ੨.

ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਸੀ—ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ।

ਏਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਮਾਂਸੋऽਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਰੀਰਗਾਃ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਤਤ੍ਰ ਕਨ੍ਯੈਕਾ ਨ ਤਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਪੁਰਖ ਵੇਖੇ, ਪਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਕੁੜੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਹਨਾਂ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।

ਤਤਃ ਪृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਦੇਵੀ ਸਾ ਕੁਮਾਰੀ ਕਥਂ ਮਮ । ਵੇਦਾ ਨष੍ਟਾ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭਦ੍ਰੇ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕਾਰਣਮ੍ ।। ੨.

ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਵੇਦ ਕਿਵੇਂ ਗੁਆਚ ਗਏ? ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?'

ਕਨ੍ਯੋਵਾਚ । ਮਾਤਾऽਹਂ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨਾਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਮਾਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਤਤੋ ਵੇਦਾ ਹृਤਾਸ੍ਤਵ ।। ੨.

ਉਹ ਕੁੜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਵੇਦ ਲੈ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਵਿਸ੍ਮਯੇਨ ਤਪੋਧਨ । ਪृष੍ਟਾ ਕ ਏਤੇ ਪੁਰੁषਾ ਏਤਤ੍ਕਥਯ ਸ਼ੋਭਨੇ

ਉਹਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।'

ਕਨ੍ਯੋਵਾਚ ਯ ਏष ਮਚ੍ਛਰੀਰਸ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚਾਰੁਲੋਚਨਃ । ਏष ऋਗ੍ਵੇਦਨਾਮਾ ਤੁ ਦੇਵੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਹ੍ਨਿਭੂਤੋ ਦਹਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਾਪਾਨ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰਣਾਦਨੁ ।। ੨.

ਉਹ ਕੁੜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹਨ, ਉਹਨੂੰ ਰਿਗਵੇਦ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।'

ਏਤਸ੍ਯ ਹृਦਯੇ ਯੋऽਯਂ ਦृष੍ਟ ਆਸੀਤ੍ ਤ੍ਵਯਾਤ੍ਮਜਃ । ਸ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਰੂਪੇਣ ਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੨.

'ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਪੁੱਤ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'

ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਰਸਿ ਸਂਵਿष੍ਟੋ ਯ ਏष ਸ਼ੁਚਿਰੁਜ੍ਜ੍ਵਲਃ । ਸ ਸਾਮਵੇਦਨਾਮਾ ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪੀ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਏष ਆਦਿਤ੍ਯਵਤ੍ ਪਾਪਾਨ੍ਯਾਸ਼ੁ ਨਾਸ਼ਯਤੇ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨.

'ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਵੇਦ ਰੂਪ ਰੁਦਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਜਲਦੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।'

ਏਤੇ ਤ੍ਰਯੋ ਮਹਾਵੇਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਏਤੇ ਵਰ੍ਣਾ ਅਕਾਰਾਦ੍ਯਾਃ ਸਵਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੨.

'ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮਹਾਨ ਵੇਦ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ 'ਅ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਹਨ, ਤੇ ਇਹੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਹਨ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।'

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਸੇਨ ਕਥਿਤਂ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਗृਹਾਣ ਵੇਦਾਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਚ ਨਾਰਦ ।। ੨.

'ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਸਭ ਗਿਆਨ ਲੈ ਲੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ।'

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵੇਦਸਰਸਿ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਵ੍ਰਤ । ਕृਤੇ ਸ੍ਨਾਨੇऽਨ੍ਯਜਨ੍ਮੀਯਂ ਯੇਨ ਸ੍ਮਰਸਿ ਸਤ੍ਤਮ ।। ੨.

'ਇਸ ਵੇਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ। ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਆ ਜਾਣਗੇ, ਹੇ ਚੰਗੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਰੋਭਾਵਂ ਗਤਾ ਕਨ੍ਯਾ ਨਰਾਧਿਪ । ਅਹਂ ਤਤ੍ਰ ਕृਤਸ੍ਨਾਨਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਰਿਹਾਗਤਃ ।। ੨.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਉਵਾਚ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਗਵਨ੍ ਜਨ੍ਮਨ੍ਯਾਸੀਦ੍ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯ ਦੇਵਰ੍षੇ ਮਹਤ੍ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ ।। ੩.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਚਾਵ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ਿ।'

ਨਾਦਰਦ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਯ ਮਮ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵੇਦਸਰਸ੍ਯਥ । ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍ । ਸ੍ਮਰਣਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਜ੍ਜਾਤਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਂ ਮਮ ।। ੩.

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਮੇਰਾ ਪਿਛਲਾ ਜਨਮ ਸੁਣ।'

ਅਸ੍ਤ੍ਯਵਨ੍ਤੀਪੁਰਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਾਰਸ੍ਵਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਃ ।। ੩.

'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਵੰਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸਾਰਸਵਤ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।'

ਬਹੁਭृਤ੍ਯਪਰੀਵਾਰੋ ਬਹੁਧਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृਤਸਂਜ੍ਞੇ ਤੁ ਯੁਗੇ ਪਰਮਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ।। ੩.

'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸੇਵਕ-ਚਾਕਰ ਸਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਨਾਜ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਪਿਛਲੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਸੀ।'

ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਤਂ ਮਯੈਕਾਨ੍ਤੇ ਕਿਮਨੇਨ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇਨ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਧਿ ਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਤਪਸੇ ਧृਤਸਂਕਲ੍ਪਃ ਸਰਃ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੩.

ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਪੱਕਾ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਯਾ ਇष੍ਟਃ ਕਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡੇਨ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਤਥਾ ਜਨਾਃ ।। ੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਮ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।