ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਥੁਰਾਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾਸ਼ੀਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਅਥ ਮਧੁਕਾष੍ਠਾਪ੍ਰਤਿਮਾਯਾਮਰ੍ਚਾਸ੍ਥਾਪਨਮ੍ ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਾ ਮਹੀ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾ
ਹੁਣ ਮਧੂਕ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੱਕਾ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ਅਹੋ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਵੋ ਵੈ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ
ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਵਾਹ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜੋ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ!'
ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਜਾਤਾਸ੍ਮਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।
ਮਮ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮਖਿਲਂ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸ।
ਤਾਮ੍ਰੇ ਕਾਂਸ੍ਯੇ ਚ ਰੌਪ੍ਯੇ ਚ ਤਿष੍ਠਸਿ ਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਕਥਮ੍
ਤੂੰ ਤਾਮੇ, ਪਿਤਲ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕਥਂ ਤਿष੍ਠਸਿ ਮਾਧਵ
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?
ਕਥਂ ਤਿष੍ਠਸਿ ਵਾ ਸਵ੍ਯੇ ਭਿਤ੍ਤਿਸਂਸ੍ਥੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਂ, ਤਦ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?
ਏਵਂ ਧਰਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਦਿਸੂਕਰਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਦਾਨੀਯ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਦਿ ਸੂਰ (ਸੂਕਰ) ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਜਦੋਂ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉ।'
ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਕਾਰਯੇਚ੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋਕ੍ਤਾਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਮੂਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਿ ਸਂਸਾਰਭਵਮੁਕ੍ਤਯੇ 181.
ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਵਿਧਿਨਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍
ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕੁਂਕੁਮਂ ਚੈਵ ਤ੍ਵਚਂ ਚਾਗੁਰੁਮੇਵ ਚ
ਕਪੂਰ, ਕੁੰਗੂ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਅਗਰੂ ਵੀ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਏਤੈਰ੍ਵਿਲੇਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਚਿਤਸ੍ਤੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧਾਨਪੂਰ੍ਵਕਂ ਚੈਵ ਮਂਗਲ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪਾਯਸਮ੍
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੰਗਲਮਈ ਖੀਰ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਾਯਾਂ ਵਿਹਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਲੋਕੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਤਸ੍ਤਿष੍ਠ ਕਾष੍ਠੇ ਸ ਤ੍ਵਂ ਭੁਵਿ
ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਜਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈਂ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਰ੍ਭਾਗਵਤੈਃ ਸਹ
ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨ ਤਿਰ੍ਯਗੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਸ੍ਕਰਣਂ ਤੇषਾਂ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ।। 181.
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਰਿਆ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਯੋऽਸੌ ਭਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਜਨਪ੍ਰਵੀਰ ਗਤਿਃ ਪ੍ਰਭੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਸਸਿ ਹ੍ਯਮੋਘ
ਮੰਤਰ: 'ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਹਾਰਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ।'
ਸਰ੍ਵਾਮੇਵਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮ ਸਂਸ੍ਥਾਪਨਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ।
ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੈਰਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਉਪਲੇਪੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨੈਃ
ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਫੁੱਲ, ਲੇਪ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਏਤਤ੍ਕਰ੍ਮਵਿਧਾਨੇਨ ਮਧੁਕਾष੍ਠਸ੍ਯ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮਧੂਕ ਦੇ ਲੱਕੜ ਵਾਸਤੇ—
ਯਸ੍ਤ੍ਵਨੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਅਰ੍ਚ੍ਚਾਂ ਕਾष੍ਠਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਧੁਕਾष੍ਠਾਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਰ੍ਚ੍ਚਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਨਾਮ ਏਕਾਸ਼ੀਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ 'ਮਧੂਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਥਾਪਨਾ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕੱਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਸ਼ੈਲਾਰ੍ਚ੍ਚਾਸ੍ਥਾਪਨਮ੍ ਪੁਨਰਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਸੁਰੂਪਾਂ ਚ ਸ਼ਿਲਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਃਸ਼ਲ੍ਯਾਂ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚੀ ਹੋਈ ਪੱਥਰ ਲੱਭ ਲਵੇ—
ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਲਿਖ੍ਯ ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਤਿਕਯਾ ਨਰਃ
ਉਹ ਓਥੇ, ਚਿੱਟੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ।